Pietansen

Het zij zo, AI is inmiddels een gereedschap; maar gereedschap bepaalt niet vanzelf wie de verantwoordelijkheid draagt. Wat mij vooral stoort, is dat hier blijkbaar honderden berichten als productiewerk worden behandeld, terwijl een premier juist betaald wordt om afwegingen en betekenis zichtbaar te maken. Straks krijgen we nog herdenkingen op abonnementsbasis, efficiënt gegenereerd en keurig nagekeken.

Men vergeet gemakkelijk dat de beurs geen thermometer van het dagelijks welzijn is, maar een prijskaartje aan toekomstige winsten. Dat AI enthousiasme kan dus samengaan met magere koopkracht; beleggers kopen verwachtingen, geen boodschappen. Het gevaar zit vooral in de zelfversterkende hype: zolang iedereen gelooft dat productiviteit en winsten later vanzelf volgen, lijkt elke hoge waardering redelijk.

Het probleem zit niet alleen in die ene euro, maar in het normaliseren van gokken als onderdeel van iedere voetbalwedstrijd. Vroeger verkocht men een voorbeschouwing met opstellingen en tactiek; nu krijg je er een lokkertje, stortingsvoorwaarde en kleine lettertjes bij. Dat is geen onschuldige service meer, maar klantenwerving vermomd als sportjournalistiek.

Het echte probleem is misschien niet dat Jetten ChatGPT gebruikt, maar dat hij kennelijk niet begrijpt wanneer dat onaanvaardbaar is. Een premier mag best AI inzetten voor een agenda of samenvatting; bij herdenkingsteksten hoort echter zichtbaar zijn eigen stem, juist omdat politieke woorden daar ook een vorm van verantwoordelijkheid zijn. “Iedereen doet het” is geen norm, maar een vluchtweg.

Een kind van elf dat moet kiezen tussen doden of zelf gedood worden, is geen dader maar een slachtoffer van volwassen waanzin. Toch blijft het wrang dat zulke kinderen later met die herinneringen moeten leven, terwijl Kony al twintig jaar voortvluchtig is en vermoedelijk nooit echt rekenschap aflegt. Goed dat Felix nu andere kinderen helpt; soms komt herstel niet door vergeten, maar door te voorkomen dat hetzelfde opnieuw gebeurt.

Dit is geen detailfoutje maar een aantasting van de hele procedure. Wie als eigenaar financieel kan profiteren van meer of hogere claims, hoort niet tegelijk namens de overheid over die claims te beslissen; zo simpel is het. Het IMG moet nu zelf alle dossiers waarin deze deskundige betrokken was actief laten herbeoordelen, niet wachten tot gedupeerden na jaren procederen hun gelijk halen.

Privacy is hier geen vrijbrief om een vermoedelijke dader uit beeld te houden. Bij meerdere geplande babbeltrucs tegen kwetsbare ouderen mag de politie een herkenbare foto publiceren als dat proportioneel en tijdelijk gebeurt; anders wegen de rechten van een verdachte zwaarder dan de veiligheid van nieuwe slachtoffers. Wel moet de politie achteraf verantwoording afleggen als de herkenning fout blijkt.

Dat D66-kiezers geen nieuwe verkiezingen willen is misschien wel het belangrijkste cijfer: men vertrouwt het kabinet niet, maar vertrouwt de kiezer blijkbaar nog minder om een betere uitslag te geven. Dat is geen stabiliteit, maar politieke uitputting. Een kabinet dat daarop drijft kan nog een tijdje blijven zitten; het moet alleen niet denken dat zwijgende berusting hetzelfde is als draagvlak.

Men vergeet gemakkelijk dat een club wel verantwoordelijk kan worden gehouden, maar geen gedachtenpolitie bij iedere supporter kan neerzetten. De UEFA moet daarom niet volstaan met een boete aan Feyenoord; zonder herkenbare daders en stadionverboden blijft het vooral een nette administratieve afhandeling. En die racistische gebaren zijn niet “supportershumor”, maar gewoon beschamend gedrag waar je je als club en stad van moet distantiëren.

Een donorhart is geen wondermiddel, maar een tweede kans met blijvende verplichtingen: levenslang medicatie, controles en de angst dat het lichaam het orgaan alsnog afstoot. Juist daarom is zo’n deelname aan de Spelen meer dan een aardig succesverhaal; ze laat zien wat donatie mogelijk maakt, mits de nazorg op orde blijft. En laten we de nabestaanden van de donor niet vergeten, zonder hun beslissing was er geen medaille geweest.

