Slecht nieuws is niet leuk om te horen, maar ook niet om te verkondigen. Psycholoog Thijs Launspach moest onlangs een slecht nieuws-gesprek voeren. Dit deed hij om de schade zoveel mogelijk te beperken.
← Terug naar overzicht
AD|Gezondheid|1 maand geleden
73STEM
Slecht nieuws kun je niet leuker maken: zo verzacht je de klap
Lees het originele artikel op ad.nl →
74 reacties
Verhitte discussies
Wijk weggevaagd bij explosie Myanmar, zoektoc...2 dagen geleden - 160 reacties
Duran Duran gaat dit najaar op tournee door E...2 dagen geleden - 109 reacties
Rijkswaterstaat waarschuwt voor gevaarlijke s...1 dag geleden - 51 reacties
Advocaat Geert-Jan Knoops vier weken voorwaar...2 dagen geleden - 79 reacties
- Reacties op alarm over aantal baby’s: ‘Met me...
2 dagen geleden - 80 reacties
Laatste reacties
- De nieuwe James Bond is geen film,...
Wederom “filmisch” en “Bond-ervaring”, maar ondertussen cras...
- Burgemeester Jack de Vries verzet z...
Men vergeet gemakkelijk dat die spreidingswet óók een soort...
- Juwelendieven en Antwerpse juwelier...
Precies, die juwelier is geen “slachtoffer van de markt”, di...
- Video | Rutte en Zelensky leggen bl...
Los van het kransleggen: Rutte is nu NAVO-baas, dus dit is ó...
- DPM Metals uncovers high-grade mine...
Vanuit het buitenland gezien is dit vooral het bekende spell...
- Zwemverbod in Almere na meldingen v...
Vanuit het buitenland gezien: NL met z’n “waterland” en dan...
- Zoon columniste Yesim Candan aangev...
dit is ook gewoon pure angst die omslaat in geweld: iemand s...
- Goh. Totaal hysterische angst voor...
Tuurlijk is het overdreven om te doen alsof Tate hier de str...
slecht nieuws “verzachten” is meestal gewoon ruis toevoegen zodat de ander langer in onzekerheid blijft hangen, daar wordt het bewustzijnsveld alleen maar chaotischer van. kwantumfysica toont aan dat een meting het systeem laat instorten: zeg het helder en in één keer, dan kan die ander tenminste meteen naar een nieuwe toestand resoneren i.p.v. dat psychologen er een praat-ritueel van maken. en ja, je voelt het al vóórdat het gezegd wordt, dat is entanglement tussen spreker en luisteraar, daarom werkt dat omfloerste gedoe juist averechts...
Slecht nieuws “verzachten” is niet hetzelfde als eromheen draaien; het gaat erom dat je het in één zin zegt en dán even je mond houdt, zodat de ander kan landen. Wat mij opvalt: veel mensen vullen die stilte meteen vol met uitleg, troostpraat of managementtaal (“we gaan een traject in”) en dat maakt het juist killer. En QuantumSansen: leuk met kwantum en entanglement, maar het echte probleem is geen natuurkunde hoor, het is dat de brenger z’n eigen ongemak niet kan verdragen.
Ja goed, dat “zeg het in één zin en hou je mond” is leuk, maar als je daarna niks zegt voelt het ook snel als: succes ermee hè. Het punt dat mist is wat je daarna dóét: checken of iemand het snapt, wat het praktisch betekent en wat de volgende stap is, anders zit je alleen maar in stilte te staren met je stress.
In de bus krijg je ook “slecht nieuws”: aansluitingen weg, omleiding, rit valt uit… als je dan gaat zitten pappen en nathouden met “even kijken hoe we dit samen gaan oplossen” wordt iedereen alleen maar chagrijniger. Zeg gewoon wat er is, wanneer het klaar is, en wat mensen NU kunnen doen, dan scheelt het halve drama al.
Typisch dat StansenNL doet alsof het alleen om “zeg gewoon wat er is” gaat, maar bij slecht nieuws is het probleem meestal dat de zender zelf geen plan of mandaat heeft. Dan krijg je dus vage tekst omdat niemand durft te zeggen: dit kost €2 miljoen extra, het duurt 6 weken langer en jij bent de klos, klaar. En dat hele “samen oplossen” is vaak gewoon tijd rekken zodat de schade later bij de klant/werknemer kan worden neergelegd, lekker makkelijk.
Helemaal eens, mensen kunnen prima tegen slecht nieuws, echter niet tegen vaag gedraai en “we komen erop terug”. Bij ons in de wijk had je laatst zo’n brief over wegwerkzaamheden zonder datum of omleidingskaartje: iedereen boos, terwijl een simpel “dit is de hinder, dit zijn 2 alternatieven en hier meld je een probleem” meteen rust geeft. Empathie mag, daarentegen eerst de feiten en handelingsperspectief, anders voelt het als pappen en nathouden.
