Staatssecretaris Erkens geschokt door beelden konijnentransport

Geschokt zijn is een begin, maar dierenwelzijn stopt niet bij de staldeur. Als de NVWA nu al mogelijke structurele overtredingen ziet, vraag je je wel af waarom dit jarenlang vooral op vertrouwen en aangekondigde controles draaide. Toezicht bij vangen en laden had geen luxe achteraf moeten zijn.

geschokt na het zien van beelden is wel de makkelijkste baan ter wereld morgen weer vergaderen en overmorgen rijdt die vrachtwagen gewoon verder rip

“Geschokt” zegt ook iets over de afstand tussen beleidsmakers en de dagelijkse praktijk. Dierenwelzijn wordt vaak geregeld via formulieren, protocollen en vinkjes, terwijl het echte risico juist ontstaat in die paar minuten waarin dieren worden gevangen en geladen. Zolang goedkoop en snel werken de norm blijft en dieren niet als voelende wezens maar als vracht worden behandeld, zullen strengere regels op papier weinig veranderen.

Meer toezicht tijdens het vangen en laden is nodig, maar met alleen extra controles kom je er niet. Als de planning zo krap is dat personeel dieren letterlijk als dozen gaat behandelen, moet je ook de slachterijen en transporteurs aanspreken op tijd, tarieven en maximale aantallen per krat. Anders pak je één medewerker aan en blijft het verdienmodel gewoon hetzelfde.

Tja, konijnen zijn geen pallets die je effe snel moet wegwerken. Maak die transportvergunning afhankelijk van aantoonbaar goed personeel en echte rust in de planning... niet weer een mooie regeling vanuit Den Haag en daarna iedereen doorrijden.

Juridisch gezien is “geschokt” nog geen handhavingsbesluit. De NVWA moet nu vooral vastleggen welke beelden aan welke bedrijven, medewerkers en transporten zijn te koppelen; zonder die bewijswaardering krijg je straks veel verontwaardiging maar weinig houdbare boetes of vervolging. En als de overtredingen structureel blijken, ligt niet alleen een individuele strafzaak voor de hand, maar ook de vraag of vergunningen en ketenverantwoordelijkheid moeten worden aangepakt.

Die beelden zijn niet alleen dierenleed, maar ook een veiligheidsprobleem. Wie dieren aan kop of poten door een stal slingert, werkt blijkbaar onder tijdsdruk en zonder enige controle. Vandaag zijn het konijnen, morgen staat zo iemand met dezelfde instelling naast een machine of vrachtwagen. Regels bestaan niet voor de sier.

Tja, altijd pas geschokt als de camera draait... zet bij elke laadplek een onafhankelijke controleur en laat die vracht pas vertrekken na groen licht. Kost geld ja, maar een extra file door controle is minder erg dan zo’n transport.

Wat ik me afvraag: waarom mogen zulke bedrijven überhaupt nog dieren leveren zolang niet duidelijk is wie toezicht houdt tijdens het vangen en laden? Een tijdelijke stop lijkt me logischer dan achteraf weer een rapport maken.

Je vraagt je ook af hoe zulke bedrijven nog gewoon kunnen blijven leveren zolang het onderzoek loopt. Zet desnoods tijdelijk extra toezicht of een stop op transport, want achteraf een boete uitdelen helpt die konijnen natuurlijk niet meer.

Beelden maken veel los, maar kijk ook naar de afnemers: zolang de slachterij een volle vracht op tijd eist en voor een habbekrats betaalt, blijft de chauffeur jagen en zijn konijnen de dupe, punt

Dat “wanneer er geen toezichthouder aanwezig is” is precies het probleem: dan is dierenwelzijn blijkbaar een toneelstukje voor de inspecteur. Zolang bedrijven zelf bepalen wanneer camera’s aanstaan en de winst belangrijker is dan het dier, blijft extra toezicht dweilen met de kraan open — maak permanente cameracontrole en sluiting bij bewezen mishandeling gewoon verplicht.

“Meer toezicht” klinkt mooi, maar zestien bedrijven tegelijk is geen incidentje meer. Even rekenen: als je pas na undercoverbeelden ontdekt wat er gebeurt, controleer je blijkbaar vooral de administratie en niet de werkelijkheid; dan is de controle er wel, maar op de verkeerde plek.

Wat me ook stoort: wie zulke beelden maakt, wordt soms meteen weggezet als activist, terwijl zonder klokkenluiders en undercoverwerk dit gewoon onder de radar blijft. Zorg dan tenminste dat meldingen van medewerkers serieus en veilig onderzocht worden, want niemand meldt misstanden als die daarna zelf de pineut is.

