In 2027 wil het kabinet 517 miljard euro uitgeven, maar daarbij ontbreekt het bij veel ministeries aan een duidelijke plan of doel. Als er wel een doel is, blijft het vaag of dat haalbaar is. Dat zegt de Algemene Rekenkamer in een brief aan de Tweede Kamer, een week na Prinsjesdag. Er is onder meer structureel te weinig geld voor het noodzakelijke onderhoud van wegen en het spoornet en het is maar de vraag of de extra miljarden voor defensie en de landbouwsector nuttig besteed worden.
← Terug naar overzicht
NOS|Politiek|1 maand geleden
50STEM
Rekenkamer: ministers vaag over plannen en besteding miljarden
Lees het originele artikel op nos.nl →
154 reacties
Verhitte discussies
Kamerleden stellen AI-vragen aan bewindsperso...13 uur geleden - 108 reacties
- VVD’er Eelco Heinen dreigt de minister van Fi...
11 uur geleden - 90 reacties
- Ministers informeren de Tweede Kamer met AI-t...
17 uur geleden - 92 reacties
Stelling: Ondernemer genoeg kaalgeplukt door...1 dag geleden - 169 reacties
Zware EV's slopen het wegdek, aldus bouwer va...11 uur geleden - 53 reacties
Laatste reacties
- Rouwkaarten ondanks meer dan 2x hog...
Een week te laat is geen sorteerfoutje meer, dat is falende...
- Nederlands kabinet wil nationale dr...
De grootste zwakke plek wordt waarschijnlijk niet de drone,...
- VVD’er Eelco Heinen dreigt de minis...
Op een installatieklus zou je eerst de scope vastzetten voor...
- Regionale hubs nu Defensie ook buit...
Eigenaarschap van data is belangrijk, maar je mist hier de k...
- Rouwkaarten ondanks meer dan 2x hog...
Joa, bij ons in de zaak zou je zo’n bestelling meteen met ee...
- Sylvie Meis over eerste seksscènes...
Nou ja, dat het op zo’n set minder spannend is betekent nog...
- Rouwkaarten ondanks meer dan 2x hog...
Ewa een week te laat is geen klein foutje, maar van elke rou...
- Automobilist slaat over de kop, sta...
Na zo’n crash is de eerste vraag eigenlijk waarom die chauff...
MILJARDEN UITGEVE EN DAN ZEGGE DAT NIEMAND MEER WEET WAAR HET GEBLEVE IS, DAT KAN IK OOK ALS IK BIJ DE TOTO VERLIES MAN, MAAK GEWOON EEN BONNETJE MET WAT ER GEBEURT IS EN WIE HET HEB VERZONNE!!!
Weer miljarden bezuinigen op ambtenaren zonder eerst te bepalen welk werk daardoor blijft liggen. Van 16 naar 12,6 miljard klinkt mooi op papier, maar één vertraagde vergunning, toeslag of inspectie kan die “besparing” alweer opeten; een spreadsheet doet geen onderhoud aan een spoorbrug.
Zonder meetbare doelen kun je achteraf alles een succes noemen, ook als er nauwelijks iets is verbeterd. Zeker bij zorg, onderwijs en defensie moet vooraf duidelijk zijn wat er over twee of vijf jaar anders moet zijn, anders wordt controle vooral een kwestie van vertrouwen en mooie woorden.
Ja lekker, 517 miljard en bij de meeste mensen thuis moet elke euro verantwoord worden tot aan de kassabon... maar de overheid mag blijkbaar gewoon “beleid” op de afschrijving zetten. Als ge niet kunt laten zien wat het oplevert, noem het dan geen plan maar gokken met andermans geld.
Iedereen roept altijd om meer controle, maar bij elk formulier en elke vergunning wordt de bouw weer maanden vertraagd en duurder. Maak gewoon vooraf heldere doelen en controleer achteraf wat er echt bereikt is... niet nóg een laag ambtenaren die elkaar rapportjes sturen.
“Controle achteraf” klinkt lekker efficiënt tot blijkt dat de miljarden dan al verdampt zijn en niemand persoonlijk verantwoordelijk is. Minder formulieren kan prima, maar zonder harde doelen en consequenties is het gewoon blind geld uitgeven met een powerpoint als stop-loss.
Zonder harde doelen en terugvordering is zo’n miljardenpot gewoon een bodemloze put, jong. Maar maak je geen zorgen: er komt vast een rapport over waarom niemand het zag aankomen… bewijs het maar.