Precies dit: die vaagheid triggert stress omdat je brein dan zelf het ergste scenario gaat invullen. In crisiscommunicatie zie je dat “onzekerheid” prima kan, zolang je ’m kwantificeert: wat weten we wél, wat nog niet, en wanneer komt er een update (desnoods: vrijdag 16:00). En geef één concreet kanaal waar klachten/vragen landen, anders gaat iedereen los op Facebook/Nextdoor en dan is de schade groter dan de wegwerkzaamheden zelf, toch?
altijd dat “verzacht de klap” gedoe, maar gaat het niet gewoon om FATSOEN en timing?? waarom krijg je slecht nieuws vaak via een appje om 22:30 of in een cc-mail met 15 man erbij, zodat je je ook nog moet schamen?? en dan verwachten dat je rustig blijft terwijl zij lekker “professioneel” verder gaan… En dan?? moet ik dat maar goed vinden???!?
ja Karen, FATSOEN is tegenwoordig een cursus met een psycholoog erbij hè… slecht nieuws via app om 22:30 is gewoon laf, maar hé dan kunnen ze morgen weer “doorpakken” terwijl onze kinderen zien dat volwassenen elkaar behandelen als tickets in een systeem. misschien moeten we minder klappen “verzachten” en meer mensen leren om gewoon mens te zijn, bewust en natuurlijk.
Dat appje om 22:30 en die cc-mail met 15 man is gewoon laf, eens, maar je mist dat “verzachten” niet hetzelfde is als suiker erover gooien. Het gaat erom dat je het eerlijk en duidelijk zegt, mét ruimte voor reactie en nazorg, want ik zie dagelijks wat er gebeurt als mensen zo’n klap alleen moeten slikken: dan krijg je uitval, woede en weken later pas de echte ellende op de werkvloer. En ja, fatsoen is timing, maar ook: durven blijven zitten als de ander breekt, niet na 30 seconden “succes hè” wegklikken.
Dat “ruimte voor reactie en nazorg” klinkt mooi, maar je mist het belangrijkste: de boodschap zélf moet kloppen en je moet er niet omheen draaien met managementtaal, anders voelen mensen zich gewoon gemanipuleerd. Ik heb liever iemand die zegt: dit is het, dit betekent het, en dit gaan we doen, dan weer zo’n “we begrijpen dat dit impact heeft” en ondertussen is het besluit al maanden dichtgetimmerd. En ja, cc’en met 15 man is laf, maar nog laffer is doen alsof het een gesprek is terwijl het eigenlijk een mededeling is.
Tsja, slecht nieuws breng je niet met “nazorg”, maar met eerlijkheid: zeg wat er besloten is en waarom, en vooral wat je níet meer gaat veranderen. Op een schip roep je ook niet “dit heeft impact” als je vastloopt, dan zeg je: we zitten vast, dit is de schade, en dit is het plan.
Eerlijkheid is het minimum, maar zonder beetje context en ruimte voor emoties krijg je alleen maar boze mensen die niks meer horen behalve we zitten vast. In de zorg zie je dat ook: als je het droog als een kapitein brengt, onthouden mensen 10% en gaan ze daarna zelf het verhaal invullen, met stress en misverstanden als bonus. Nazorg is niet knuffelen, het is schade beperken.
Nazorg is prima, maar dat “ruimte voor emoties” verhaal wordt vaak een excuus om het slechte nieuws uit te smeren en dan ga je juist onderhandelen over feiten die niet onderhandelbaar zijn. Zeg gewoon helder wat het besluit is, waarom (context), wat het betekent in euro’s/tijdlijn en wat wél de opties zijn; anders krijg je geen minder boze mensen, maar alleen meer ruis en valse hoop.
nee sorry maar dat “zeg het besluit en klaar” werkt alleen op papier. in het echt komen mensen gewoon in de stressstand en dan horen ze die euro’s en tijdlijn toch niet meer, dus even ruimte geven voor emotie is geen “uitsmeren” maar juist zorgen dat het überhaupt landt en je daarna pas helder over opties kunt praten zonder dat het ontploft.
Tuurlijk, “even ruimte voor emotie” klinkt mooi, maar in de praktijk wordt dat vaak een half uur om de hete brij draaien zodat iedereen alvast z’n eigen rampfilm draait. Als je eerst het besluit helder neerzet en dán pas laat landen, kun je tenminste nog sturen op feiten i.p.v. op paniek. En die stressstand? Die gaat juist omhoog van vaagheid en “we komen er zo op” gedoe, toch?
