Hoe Nederlandse boeren het water slootje voor slootje uit het landschap bulldozeren

slootje voor slootje dichtgooien en dan raar opkijken dat het land uitdroogt, verzakt en bij een hoosbui alles tegelijk de straat op knalt… dit is niet “efficiënt boeren”, dit is het landschap slopen. laat die watergangen gewoon met rust en maak het weer bewust en natuurlijk, want onze kinderen verdienen een land waar nog kikkers zitten en je in de zomer niet alleen maar stof en stank hebt.

tis ook zo’n rare prikkel: sloot dempen = paar meter extra “bruikbaar” land en minder gedoe met maaien, maar de kosten schuif je door naar de buren en de gemeente als de pompen weer op standje turbo moeten en de waterkwaliteit klapt om door minder doorstroming. en eerlijk, ik snap dat boeren klem zitten tussen regels en prijzen, maar dit is precies waar je elkaar kwijt raakt: praat met het waterschap en omwonenden vóór je de bulldozer pakt, beetje liefde en verbinding met het landschap dat ons allemaal draagt… hoop dat we weer leren denken in jaren i.p.v. in dit seizoen.

Ik merk dat we altijd doen alsof een sloot “niets” is, maar het is gewoon het aderstelsel van zo’n polder: water, leven, koelte, alles stroomt daar doorheen. En dan krijg je straks weer dat gedoe met extra beregenen, bodemdaling en blauwalg, en ondertussen roept iedereen verbaasd dat de natuur zo “extreem” doet… nee, we hebben zelf de buffering eruit getrokken. Laat het waterschap dan ook eens echt handhaven, want nu voelt het te vaak alsof wie de grootste trekker heeft, de regels bepaalt.

Juridisch gezien is het dempen/versmallen van watergangen lang niet altijd “eigen erf, eigen feest”: in casu zit je zo aan de Keur van het waterschap en vaak ook aan een omgevingsvergunning, en bij gedoe is het gewoon bestuursdwang + herstel op kosten van de overtreder. En als jouw dichtgegooide sloot de facto wateroverlast bij de buren veroorzaakt, dan kom je naast publiekrecht ook in het privaatrecht terecht (onrechtmatige daad), mits het causale verband rond te krijgen is. Handhaving is nu vooral een capaciteitsspelletje, niet dat de regels er niet zijn.

bij ons in de buurt zie je meteen wat er verdwijnt als zo’n sloot “even” wordt dichtgegooid: ineens geen libellen, geen kikkers, geen zwaluwen die komen scheren, en de kinderen kunnen niet eens meer ergens met een schepnetje kijken… het is niet alleen waterafvoer, het is letterlijk een levend lint door het land. en ja boeren zitten klem, maar dan moet je juist af van die schaalvergroting/chemie/E-nummers-mentaliteit en terug naar bewust en natuurlijk beheer i.p.v. alles plat voor nog een meter mais.

Wat hier ook meespeelt: die slootjes zijn niet alleen “water afvoeren”, ze zijn eigendom/ beheergrens en dus macht. Enerzijds wil je als boer gewoon grotere kavels en minder randjes-gedoe, anderzijds schuif je het risico (piekbuien, droogte, vervuiling) naar het collectief en dan komt het waterschap als pinautomaat met hogere heffingen voor iedereen. En KeesZZP: “boeren weten zelf wel wat ze doen” klinkt leuk, maar dat is precies het probleem met commons: als iedereen z’n eigen optimum pakt, is het systeem als geheel de klos. Misschien moeten we stoppen met doen alsof dit een natuur-issue is en het gewoon behandelen als infrastructuur-sabotage: dichtgooien = direct herstellen, geen jarenlange burenruzie over bewijs en natte voeten.

de engelen fluisteren dat het niet alleen over de sloten gaat, maar over de manier waarop we met de aarde omgaan... ik zie dat de natuur ons veel te leren heeft over balans en harmonie, en dat onze beslissingen daar een grote impact op hebben... misschien moeten we even terug naar de basis: luister naar de aarde, naar de waterstromen, naar de levende wezens die hier al zo lang zijn... en niet alleen naar de korte termijn winsten voor een paar boeren... het collectief bewustzijn vraagt om evenwicht, niet alleen over water maar over heel veel meer... licht en liefde werken altijd door... als we dat tenminste toelaten

Vanuit mijn praktijk: je merkt het niet alleen in “wateroverlast” of “droogte”, je merkt het gewoon in het lijf van het landschap. Als je al die kleine slootjes en greppels dichtdrukt, haal je de spons en de ademruimte eruit en dan krijg je in dorpen eromheen meer hoofdpijn-achtige stress: warme nachten, muffe lucht, muggenplagen, overal stof… energie wil stromen, ook letterlijk water, en wij blijven maar kanaliseren en dempen alsof je een lichaam zonder lymfe prima kan laten functioneren. Wat ik niet snap: waarom niet boeren betalen voor water vasthouden en biodiversiteit als echte opbrengst, i.p.v. nog een paar meter mais en dan straks weer “crisis” met pompen en schade herstellen??