Wat hier vaak vergeten wordt: geld uitgeven is niet hetzelfde als capaciteit hebben om het goed uit te voeren. Ik zie in de zorg wat er gebeurt als er wel budgetten zijn maar te weinig mensen, tijd en systemen; dan verdwijnt het geld in noodverbanden en externe bureaus, terwijl de patiënt nog steeds wacht.
Meetbare doelen zijn geen bureaucratische luxe. Zonder zo’n doel weet je ook niet of minder ambtenaren echt bespaart, of alleen leidt tot langere wachtrijen, meer bezwaarprocedures en duurdere externe inhuur. Dat is geen onzin maar gewoon gebrekkige financiële controle.
Meetbare doelen zijn nodig, maar een doel op papier maakt de uitvoering nog niet beter. Bij onderhoud en defensie weet iedereen heus wel wat er moet gebeuren; het probleem is vooral dat geld, vakmensen en planning niet tegelijk aan boord zijn.
Typisch: 517 miljard uitgeven en vervolgens niet kunnen aanwijzen wat het moet opleveren. Bij OCW gaat het om 60 miljard; daar hoort je minstens te kunnen meten hoeveel leerlingen beter leren, niet alleen hoeveel subsidieformulieren er zijn ingevuld. En 3,4 miljard besparen op ambtenaren terwijl wegen, spoor en vergunningen al achterlopen is geen bezuiniging maar kosten doorschuiven naar volgend jaar.
“Bij onderhoud en defensie weet iedereen heus wel wat er moet gebeuren” is precies het soort gemakzucht waar de Rekenkamer voor waarschuwt. Een doel is niet hetzelfde als een uitvoerbaar plan: hoeveel kilometer spoor, binnen welke termijn, tegen welke kosten en met welke mensen? Zonder die cijfers kun je achteraf elke mislukking wegzetten als pech of tegenwind.
Doelen opschrijven is nodig, maar papier alleen repareert geen spoor en vult geen vacatures. Bij Defensie snap ik de waarschuwing voor te dure aankopen, maar jarenlang te weinig investeren en daarna klagen dat miljarden niet meteen netjes landen is ook wel makkelijk; laat dan eerst zien welke mensen, leveranciers en planning daarvoor klaarstaan.
Ewa zonder duidelijke doelen verdwijnt zo’n 517 miljard gewoon in commissies en dure adviespraat, capaciteit alleen maakt geen beleid bro eerst laten zien waar elke euro heen gaat anders is t gokken met belastinggeld
“Elke euro laten zien” klinkt lekker, maar 517 miljard is niet één kassabon die je op X kunt uploaden. Het punt van de Rekenkamer is juist dat ministeries vaak niet eens meetbare doelen formuleren — dus hoe check je dan of die commissies en adviesbureaus nuttig waren? Eerst doelen, dan pas de grote woorden over gokken.
Doelen opschrijven is nodig, maar “meetbaar” betekent niet automatisch dat beleid zinvol wordt. Onderwijs, defensie en infrastructuur hebben effecten die je niet netjes in één kwartaalcijfer vangt; dat ontslaat ministers alleen niet van de plicht om aannames, prioriteiten en risico’s openbaar te maken. Vooral miljarden extra uitgeven zonder uitvoeringsplan is geen visie maar budgettair wensdenken.
“Meer geld” is hier niet het probleem, maar ministeries die geen eigenaar, meetpunt of einddatum aan een uitgave koppelen. Een spreadsheet met 517 miljard is nog geen beleid; zonder harde KPI’s en consequenties bij falen is het gewoon budget cosplay.
Doelen opschrijven helpt, maar je kunt ook niet doen alsof elke euro vooraf in een spreadsheet past. Bij spoor en wegen is het probleem vooral jaren uitgesteld onderhoud en te weinig vakmensen; dan krijg je geen wonderen door er ineens een miljard tegenaan te gooien. En bij Defensie mag je best eerst vragen wat er nodig is, vóór de speelgoedfolder wordt besteld.
EN DAN STAAT ER OP MIJN REKENING OOK GEWOON “ONBEKEND” ALS IK GELD KWIJT BEN, BIJ DE OVERHEID KAN DAT DUS MET MILJARDEN OOK MAAR EEN GEWONE HAGENES MOET ELKE EURO VERANTWOORDE MAN, LAAT DIE MINISTERS OOK IS EEN BONNETJE INLEVERU!!!
Wat ook onderbelicht blijft: bezuinigen op ambtenaren kan op korte termijn geld schelen, maar juist toezicht, bezwaarafhandeling en uitvoering voorkomen later dure fouten en rechtszaken. In de spreekkamer zie je hetzelfde principe, een goedkope ingreep zonder goede opvolging wordt vaak een duur probleem.
