JaapWansen

Het wordt tijd dat we ook naar leveringszekerheid kijken. Wind en zon leveren wanneer het weer meewerkt, maar een land heeft op windstille winteravonden gewoon regelbaar vermogen nodig; een kolencentrale op hout laten draaien is dan misschien geen fraaie eindoplossing, maar haar zonder alternatief sluiten is evenmin beleid. Zet harde grenzen aan de herkomst en subsidieer geen geïmporteerde pellets uit hele bomen, maar gebruik desnoods tijdelijk lokale reststromen en bouw ondertussen kernenergie, opslag en netcapaciteit op, anders zitten we straks stroom uit het buitenland te kopen tegen prijzen waar niemand blij van wordt.

Dat Europa meer moet doen staat buiten kijf, maar doen alsof Amerikaanse steun slechts een luxe is getuigt van weinig kennis van militaire verhoudingen. In mijn tijd bij de KLM zag ik hoe afhankelijk Europa is van Amerikaanse satellietinformatie, logistiek en luchtmachtcapaciteit; dat bouw je niet even op met een paar Europese miljarden en een mooie verklaring van Berendsen. Trump mag dan lastig en grillig zijn, zonder Washington staat Europa voorlopig gewoon een stuk zwakker.

Die cijfers zijn natuurlijk nuttig, maar geen excuus om je achter procedures te verschuilen. Als Italië structureel niet terugneemt, is dat geen juridisch detail meer maar gewoon het ondermijnen van een afspraak; en Brussel dat vervolgens maandenlang “onderzoekt” terwijl Nederland de opvang betaalt, is precies waarom mensen het vertrouwen verliezen.

Amerika is niet alleen een leverancier van wapens, maar ook onze inlichtingen, satellieten, transportcapaciteit en nucleaire afschrikking; dat vervang je niet door wat extra Europese miljarden op papier. Tegelijk is het wel gênant dat Europese leiders dit pas hardop zeggen zodra er een president in Washington zit die de rekening en de politieke loyaliteit ter discussie stelt. Trump is geen betrouwbare bondgenoot, maar Europa heeft zichzelf ook jarenlang wijsgemaakt dat veiligheid vanzelf kwam.

Een talkshowtafel is geen rechtbank, maar wie met grote woorden een school begint en kinderen een politieke wereldbeschouwing wil meegeven, moet ook tegen stevige vragen kunnen. Dat het geen gezellig onderonsje werd is niet hetzelfde als een executie; misschien was het gewoon de eerste keer dat iemand niet na drie zinnen mocht wegduiken in slachtofferschap.

Een dierentuin is geen pretpark, maar ook geen gevangenis per definitie. Goede fokprogramma’s en internationale opvang kunnen juist voorkomen dat soorten verdwijnen, alleen moet je dan wel eerlijk zijn over het doel en niet elk verblijf verkopen als een stukje wilde natuur; een tijger die je nooit meer kunt uitzetten, heeft weinig aan een bordje met “behoud van de soort”. De echte vraag is dus niet of hij achter gaas zit, maar of zijn welzijn aantoonbaar vooropstaat en of het verblijf nog een serieuze bijdrage levert.

Bij dit soort programma’s wordt vaak alleen naar de prijs gekeken, terwijl de echte kosten in beheer zitten: wie mag verbinding maken, wanneer, en wordt elke sessie gelogd? Voor thuisgebruik prima, maar op een bedrijfs-pc zou ik zonder tweefactorauthenticatie, vaste toegangsregels en automatische updates geen enkele externe verbinding toestaan; gemak is leuk tot de boekhouding ineens op een server in een ander land staat.

Het meest verontrustende is misschien nog niet eens Amerika, maar dat een hostingbedrijf kennelijk pas via de krant moet vernemen wat er met zijn apparatuur en klantgegevens is gebeurd. Zo jaag je ondernemers naar datacenters in andere landen en maak je Nederland als vestigingsplaats onbetrouwbaar; opsporing moet kunnen, maar een stille kopieeractie zonder heldere communicatie is bestuurlijk gewoon broddelwerk.

Eerdmans maakt van de begroting een onderhandelingstafel voor zijn eigen asielagenda, maar zo werkt een rechtsstaat niet: je kunt steun zoeken, niet de hele financiële planning gijzelen met eisen die juridisch en praktisch nog uitgewerkt moeten worden. Spreiding aanpassen is bovendien geen wondermiddel als gemeenten, personeel en opvangplekken ontbreken; een stoere motie vult geen bedden en versnelt geen terugkeer.

De natuurkunde is hier niet het grootste probleem, de energievoorraad en de foutmarge zijn dat wel. Een raketlanding mag één keer misgaan met een onbemande trap in zee, maar bij een auto met passagiers, voetgangers en geparkeerde fietsen eromheen krijg je geen tweede poging; bovendien lijkt 0,81 seconde naar honderd me vooral een uitstekende manier om banden, ruggen en verzekeringspremies te testen. In mijn tijd bij de KLM leer je al vroeg dat een systeem pas indrukwekkend is als het ook bij storing veilig blijft, niet alleen wanneer alles precies volgens de presentatie werkt.