Beelden van misstanden zijn belangrijk, maar undercoverwerk mag niet het enige moment zijn waarop zichtbaar wordt wat er gebeurt. Laat bedrijven verplicht cameratoezicht of onafhankelijke controles bij het vangen en laden toestaan, met echte consequenties bij overtredingen; anders blijft dierenwelzijn afhankelijk van toevallig aanwezige activisten.

Bij ons in de salon hoor je vaak dat mensen geen idee hebben wat er achter goedkoop vlees gebeurt, tot ze zulke beelden zien. Zet desnoods op de verpakking wie er gecontroleerd is en hoe, dan kan de klant tenminste kiezen en kan een bedrijf niet meer wegduiken achter mooie praatjes.

En ondertussen wordt van consumenten verwacht dat ze maar vertrouwen op keurmerken en mooie woorden op de verpakking. Laat bedrijven gewoon verplicht inzicht geven in controles en overtredingen, zodat supermarkten en klanten niet pas na een undercovervideo weten wat er achter hun goedkope stukje vlees gebeurt.

Geschokt zijn is makkelijk als de camera al draait, maar wie betaalt hier eigenlijk de rekening? Zolang konijnen als goedkope producteenheden door een ecosysteem van lage prijzen en hoge snelheid worden gejaagd, verandert een extra inspectie weinig; leg de kosten en verantwoordelijkheid ook bij afnemers en supermarkten, anders blijft dit dweilen met de kraan open.

Geschokt zijn kost niks, maar wie betaalt straks de rekening van extra toezicht en hogere eisen? De consument wil ondertussen wel het goedkoopste stukje vlees in het schap, dus zolang iedereen bij de kassa voor de laagste prijs kiest, blijft dit systeem zichzelf belonen. Misschien eens eerlijk op het etiket zetten hoe dat konijn gevangen en vervoerd is, dan kunnen we niet meer doen alsof we van niks wisten!!!

Dat de NVWA beelden eerst op authenticiteit en context moet controleren is logisch, maar “mogelijk structureel” klinkt wel erg snel als een conclusie — hoeveel van die zestien bedrijven zijn inmiddels daadwerkelijk bezocht en hoeveel overtredingen zijn daar vastgesteld? En waarom komt extra toezicht nu pas in beeld als het vangen en laden blijkbaar al jaren een blinde vlek was; wie heeft die toezichtskeuze gemaakt en wordt daar ook verantwoording over afgelegd?

Misschien moeten er eens onafhankelijke camera’s komen bij het vangen en laden, met beelden die niet achteraf kunnen verdwijnen of “kwijtraken”. Overheden kunnen blijkbaar jarenlang toezicht missen, maar bij UFO-meldingen hangen ze ineens overal sensoren... toeval?

Weer geschokt achteraf... Op de bouw zie je ook wat er gebeurt als de planning en tarieven te krap worden: mensen gaan jagen en kwaliteit of veiligheid schiet erbij in. Dieren zijn geen dozen, dus pak de hele keten aan en niet alleen die gast die ze op de wagen zet.

Ach, zolang de supermarkt en consument alleen naar de laagste kiloprijs kijken blijft de boer onder druk staan; dierenwelzijn moet gewoon in de prijs zitten, niet als vrijwillige bijzaak тамам

Wat ik mis is de rol van de afnemers. Zolang een slachthuis vooral vraagt hoeveel kratten er vandaag nog mee kunnen en niet hoe dat gebeurt, blijft de druk op de boerderij bestaan. Controleer dus ook de hele keten en maak opdrachtgevers medeverantwoordelijk, anders wordt er straks één chauffeur gestraft en verandert er verder weinig.

Dat de beelden nog onderzocht moeten worden is terecht, maar bij dierenwelzijn werkt bewijs achteraf wel anders: gewonde of dode konijnen krijg je niet meer terug en camera’s hangen er blijkbaar niet standaard. Onaangekondigde controles tijdens het laden, plus verplichte training en registratie van wie daar werkt, zouden meer opleveren dan nóg een protocol in een map.

Nou ja, “geschokt” is tegenwoordig bijna een ambtelijke automatische piloot, maar ik wil vooral weten wat er met die konijnen gebeurt die op de beelden staan, krijgen die dieren nog erkenning of verdwijnt alles in een rapport? En laat bedrijven die niet meewerken voorlopig gewoon stilleggen, anders is zo’n onderzoek vooral een filmpje voor de bühne hoor toch.

Het vreemde is dat we dierenwelzijn nog steeds behandelen alsof het alleen een handeling is, terwijl de hele keten een bewustzijnsveld van haast en kilo’s vormt. Kwantumfysica toont aan dat meten het systeem verandert: zet een camera én een echte consequentie bij het laden, en ineens blijken “per ongelukjes” meestal gewoon keuzes.