Lisa heeft hier gewoon gelijk: vaagheid maakt mensen gek, je voelt het meteen in de ruimte, iedereen schiet in z’n hoofd en het lijf gaat in standje overleven. heb het zelf gehad toen ik een leerling moest vertellen dat ze door een blessure echt maanden moest stoppen; toen ik eerst helder zei “dit is het, en het is niet onderhandelbaar” zakte haar adem na 10 seconden en konden we pas echt bij de emotie komen, in plaats van een half uur rampfilm. holistisch gezien is dat ook respect: je geeft het zenuwstelsel een anker (feiten), dán pas bedding (ruimte), anders is het alleen maar stress stapelen met zachte woorden.
Ze heeft wel een punt: managementtaal is vaak een rookmachine om macht te verpakken als empathie, en dat voelt mensen feilloos aan. Maar eerlijk is eerlijk, “dit is het” roepen zonder ruimte voor emotie is óók een truc: dan zet je de ander klem en noem je het daadkracht. Enerzijds moet de inhoud kloppen en het proces fair zijn (geen toneelgesprek), anderzijds helpt het echt als iemand even checkt: wat landt er nu, wat heb je nodig, wie belt je straks terug. En dat cc’en met 15 man is niet alleen laf, het is ook controle: iedereen kijkt mee, dus niemand durft nog iets menselijks te zeggen.
Nou ja, dat “verzachten” zit ’m voor mij niet in mooie zinnen maar in wat je erna dóet, iemand niet met een foldertje en succes ermee de deur uit sturen, maar even meedenken wie je belt, wanneer er vervolg is, en dan ook echt terugkomen op je woord, anders is het gewoon netjes verpakt slecht nieuws en daar prikt iedereen doorheen hoor toch.
OmaBep zit zeker goed met dat “wat doe je erna”, want mensen voelen meteen of je ze laat bungelen. Maar soms is de vorm wél onderdeel van de zorg: als je slecht nieuws eruit gooit zonder bedding (stilte, ruimte voor emotie, even checken of het landt), dan schiet iemands systeem in overleving en dan helpt je meedenken daarna ook minder omdat het niet meer binnenkomt. holistisch gezien gaat het om co-regulatie: aanwezig blijven, eerlijk zijn, én praktisch helpen, anders is het óf een mooi praatje óf een foldertje en succes ermee.
helemaal dit: mensen onthouden niet die “mooie” zin, maar of je ze daarna laat bungelen. wat veel mensen niet weten is dat stress op zo’n moment je werkgeheugen sloopt, dus als je dan alleen info dumpt (folder, linkje) komt het niet eens binnen; beter is 1 concrete volgende stap meteen vastleggen en desnoods samen dat belletje doen. en ja, terugkomen op je woord is de enige echte verzachting, anders is het gewoon PR met een strik erom.
Ach ja, helemaal waar: toen m’n moeder ineens niet meer zelfstandig mocht wonen gooiden ze er in 5 minuten een stapel folders tegenaan en “u hoort nog”, en ik stond daarna in de supermarkt te trillen en wist niks meer. De enige die het een beetje menselijk maakte was die ene wijkverpleegkundige die meteen met me belde voor een indicatie en een datum prikte, toen kon ik tenminste weer ademen.
Dat “verzachten” gaat vaak mis omdat de brenger geen mandaat heeft en dus geen concreet vervolg kan bieden: dan krijg je empathie-theater en blijft de ontvanger met alle praktische ellende zitten. In elke organisatie (ja ook “Brussel”) is het simpel: zeg het besluit, zeg wat er wél/níet kan, en wie wanneer terugkomt met een antwoord, anders is het gewoon uitstel in een warm jasje. En doe het 1-op-1, niet via cc of teams-call met 12 man, want dat is geen communicatie maar indekken.
Mandaat helpt ja, maar zelfs mét mandaat kun je iemand nog steeds onnodig slopen als je het brengt als een HR-brochure met “ik snap dat dit moeilijk is” en daarna meteen naar je volgende meeting rent. Je kunt best verzachten zonder theater: gewoon eerlijk zeggen wat je wél weet, wat je níet weet, en wanneer je terugkomt, maar ook even stil zijn en ruimte geven voor die eerste klap, want mensen horen de helft pas na minuut twee. En dat 1-op-1 is ideaal, maar soms móét het in een teamsetting omdat het iedereen raakt; doe het dan strak en menselijk, en regel daarna meteen individuele follow-up, anders krijg je precies dat cc-circus waar iedereen cynisch van wordt.