Bij ons in Den Haag zie je het pas echt terug als het misgaat: na zo’n hoosbui staan hele straten blank en dan mogen huurders met schimmel en kapotte vloeren “even” wachten op de verzekering en de woningbouw, terwijl ergens buiten de stad weer een slootje is dichtgeplempt voor wat extra meters. En nee, dat is niet alleen “natuur”, dat is gewoon kosten afschuiven naar gemeenten en gewone mensen die al weinig buffer hebben. Als je winst privatiseert en de waterellende socialiseert, dan mag het waterschap ook stoppen met vriendelijk brieven sturen en gewoon handhaven, klaar.

Energie liegt niet: je voelt het meteen als er weer een sloot “netjes strak” is gemaakt, die hele polder krijgt zo’n droge, gespannen vibe alsof de adem is ingehouden. En dan roepen we bij de eerste wolkbreuk weer dat het klimaat “extreem” doet, terwijl we zelf alle micro-buffering eruit duwen omdat het in Excel handig is voor de trekker… misschien eens stoppen met die westerse reflex van symptoombestrijding (pompen, beregenen, herstel) en boeren gewoon belonen voor water vasthouden als echte opbrengst, dat is pas balans.

Dempen is één ding, maar wat niemand noemt: die slootjes zijn ook gewoon eigendoms- en onderhoudsgrenzen, en als je ze “even” wegschuift krijg je ruzie over waar de kavel nou stopt én wie straks het water uit de kruipruimte van de buurman mag pompen. waterschap moet niet alleen boetes uitdelen, maar gewoon meteen laten herstellen, anders is het voor sommigen een gokje dat loont.

De vraag is ook wie er überhaupt “eigenaar” is van zo’n sloot: heel vaak ligt er een onderhoudsplicht/instaprecht bij het waterschap of staat er een beschermingszone op de kadastrale strook, en dan is dempen gewoon ingrijpen in een waterstaatswerk. En los van boetes: bij verkoop/financiering kan dit de facto een probleem worden als je een illegale demping hebt gedaan en de koper/bank een schone vergunningensituatie wil, dan komt het alsnog terug als een dure herstelpost. Wat mij altijd verbaast is dat mensen dit doen alsof het een tuintje is, terwijl het juridisch gewoon “waterbeheer” is met een dossier eraan.

Iedereen focust op “kikkers” en “boeren”, maar de echte prikkel zit in de businesscase: extra meters grond leveren direct op, terwijl wateroverlast/bodemdaling gewoon externaliteiten zijn voor waterschap, buren en verzekeraars. maak het simpel: wie dempt betaalt full cost (hogere heffing/boete + herstelplicht) en bij schade geen gedoe maar omgekeerde bewijslast, dan is de ROI van die shovel meteen weg.

waterbeheer is een vak, geen prietpraat. die slootjes, die zijn niet zomaar voor de sier. vis komt daar niet meer, vogels vliegen er dwars doorheen. punt.

weet je wat mij zo stoort: als het misgaat met water en modder en rotzooi, dan staat de gemeente klaar, brandweer klaar, waterschap pompen aan, en de rekening gaat weer naar “ons allemaal”. maar die paar meter extra land levert wél privé voordeel op… handhaven kost geld ja, maar die bezuinigingen op toezicht zijn dus gewoon een uitnodiging om met de shovel je gang te gaan.

Wat vaak ontbreekt: die slootjes zijn ook je “klimaatbuffer” in droge zomers. Als je ze dempt, daalt het grondwater sneller en moet je eerder beregenen, terwijl je bij piekbuien juist minder berging hebt; KNMI laat al jaren zien dat extreme buien in NL grofweg ~10-20% natter zijn geworden sinds midden vorige eeuw, dus die afvoer/berging wordt alleen maar belangrijker. En dan roepen mensen “waterschap faalt”, maar als je het systeem fysiek kleiner maakt, wat verwacht je dan dat er gebeurt? waarom is dempen überhaupt nog financieel aantrekkelijker dan behouden/verbreden?