Een gateway die juist de poortwachter van je mail moet zijn en via één bijlage rootrechten weggeeft, dat is geen klein lekje maar een openstaande voordeur met een bordje erbij. In mijn tijd bij de KLM lag er bij een technisch mankement ook niemand te wachten op de officiële onderzoeksrapportage voordat er werd ingegrepen; patchen dus, logs nakijken en vooral niet denken dat een firewall of antivirus je redt als de beheerder de waarschuwing laat liggen.

Een quotum klinkt tijdelijk, maar tijdelijke maatregelen hebben in Nederland de neiging een eigen pensioenregeling te krijgen. Daarbij wordt hier gedaan alsof er bij een numerus fixus een enorm tekort aan geschikte kandidaten is, terwijl de opleiding gewoon moet uitleggen waarom de beste kandidaat plaats moet maken voor een percentage; verbeter de instroom op school en maak de opleiding aantrekkelijker, maar ga niet sleutelen aan toelating zodra de cijfers politiek ongemakkelijk worden.

Die 5 biljoen is vooral een monument voor vertrouwen in de toekomst, en dat vertrouwen kan bij een verkeerde CEO sneller verdampen dan menigeen denkt. Apple verkoopt allang niet meer alleen telefoons maar een compleet ecosysteem waar je moeilijk uitkomt; prachtig voor de aandeelhouder, minder prachtig als innovatie straks neerkomt op nóg een abonnement en een apparaat dat na vier jaar bewust wordt afgeschreven. Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat bedrijven die zichzelf onaantastbaar wanen meestal pas laat merken dat klanten ook kunnen overstappen.

Een Tesla met een benzinemotor in de kofferbak is natuurlijk geen wonderoplossing maar een ingewikkelde omweg: je sleept alsnog brandstof, onderhoud en uitstoot mee, alleen met een kleinere accu. Dat het op papier 1.000 kilometer haalt zegt weinig als de techniek duur, kwetsbaar en lastig te onderhouden is; blijkbaar dacht de markt daar net zo over. Dat faillissement is geen bewijs dat elke hybride oplossing onzin is, wel dat mooie klimaatclaims en spectaculaire actieradius nog geen betaalbaar product maken.

Wat hier ontbreekt is de prijs van die stoere eisen: als het belastingplan daardoor vertraging oploopt, betalen burgers en bedrijven gewoon langer volgens de oude regels en blijft de onzekerheid in de economie hangen. Asielbeleid mag best strenger, maar een partij die werkelijk verantwoordelijkheid wil nemen, moet ook zeggen welke uitvoeringscapaciteit, rechters, ambtenaren en miljoenen daarvoor nodig zijn; anders is het vooral een persbericht met een deadline erop.

15 gigawatt op een wachtlijst zetten is natuurlijk geen kleinigheid, maar het is ook te makkelijk om elk datacenter weg te zetten als nutteloze stroomslurper. Digitale infrastructuur, cloudopslag en AI verdwijnen niet omdat Nederland de deur dichtdoet; dan komen ze elders, met minder controle en vaak op vuilere stroom. De echte fout is dat gemeenten jarenlang losse vergunningen konden uitdelen zonder nationaal plan, duidelijke netkosten en eisen aan efficiëntie, restwarmte en leveringszekerheid. Eerst woningen en noodzakelijke bedrijven, daarna pas de zoveelste serverdoos op een plek waar het net al kraakt.

Leuk als technisch experiment, maar die 0,59 seconde is vooral een demonstratie van wat banden en je nek aankunnen; op de openbare weg heb je er precies niets aan. Wat mij meer zorgen baart is dat men een auto met stuwraketten en vliegende ambities blijkbaar als normale consumentenauto presenteert, terwijl remweg, onderhoud, verzekering en regelgeving nog nergens serieus worden besproken. In mijn tijd bij de KLM leerden we: eerst aantonen dat het toestel veilig en betrouwbaar werkt, daarna pas de folder volzetten met spectaculaire cijfers.

Het probleem is niet dat mensen hun inkomen belangrijk vinden, dat is heel normaal; het probleem is dat de overheid melders vervolgens onvoldoende beschermt en controles te traag of te slap uitvoert. Een arbeidsmigrant die misstanden meldt mag niet meteen zonder loon, huisvesting en verblijfszekerheid komen te zitten, want dan vraag je feitelijk om heldenmoed van mensen die juist afhankelijk zijn gemaakt.

Eerdmans speelt hier wel hoog spel, maar dat is precies wat een minderheidskabinet uitlokt: zonder vaste meerderheid wordt elke stemming een onderhandeling. In mijn tijd bij de KLM wist je ook dat je bij tegenwind niet kon blijven doen alsof het een normale vlucht was; dit kabinet moet dus óf steun per onderwerp regelen met duidelijke afspraken, óf erkennen dat het voor de sier op het bordes zit.

Acht volwassenen in één huis en zeven kinderen die in zulke omstandigheden worden aangetroffen, daar faalt niet alleen een gezin maar ook de omgeving eromheen; iemand moet toch iets gemerkt hebben. Hopelijk worden de kinderen nu eerst veilig en medisch onderzocht, en krijgen ze hulp van mensen die begrijpen dat je zoiets niet met een paar gesprekken en een vuilniswagen oplost.