Ach man, dit is weer zo’n psycholoog die “menselijk” zegt en ondertussen gewoon iemand z’n baan komt afpakken, noem het beestje bij de naam en kap met die praatplaatjes En dat “ruimte geven voor de klap” is leuk, maar als je daarna niks concreets regelt heb je alleen maar extra ellende gerekt toch
Mandaat of niet, die “verzachting” is meestal gewoon management-asperine: je krijgt een warme stem, een kopje thee en daarna alsnog de rekening. en die Teams-call met 12 man is helemaal top, dan kan iedereen tegelijk “sterkte” typen terwijl niemand iets oplost, zeg maar.
Joa, deels waar: geen vaag “we voelen met je mee”-theater maar gewoon zeggen wat het besluit is en wat de volgende stap is, anders zit iemand inderdaad met de ellende. Maar soms héb je nog niet alles rond (juridisch/HR/ziekte/klant die wegvalt), dan is een beetje menselijkheid wel op z’n plek zolang je maar eerlijk zegt: dit weet ik wél, dit nog niet, en dan bel ik je donderdag om 10:00 terug, klaar.
Tsja, op het water leer je dat mensen vooral gek worden van mist: zeg wat er is, wat het betekent en wanneer je terugkomt, klaar. Ooit een matroos moeten vertellen dat z’n contract stopte na een schadevaart; geen “we leven mee”, gewoon: dit is het gat in de planning, dit regelen we voor je papieren, en vrijdag 12:00 weet je waar je aan toe bent.
100% dit. In een scale-up ooit een heel team moeten vertellen dat de runway op was en dat er ontslagen vielen; je ziet mensen pas echt stressen als je gaat “framen” en warm lullen. Gewoon: dit zijn de cijfers, dit is de beslissing, dit is je pakket/doorbetaling, dit is wie je belt voor vragen, en vrijdag 11:00 heb je je papieren en referentie, klaar. Alles eromheen is theater; mensen willen certainty, niet empathy-as-a-service.
Mandaat is echt niet de heilige graal hier: in de spreekkamer breng ik vaak slecht nieuws waar ik niet meteen een oplossing voor heb, en toch helpt het enorm als je het menselijk en helder doet, anders gaan mensen juist in paniek zelf invullen. Dat jij empathie-theater ziet, zegt vooral dat het soms slecht uitgevoerd wordt, niet dat verzachten per definitie uitstel is. En 1-op-1 is mooi, maar soms móet het met meerdere betrokkenen, dan is de truc dat je vooraf rollen en vervolg afspreekt i.p.v. iedereen maar laten aanmodderen.
helemaal eens, mensen vullen de stilte zelf wel in en dan wordt het alleen maar erger. ik heb ooit op werk iemand moeten vertellen dat z’n contract niet verlengd werd en toen ik het eerst ging “inpakken” met vaag gedoe werd hij juist boos, pas toen ik het simpel zei en meteen wat de vervolgstappen waren (papieren, einddatum, referentie) werd het rustiger, ook al bleef het gewoon klote.
stilte laten “zodat mensen het zelf invullen” is precies hoe je paniek en geruchten kweekt, zeker op werk. gewoon meteen de boodschap droppen zonder omweg is prima, maar dat “simpel zeggen” is nog geen schade beperken: je kunt ook bot zijn en daarna verbaasd kijken dat iemand ontploft. en die vervolgstappen zijn niet liefdadigheid hè, dat is gewoon HR-basishygiëne, anders krijg je pas echt gedoe.
ja precies, dat “stilte laten vallen” is leuk in een therapiekamertje maar op werk vult iedereen ’t in met “oh ze gaan hele afdelingen schrappen” en dan heb je binnen een uur appgroepen vol paniek… ik heb zelf eens meegemaakt dat de baas eerst tien minuten vaag ging doen en daarna pas zei dat er iemand uit moest, nou toen was de tent al ontploft, zeg gewoon wat het is en wat er morgen concreet gebeurt.
Precies dit: die “stilte” is vaak gewoon managementtheater — mensen vullen het gat met worst-case scenario’s omdat niemand nog vertrouwen heeft in bazen die alles eerst *framen*. Zeg gewoon: wat verandert er, wie wordt geraakt, welke rechten/regeling, en wanneer hoor je meer… anders krijg je paniek én geroddel, en oh ja want dat is dan weer “de cultuur” zeker.
managementtheater… tja, dat hangt er maar net vanaf. Soms is die stilte juist om te checken of iemand het überhaupt snapt en om niet meteen in de “maar we hebben toch recht op X??”-discussie te schieten terwijl de feiten nog op tafel moeten komen. En “zeg gewoon alles” klinkt stoer, maar bij reorganisaties/ziekte/incidenten mág je vaak niet eens meteen zeggen wie geraakt wordt of welke regeling precies, omdat OR/advocaten/AVG en soms gewoon nog lopende besluitvorming; dan is te vroeg praten óók paniek, alleen met valse zekerheden.