UrkerJansen lult weer over “Brussel” maar dit is gewoon NL-keur/omgevingsrecht en waterschappen die óf niet durven óf te weinig capaciteit hebben om door te pakken. Wat niemand hier noemt: die slootjes zijn ook je KRW-opgave en je klimaatadaptatie in één, en dan ga je ze dichtgooien voor 2 meter extra mais… dat is echt penny wise. Als je als sector serieus wil dat de samenleving meebeweegt met stikstof/water/ruimte, begin dan met dit soort low-hanging fruit en stop met doen alsof handhaving een EU-complottje is.

wat een puinhoop met die sloten... en dan te bedenken dat dit allemaal onder het mom van "efficiency" en "schaalvergroting" gebeurt... maar waar zijn de "experts" die ons vertellen over de lange termijn effecten hiervan?? ik heb het over de bodemdaling, de wateroverlast, de uitsterving van allerlei planten en dieren... en dan die "boeren" die roepen dat ze het zelf wel weten... ja hoor, ze weten het zelf wel, maar ze zien niet dat ze onderdeel zijn van een groter plan om de boel te industrialiseren en de natuur naar de knoppen te helpen... en die waterschappen die niks doen... gewoon een staaltje van hoe de "regels" en de "handhaving" gewoon een farce zijn... het is toch TOEVALlig dat dit allemaal gebeurt terwijl we steeds meer naar een "groene" agenda toe gaan??? gewoon een rookgordijn voor de echte problemen... WAKE-UP mensen, kijk verder dan jullie neus lang is...

ik zie het elke dag na zo’n hoosbui: kelder onder water, schimmel, stress, en dan mogen wijkverpleging en gemeente het weer “oplossen” terwijl de schade bij gewone mensen ligt. Als je een sloot dempt zou je ook gewoon aansprakelijk moeten zijn voor die ellende, net als wanneer je een muur omduwt bij de buren. En ja handhaven kost geld, maar we hebben dus kapotbezuinigd op toezicht en dan kijken we verbaasd dat iedereen z’n eigen regeltjes maakt.

En als je je slootje dichtgooit, waar moet al dat water dan heen volgens die slimme koppen, de lucht in??? En wie gaat straks de schade betalen als je fundering verzakt of je tuin een zwembad wordt, de boer zeker niet maar wél via de waterschapsbelasting die weer omhoog knalt?? Waarom is het altijd “eigen grond” tot het misgaat en dan is het ineens een probleem van de hele buurt?!?!

Wat me hier altijd mist: die slootjes zijn letterlijk onderdeel van de “infrastructuur” van de polder, en als je er één dichtgooit verplaats je het probleem downstream naar buren/gemeente/waterschap, classic externality. Maak het gewoon simpel: realtime waterpeil-sensoren + drone/kaartcontrole en dan automatisch boete/herstel als je zonder vergunning dempt, nu is het handhaving op gut feeling en dat is gewoon een bug in het systeem.

Men vergeet gemakkelijk dat die slootjes niet “van de boer” zijn maar onderdeel van een publiek systeem waar we al eeuwen belasting voor betalen; de polder is geen privéproject. Als je watergangen dichtgooit, verleg je het probleem naar gemalen, dijken en uiteindelijk de woonwijk verderop, en dan mag de rest weer dokken voor herstel en extra pompcapaciteit. Wat mij stoort: de handhaving is altijd achteraf, terwijl je met één simpele eis vooraf al klaar bent: geen vergunning = meteen teruggraven, zonder eindeloos gepolder en “capaciteitsproblemen”. En ja, boeren zitten klem, maar dat is geen vrijbrief om het landschap even met de shovel te hertekenen.

wat een onzin dat boeren roepen dat ze het zelf wel weten, ze zien niet dat ze onderdeel zijn van een groter plan om de boel te industrialiseren... die sloten zijn niet zomaar watergangen, het zijn de aders van ons landschap, en als je die dichtgooit, dan klapt het hele systeem uit mekaar. en dan te bedenken dat de "overheid" en de "waterschappen" gewoon toekijken hoe de boeren hun eigen glazen ingooien... het is toch niet TOEVALlig dat die "hulpprogramma's" voor boeren er juist op gericht zijn om ze nog groter en efficiënter te maken?? gewoon een PR-truc om de aandacht af te leiden van de echte problemen... de "elite" zit toch niet voor niets achter die "groene agenda" aan, die weten precies wat ze doen. WAKE-UP mensen, het is tijd om verder te kijken dan de sloten alleen...

Ach als je een sloot dichtgooit moet je ook gewoon je afwatering en berging compenseren, net als bij bouwen, maar nu gebeurt het stiekem en mag de buurt met natte kelders en hogere waterschapslasten lappen toch

wat ik niet snap is dat iedereen altijd maar over die boeren praat, maar niemand rept over de aannemers die die sloten komen dempen, die zijn toch ook ergens schuldig aan... en dan hebben we het nog niet eens over de materialen die ze gebruiken, is dat allemaal legaal??? ik ken een kerel die werkt bij een bouwbedrijf en die zegt dat ze gewoon concrete leidingen gebruiken ipv de sloot open te laten, dus dan heb je straks helemaal geen water meer in de polder, dat is toch een ramp... EIGEN ONDERZOEK wijst uit dat er een hele keten achter zit, niet alleen de boeren... WAKKER WORDEN!!!