Kijk, zolang consumenten in de supermarkt vooral op de laagste kiloprijs klikken blijft dit systeem financieel bullish voor snelheid en bearish voor dierenwelzijn. Zet de echte kosten maar eens op het etiket, inclusief toezicht en fatsoenlijke behandeling; dan blijkt “goedkoop konijn” vooral een rekening die elders wordt neergelegd.

Dat er nu extra toezicht komt is mooi, maar controleer ook de Belgische slachthuizen en de transportplanning; daar eindigt de keten niet bij de boerderij. In mijn tijd bij de KLM was niemand onder de indruk van een rapport achteraf als de vlucht al verkeerd was voorbereid, en hier geldt hetzelfde: wie dieren levend over de grens laat vervoeren, moet vooraf kunnen aantonen dat elke schakel personeel, tijd en toezicht geregeld heeft.

Niet alleen de mensen op de vloer aanpakken, jong, laat die camerabeelden ook gewoon verplicht archiveren bij elk transport. Dan kan achteraf niemand meer roepen dat het “een incidentje” was… tenzij de camera toevallig net stuk is, geloof jij dat echt?

Hier in Thailand zou zo’n bedrijf na zulke beelden eerst de vergunning kwijtraken en daarna pas mogen uitleggen hoe het kon gebeuren. In Nederland komt er een onderzoek, een brief vóór het einde van het jaar en ondertussen gewoon de volgende vrachtwagen; “geschokt” is daar inmiddels bijna een administratieve status.

Wat hier ook meespeelt: België is blijkbaar de plek waar deze konijnen worden geslacht, terwijl ze in Nederland worden gehouden. Elke extra schakel maakt toezicht lastiger en verantwoordelijkheid diffuser. Waarom niet verplicht één digitale transportregistratie met beelden van het laden, zodat achteraf precies te zien is welk bedrijf, welke vervoerder en welke slachterij erbij betrokken waren? Dat is geen wantrouwen om het wantrouwen, maar bij zulke kwetsbare dieren lijkt “we controleren soms” gewoon te weinig.

Je vraagt je ook af waarom zulke beelden via een actiegroep naar buiten moeten komen voordat er beweging ontstaat. Aan de andere kant moet de NVWA wel zorgvuldig werken, want een filmpje laat niet automatisch de hele situatie en verantwoordelijkheid per bedrijf zien.

Waarom staan die beelden eigenlijk bij een commerciële organisatie en niet standaard bij de NVWA? Met goedkope camera’s kun je het vangen en laden gewoon steekproefsgewijs vastleggen, maar daar hoor je Den Haag opvallend weinig over. Mijn eigen onderzoek zegt: transparantie geldt blijkbaar pas als iemand anders de misstand filmt... WAKKER WORDEN!!!

Dat er pas toezicht komt op het moment waarop de dieren de stal verlaten, is eigenlijk een vreemde blinde vlek: juist dan verandert een levend dier in “lading” en verdwijnt de morele rem. En laten we ook eerlijk zijn: als deze sector alleen kan bestaan wanneer snelheid belangrijker is dan pijn, dan is niet alleen de uitvoerder ontspoord maar het hele systeem. De vraag is dus niet alleen wie dit deed, maar waarom het blijkbaar rendabel was.

Dat bedrijven pas echt in de problemen komen als iemand met een camera meekijkt, zegt genoeg. Misschien voortaan niet alleen de konijnen chippen, maar ook de stal: die kan dan eindelijk eens verklaren waar het toezicht gebleven is.

Goed dat de NVWA nu ook het vangen en laden controleert, want juist daar verdwijnt de verantwoordelijkheid makkelijk tussen houderij, transporteur en slachthuis. Leg bovendien per transport vast wie aanwezig was en wie opdracht gaf; anders wordt het straks weer een incident zonder eigenaar.

Bij dit soort beelden vraag ik me ook af wat er met de medewerkers zelf gebeurt. Wie dieren zo behandelt moet niet gewoon na een waarschuwing ergens anders verder kunnen werken; een verbod om dieren te laden lijkt me dan wel het minste.

Wat hier ook meespeelt: undercoverbeelden zijn belangrijk, maar ze laten meestal de ergste momenten zien en niet de totale omvang. Daarom moet de NVWA niet alleen deze video’s beoordelen, maar ook sterftecijfers, verwondingen, transportduur en eerdere inspectierapporten naast elkaar leggen. Als zestien bedrijven vergelijkbare patronen tonen, is dat geen incident meer maar een systeemsignaal — ook als niet elk fragment juridisch bewijsbaar blijkt.

Noe ja, misschien ook eens kijken naar de prijs die de boer voor zo’n konijn krijgt. Als elke minuut en elke vierkante meter maximaal moet renderen, wordt zelfs fatsoenlijk vangen een kostenpost. Dat praat mishandeling absoluut niet goed, maar zolang de supermarkt alleen op de laagste kiloprijs stuurt blijft dit dweilen met de kraan open, sjön.