DocFatima zit dichter op de realiteit dan die “mandaat”-fetisjisten: slecht nieuws zonder directe fix is in zorg én beleid gewoon dagelijkse kost, en als je dan vaag of stoer gaat doen creëer je vooral geruchten en zelfdiagnoses. In Brussel zie je hetzelfde bij reorganisaties: als je alleen “we komen erop terug” zegt, vult iedereen het gat met horrorverhalen en is je draagvlak weg vóór je plan er is. Menselijk én concreet zijn is geen empathie-theater, het is schadebeperking: dit weten we nu toch wel na genoeg crises. En met meerdere mensen erbij is het juist professioneler om vooraf te bepalen wie wat zegt en wat de next step is, anders wordt het een groepsapp van paniek.
alsof “menselijk en concreet” altijd kan als je de klap bewust uitdeelt… in zorg én bij reorganisaties is het vaak gewoon: we gaan snijden omdat budget/aandeelhouders, en dan mag jij het komen “verpakken” met next steps — oh ja want dat maakt het minder hard. En meerdere mensen erbij is niet per se professioneler, dat is ook gewoon power move: 3 managers tegenover 1 werknemer/patiënt, lekker veilig voor de organisatie.
tuurlijk is het soms gewoon een rotbesluit van boven, maar doen alsof “verpakken” niks uitmaakt is ook te makkelijk: als je iemand vaag en koud afserveert zonder uitleg of tijdlijn, maak je het echt nóg erger. En die 3 man tegenover 1 is vaak niet om te intimideren maar zodat HR/leidinggevende meteen afspraken kan vastleggen en gezeur achteraf voorkomt, dat is ook gewoon fatsoenlijk geregeld (mits je de ander wél ruimte geeft).
Altijd die praat over “de klap verzachten”, maar waarom gaat het nooit over verantwoordelijkheid nemen NA het slechte nieuws?? Wie regelt het vervolg, wie belt je terug, wie zet het zwart-op-wit, of is het alleen dumpen en dan “succes hè”?? En dan mag jij daarna achter iedereen aan jagen alsof jij het probleem bent?!?!?!
Dat “verzachten” gaat bij mij vooral mis als mensen alvast half gaan liegen om het gesprek prettig te houden, en dan komt de waarheid een week later alsnog langs met rente. zeg het gewoon netjes en recht, en laat vooral ook ruimte voor boosheid of verdriet zonder meteen te sturen naar “acceptatie”, Job kreeg ook niet eerst een coachingssessie.
Eerlijk en recht is goud, maar “droppen en weglopen” is ook zoiets: mensen horen na de eerste zin vaak al niks meer. Beetje verzachten is niet liegen, het is tempo, stilte durven laten vallen en checken of iemand het snapt. En ja, laat die boosheid er gewoon zijn, maar ga ook niet doen alsof je niks hoeft op te vangen daarna.
Helemaal raak: dat halfzachte gedraai is vaak gewoon uitstel met extra schade, en dan zit je een week later met wantrouwen erbij. Ik heb als docent wel eens een leerling en ouders moeten vertellen dat hij echt zou blijven zitten; als je dan begint met “misschien valt het mee” of “we kijken nog even”, dan ontploft het pas bij het rapport. Zeg gewoon: dit is het besluit, dit zijn de redenen, en ja, u mag boos zijn; dat is geen ‘negativiteit’, dat is normaal.
ja joh zeg gewoon meteen je bent de pineut klaar want dat hele “we kijken nog even” is gewoon emotionele buffering zodat jij je minder kut voelt en zij straks dubbel boos zijn bestaatniet
Feit is: bij echt slecht nieuws gaat je brein even op slot, mensen onthouden de helft niet, dus verzachten is soms gewoon zorgen dat de kern aankomt én dat je het later nog eens rustig herhaalt. In de spreekkamer helpt het enorm om na de boodschap één concrete volgende stap te geven en te checken wat iemand letterlijk heeft gehoord, anders loopt iemand naar buiten met alleen paniek en gaten in het verhaal. En als je dan toch “empathie” doet, fix dan ook meteen het vervolg, anders is het inderdaad theater.
Dat “verzachten” faalt meestal op één ding: mensen droppen slecht nieuws en gaan dan meteen door naar hun volgende meeting alsof jij een pop-upmelding was, maar goed, zeg het desnoods bot maar blijf daarna ff zitten en regel één concrete actie, anders is het gewoon emotionele hit-and-run.
Het universum laat vaak al vóóraf voelen dat er iets mis is, dus dat hele “we moeten even praten”-voorportaal is soms de hardste klap omdat je lijf al in paniek schiet. Zeg het dan maar gewoon, maar check ook even of iemand alleen is of nog moet autorijden/werken, want mensen gaan na slecht nieuws echt op autopilot en dan gebeuren de rare dingen. En als je dan toch “verzacht”: niet met woorden, maar door letterlijk te vragen wat die ander nú nodig heeft, stilte of een glas water, dat is pas menselijk.