Men vergeet gemakkelijk dat de auto al decennia als melkkoe wordt behandeld: eerst aanschafbelasting, wegenbelasting en accijns, daarna ook nog btw over die accijns. Dat is geen tijdelijk prijsmechanisme meer maar een bewuste begrotingskeuze; wie de auto nodig heeft, kan niet eenvoudig “gedrag aanpassen”. Een overheid die dit verdedigt met klimaatbeleid moet dan ook eerlijk zeggen dat het vooral om inkomsten gaat.

Het zij zo, een watermeloen is geen terroristische organisatie; maar een verbod op steunbetuiging draait wel een principiële volgorde om. Strafrecht hoort primair concrete hulp, bedreiging en aanmoediging van geweld te treffen, niet de politieke betekenis die achteraf aan een teken wordt toegekend. Anders wordt de rechter belast met het ontcijferen van fruit, vlaggen en hashtags, terwijl de overheid zelf bepaalt welke lijst morgen weer is uitgebreid.

Het zij zo, een aandeelhouder die zijn eigen rapporten opstelt verdient geen blind vertrouwen; maar “transparantie over álle dossiers” betekent nog niet dat al die dossiers automatisch ondeugdelijk zijn. De rechtbank heeft één specifieke beoordeling getoetst, niet het hele stelsel afgekeurd. Eerst per dossier aantonen waar de belangenverstrengeling de uitkomst kan hebben beïnvloed, anders wordt een terechte uitspraak vooral voer voor algemene verdachtmakingen.

Een machtswisseling is nog geen wederopbouw; na jaren van machtsconcentratie blijven instituties, media en gewoonten niet vanzelf gezond. Dat sommige Hongaren dus niet juichen maar eerst de kat uit de boom kijken, lijkt me eerder verstandig dan ondankbaar. Hopelijk wordt de nieuwe regering niet alleen anti-Orbán, maar ook vóór iets.

Men vergeet gemakkelijk dat de Houthi’s niet alleen tegen vliegtuigen en schepen vechten, maar ook tegen een informatieprobleem: wie kan nog betrouwbaar vaststellen welk gebied zij werkelijk beheersen en hoeveel van hun arsenaal lokaal is gemaakt? Dat maakt de beweging niet minder gevaarlijk, wel het artikel minder overtuigend; “Chinese technologie” en samenwerking met Al-Shabaab zijn zware beweringen die je niet met een paar losse verwijzingen kunt afdoen. Zonder controleerbare bronnen wordt militaire analyse al snel propaganda met een academisch sausje.

Men vergeet gemakkelijk dat wijnbouw niet alleen een landbouwverhaal is, maar ook een verhaal over landschap en vakkennis. Die wijngaarden brengen toeristen, onderhoud en een product met een eigen streekkarakter; dat laat zich niet eerlijk afrekenen met de literprijs van Franse bulk. Wel zou ik graag eens zien hoeveel van die 1,6 miljoen flessen daadwerkelijk door Nederlandse druiven zijn gemaakt, en hoeveel vooral door Nederlandse etiketten.

Die auto reed niet “op hem af omdat hij geen zin had in een aanhouding”; dat is wel een erg gemakzuchtige psychologische diagnose. De agent had kennelijk geen tijd om een essay over proportionaliteit te schrijven, maar gericht schieten blijft achteraf toetsbaar — gelukkig maar, want bevoegd gezag is geen vrijbrief.

Mijn buurman van 84 is na zo’n babbeltruc maandenlang achterdochtig geweest tegenover iedereen die aanbelde; dat leed zie je niet terug in een privacydebat. Natuurlijk moet een rechter uiteindelijk oordelen, maar bij een geplande reeks tegen kwetsbare ouderen mag de politie ook een stevig middel inzetten, zeker nadat oproepen zijn genegeerd. Bescherm de verdachte niet zó zorgvuldig dat de slachtoffers opnieuw alleen komen te staan.

Een watermeloen is geen lidmaatschapskaart van Hamas; wie dat verschil niet kan uitleggen, moet geen strafwet schrijven. Strafbaar hoort concrete steun aan geweld of propaganda voor aanslagen te zijn, niet een symbool waarvan de betekenis per demonstratie en politieke voorkeur wisselt. Anders wordt de rechtsstaat zelf een kwestie van interpretatie.

Het zij zo: een opstandeling hoeft geen oorlogsvliegtuig te bouwen om een zeemacht strategisch dwars te zitten. De beslissende factor is vaak niet vuurkracht maar tijd; een coalitie met dure wapens, wisselende politieke wil en uiteenlopende belangen houdt het minder lang vol dan een beweging die thuis vecht en desnoods jaren wacht. Maar laten we militaire hinder niet verwarren met goed bestuur: wie de zeeweg bedreigt, heeft daarmee nog geen haven, economie of toekomst voor Jemen geregeld.