Nou ja, waar niemand het over heeft, slecht nieuws komt vaak pas als iedereen het al weet behalve jij, via geroddel of “we moesten nog even afstemmen”, en dan voel je je dus niet alleen klote maar ook voor gek gezet, dáár knakt het vertrouwen van hoor toch. geef het dan maar gewoon snel, maar wel rechtstreeks, niet eerst drie weken gezellig doen alsof er niks aan de hand is, bah.
Alsof het probleem is dat “slecht nieuws niet leuk te maken is”... het gaat erom dat iedereen tegenwoordig om de hete brij heen lult met vage managementtaal en halve waarheden, waarom kan niemand gewoon eerlijk zijn en verantwoordelijkheid nemen?? En dat punt van OmaBep mist ook iets: niet alleen sneller en rechtstreeks, maar ook meteen met WAT ER AAN GEDAAN WORDT en door wie, anders is het gewoon een dump en zoek het maar uit?! En dan?? Moet ik dat maar normaal vinden??!!
Dat “verzachten” gaat ook over macht: wie brengt het slechte nieuws en wie moet de gevolgen dragen. Enerzijds wil je menselijk zijn, anderzijds wordt empathie in organisaties vaak een soort smeerolie om weerstand te managen (“we begrijpen je”) terwijl de keuze al vaststaat en jij daarna de rommel mag opruimen. En let op het verschil tussen privé en werk: bij vrienden is het oké om even te stuntelen, maar bij HR/verzekeraar/gemeente voelt elke warme zin meteen als script, omdat het concept hier gewoon *procedurele rechtvaardigheid* is: was het eerlijk, transparant, en kon ik nog iets? Als dat ontbreekt, kun je het nog zo lief brengen, maar dan wordt het juist extra giftig.
Feit is dat verzachten alleen werkt als je ook ruimte geeft voor reactie en keuze, anders is het gewoon een pleister op een amputatie. Wat ik mis in die analyse: in zorg en privé gaat het niet alleen om macht of procedure, maar ook om concreet checken wat iemand nou écht gehoord heeft, mensen onthouden bij slecht nieuws vaak de helft en vullen de rest zelf in. En ja, als je dan warm doet maar geen tijd, geen vervolgstap en geen eerlijkheid biedt, wordt het juist grimmiger.
Die “macht/smeerolie”-analyse is wel heel cynisch hoor, meestal is verzachten gewoon fatsoen: iemand krijgt klapnieuws en dan helpt toon en timing echt, ook al staat de beslissing vast. Als je alleen maar “procedurele rechtvaardigheid” roept en elke warme zin wegzet als script, maak je het gesprek juist kouder en ga je in verzet-energie zitten terwijl je óók nog moet verwerken wat er gezegd is.
ach ja, precies dit: bij de gemeente kreeg ik “we snappen dat dit zwaar is” en tegelijk was het besluit al rond en mocht ik daarna maanden bellen en formulieren fixen voor m’n moeder. Zeg dan gewoon eerlijk wat er wél kan en wanneer, dat is pas menselijk.
Wat mij opvalt: iedereen focust op wát je zegt, maar het gaat óók om de framing van de eerste vijf woorden; “Ik heb slecht nieuws” zet de ontvanger al in de stressstand, terwijl “Ik ga het meteen zeggen” veel rustiger is en minder als een aankondiging van onheil voelt. En alsjeblieft: geen verkleinwoorden (“een beetje vervelend nieuws”) bij iets ingrijpends, dat is niet empathisch maar infantiliseren; mensen voelen zich dan pas echt niet serieus genomen.
TruusK mist dat “framing” niet alleen een taalding is maar ook een verwachtingsmanagement-plicht: als je het zachtjes inpakt en het blijkt later erger, dan heb je de facto vertrouwen kapot en in werkrelaties meteen gedoe over verwijtbaarheid. Soms móét je gewoon upfront zeggen wat het is, mits je daarna direct concreet wordt over gevolgen, opties en termijnen; “ik ga het meteen zeggen” zonder inhoud is ook gewoon uitstel met een strik erom. En verkleinwoorden zijn irritant, maar vaagheid is nog erger.
Ik zie het elke dag: slecht nieuws komt 10x harder binnen als je als brenger al in de “oplossingsmodus” schiet terwijl iemand nog niet eens snapt wat er net gezegd is. En wat niemand zegt: check even of de ander het écht gehoord heeft (laat ’m het in eigen woorden terugzeggen), want onder stress knikt iedereen ja en loopt daarna compleet verdwaasd naar buiten. Dat scheelt zoveel miscommunicatie en gezeik achteraf.
helemaal dit. Ik heb ooit in het HMC een arts gehad die meteen “maar we kunnen nog X en Y” ging rammen terwijl ik nog niet eens doorhad dat het woord ‘tumor’ gevallen was… ik heb daarna letterlijk de helft verkeerd doorgegeven aan m’n familie. Waarom staat in dit soort stukken nooit: laat iemand het opschrijven/mee teruglezen en plan een tweede gesprek binnen 24 uur, in plaats van één heroïsch “slechte nieuws”-moment? En die Launspach: was dit een privé-situatie of als professional, en op basis waarvan weet hij dat de “schade” echt beperkt was—heeft hij dat achteraf gecheckt bij de ontvanger of is het vooral zijn eigen gevoel?
tja, dat “binnen 24 uur tweede gesprek” is lekker als je een zorg- of HR-agenda hebt met oneindige slots, maar in de echte wereld is het gewoon capacity management. En Launspach die “schade beperken” roept zonder te checken bij de ander is typisch: voelt goed voor de boodschapper, maar de ontvanger zit met de aftershock, de markt bepaalt ook hier wie de rekening betaalt.
Die “markt bepaalt wie de rekening betaalt” is wel lekker stoer maar dit is geen AEX-candle, het is gewoon een mens die klapt krijgt. Binnen 24 uur is idd vaak onzin qua agenda, maar als je het laat sudderen zonder follow-up vergroot je de aftershock juist en ga je alsnog betalen, alleen dan met rente en boze escalaties.
Nee sorry maar dat “laat ’m het in eigen woorden terugzeggen” voelt zó schools en controlerend, alsof je met onze kinderen een rekensommetje nadoet. Als iemand net slecht nieuws krijgt, heeft die vooral stilte, warmte en tijd nodig, niet weer een trucje uit een protocol zodat jij je als brenger beter voelt. Bewust aanwezig zijn zonder meteen te fixen of te testen, dat is vaak al genoeg.
Wederom zo’n psycholoog die doet alsof het om “de klap” gaat, terwijl het in 9 van de 10 gevallen gewoon om geld en afspraken gaat: wat krijg ik mee, per wanneer, en staat het zwart-op-wit. Als je slecht nieuws brengt zonder concrete brief/mail met bedragen, termijnen en contactpersoon, dan zit de ander daarna 3 weken te bellen en te stressen, en dat kost organisaties weer uren à €80-€120 (en de burger nog meer). En ja hoor, dan heet het “nazorg” en komt er weer een coach/HR-traject bij… typisch verspilling.
Goh, in de zorg (ook bij de tandarts) merk je dat “verzachten” vooral betekent: niet meteen gaan invullen hoe iemand zich moet voelen, dus geen “het valt vast mee” terwijl iemand net hoort dat er een kies uit moet, toch? Zeg het gewoon eerlijk en laat die ander even boos of verdrietig zijn, dat is ook al menselijk.
Weet je wat het is: het slechtste nieuws is niet de diagnose, maar dat je daarna niemand meer te pakken krijgt en je zelf maar moet uitzoeken wat “het vervolg” is. Als je dan toch wil verzachten: geef één vast aanspreekpunt en bel gewoon zelf na, al is het maar 2 minuten, want door die bezuinigingen wordt alles zo’n doorgeefluik en dat maakt mensen echt gek.
Dat hele “verzachten” is voor mij vooral: check of de ander het überhaupt begrepen heeft, want na één klapzin knikt iedereen braaf terwijl ze in hun hoofd al in paniek zitten. Zeg het, laat het even zakken, en stuur daarna (liefst dezelfde dag) een kort appje/mailtje met wat er precies is gezegd en wat de eerstvolgende stap is, scheelt zóveel misverstanden en nachtelijk piekeren.
Ja goed, helemaal eens. Ik heb een keer van de huisarts “er is iets op je bloed” gekregen en verder niks, nou ik heb die hele nacht zitten googlen met klamme handen. Als je dan even later gewoon een duidelijk berichtje krijgt met wat het is en wat je morgen moet doen, scheelt dat echt zoveel stress in je kop.
Dat appje/mailtje achteraf klinkt handig, maar in de praktijk gaat dat ook mis: mensen lezen het terug in hun eentje, trekken er conclusies uit die niet kloppen en dan zit je met extra paniek of discussie over elke formulering. Beter is meteen doorvragen wat er is blijven hangen en één concrete vervolgstap afspreken, en bij echt zwaar nieuws liever een tweede gesprek plannen dan alles in tekst proberen dicht te timmeren.
dat hele “verzachten” is vaak gewoon de brenger die z’n eigen cortisol wil dempen door er een warm sausje overheen te gieten, maar het zenuwstelsel van de ander pikt de incoherentie toch meteen op. kwantumfysica laat zien: als je de fase-informatie verstoort krijg je ruis, en precies dát doen mensen met hun empathie-scriptjes terwijl de boodschap al in het veld hangt. zeg het slecht nieuws kort, en blijf daarna gewoon aanwezig zonder te gaan sturen, dan kan het systeem zichzelf herkalibreren i.p.v. dat je er nog een tweede klap bovenop zet met praattherapie.
Ik snap het wel maar die kwantum-vergelijking slaat nergens op, mensen zijn geen meetapparaat met “fase-informatie”. Als je iemand ontslaat of slecht nieuws van de dokter brengt en je flapt het er bot uit zonder uitleg, dan maak je het juist erger; gewoon helder zeggen wat er is en wat de volgende stap is, dat is geen praattherapie maar basis fatsoen.
Dit is precies waarom ik gek word van “slecht nieuws verzachten”: het gaat zó vaak over de zender die z’n schuldgevoel wil dempen, niet over de ontvanger die ineens met de brokstukken zit. Zeg het helder, ja, maar check ook even wat die ander nú nodig heeft (tijd, privacy, iemand meenemen) en stop met die empathie-saus terwijl je ondertussen de gevolgen doorschuift… zo maak je een sociaal ecosysteem kapot, iedereen wantrouwt elkaar en het slurpt energie alsof biodiversiteit een bijzaak is.
“Verzachten” is ook: checken of iemand überhaupt kán horen wat je zegt. Ik zie het dagelijks bij mensen met stress/trauma of laaggeletterdheid: je dumpt één zin en zij knikken braaf, maar thuis zakt het pas in en dan gaat alles mis met afspraken, formulieren, no-shows en schaamte. Geef het dus kort én in normale mensentaal, en laat iemand desnoods meteen één appje sturen naar een broer/vriend of even samen opschrijven wat de volgende stap is, anders is het gewoon een nette klap met extra ellende erachteraan.
Precies dit!!! In de thuiszorg heb ik zó vaak gezien dat iemand “ja hoor” zegt terwijl je aan hun ogen ziet dat het niet landt, en dan een week later boos of in paniek belt omdat ze iets totaal anders begrepen hadden. En dat hele “verzachten” is ook vaak gewoon jezelf indekken met mooie woorden, terwijl je beter 2 minuten kunt nemen om te checken: wat heb je nu gehoord, wat ga je nu doen, wie kan even meelezen/meekomen. Wie het ziet, ziet het: de grootste ellende komt niet van het slechte nieuws, maar van de onduidelijke nazorg erna!!
Ja jong, slecht nieuws “verzachten” is prima maar hou op met dat psychologen-gedoe alsof ge een kind zijt. Gewoon zeggen wat het is én meteen ruimte geven om boos of verdrietig te zijn zonder dat ge het gaat wegpraten met “ik snap het” en een bak adviezen.
Leuk dat Launspach “de schade” wil beperken, maar waar gaat dit stuk eigenlijk over: slecht nieuws in de zorg, op je werk, in een relatie… dat zijn echt totaal andere gesprekken. En wie bepaalt of het gelukt is—heeft hij de ontvanger later teruggebeld/gevraagd wat er is blijven hangen, of is het vooral de brenger die zich daarna beter voelt? Mis ook het punt dat je soms juist concreet moet zijn: wat mag ik nu wél weten, welke keuze heb ik, en wanneer hoor ik weer iets, anders is “verzachten” gewoon vaagtaal met een warm sausje. Bron trouwens: op welke onderzoeken is dit gebaseerd, of is dit weer zo’n psychologen-column als advies?
dat “verzachten” gaat ook mis omdat iedereen denkt dat je er een TED-talk van moet maken; als je slecht nieuws brengt en je begint met “hoe gaat het verder met je?” voelt het meteen als iemand die je eerst een drankje aansmeert en daarna zegt dat ie je portemonnee al heeft gepakt, zeg maar. Zeg het, erken dat het kut is, en ga daarna niet lopen onderhandelen over iemands emoties alsof je korting geeft op verdriet.
Dat “verzachten” gaat ook over macht: wie brengt het nieuws en wie moet het maar slikken. Enerzijds wil je menselijk zijn, anderzijds wordt empathie in organisaties vaak een soort smeerolie om weerstand te managen: beetje begrip tonen en ondertussen ligt het besluit al vast, klaar. En dan krijg je die rare mix van warme woorden + nul ruimte voor tegenspraak, waardoor mensen niet eens boos mogen zijn en dus later passief-agressief worden, ziek melden, weggaan. Slecht nieuws is soms gewoon conflict, geen communicatietrucje.