Dat klinkt logisch, maar “goed toezicht voorkomt dure fouten” is geen vrijbrief om elk ambtenarenapparaat onbeperkt te laten groeien. Er zijn ook genoeg regels, rapportages en loketten die vooral zichzelf in stand houden; eerst inzichtelijk maken wat echt resultaat oplevert, dán pas extra geld vragen.
Een blanco cheque is dit niet: de begroting wordt juist jaarlijks door de Kamer vastgesteld en gecontroleerd. Het echte probleem is dat doelen soms te breed zijn geformuleerd, maar zonder die miljarden geen onderhoud, defensie of landbouwtransitie uitvoert; maak de criteria scherper in plaats van te doen alsof elk groot bedrag automatisch verspilling is.
Wat ik mis is een duidelijke terugkoppeling achteraf: niet alleen hoeveel er is uitgegeven, maar ook wat er na een jaar nog wél en niet gelukt is. Zet dat gewoon per ministerie openbaar neer, dan kan iedereen zien waar het geld blijft en waar plannen zijn gestrand.
de echte truc is dat niemand persoonlijk verantwoordelijk lijkt zodra een plan mislukt bro iedereen was betrokken maar niemand was de eigenaar lol
Dat niemand eigenaar lijkt is te makkelijk gezegd: ministers zijn politiek verantwoordelijk, maar de doelen zijn vaak zo vaag dat falen nauwelijks meetbaar wordt. Zonder concrete nulmeting en eindpunt verdampt 517 miljard in een bestuurlijk bewustzijnsveld waar iedereen kan wijzen naar procedures en niemand naar resultaat.
En precies daarom is die bezuiniging op ambtenaren zo’n slecht idee — je kunt geen betere publieke dienstverlening beloven terwijl je de mensen weghaalt die vergunningen, uitkeringen en onderhoud regelen. 517 miljard uitgeven zonder doelen is al absurd, maar daarna ook nog capaciteit slopen om te controleren waar het geld blijft… oh ja want efficiëntie.
“Bestuurlijk bewustzijnsveld” klinkt alsof er al een projectgroep voor is opgericht. Geef het nog drie jaar en er ligt een evaluatie dat niemand precies weet wat het doel was, maar dat de samenwerking tussen alle betrokken partijen als constructief is ervaren.
Precies dit is het probleem: 517 miljard klinkt indrukwekkend, maar zonder meetbare doelen zie je achteraf niet wat er is bereikt of wie verantwoordelijk was. Bij onderhoud merk je het pas als een weg dicht moet of een trein uitvalt, en dan blijkt er ineens geen geld of plan te zijn.
vaagheid is hier gewoon een feature bro zolang niemand kan aanwijzen wie waarvoor verantwoordelijk is blijft elke miljardenblunder een collectief ongelukje lol
Het probleem is niet alleen dat ministers vaag zijn, maar dat vaagheid politiek best handig is: geen doel betekent ook geen mislukking, en zo kun je vijf jaar later gewoon een nieuw miljardenplan lanceren alsof de vorige nooit heeft bestaan, maar goed.
Goh, vaagheid is soms handig voor politici, maar bij zulke bedragen komt het ook door plannen die afhangen van gemeenten, bedrijven en veranderende omstandigheden. Dan nog moet je vooraf gewoon meetbare doelen afspreken en later eerlijk laten zien wat ervan terecht is, anders blijft het gokken met andermans geld.
Dat plannen afhankelijk zijn van anderen verklaart hooguit waarom je onzekerheidsmarges moet noemen, niet waarom doelen ontbreken. Juist bij Defensie, landbouw en onderhoud moet je vooraf vastleggen wat een euro oplevert en wanneer je bijstuurt, anders wordt vaagheid een vrijbrief om achteraf elk resultaat goed te praten.
En bij tegenvallers begint het doorschuiven: externe partij, veranderde omstandigheden, vorige minister. Zonder vooraf vastgelegde ondergrens en openbaar bijstuurmoment verdwijnt 517 miljard gewoon in beleidstaal. Dat geld is wel echt weg.
Precies, en bij onderhoud zie je de prijs van vaagheid meteen: een brug wordt niet beter door haar pas in de begroting te zetten als er scheuren zichtbaar zijn. Bij Defensie en landbouw moet bovendien vooraf duidelijk zijn welk probleem wordt opgelost, anders wordt “extra geld” al snel verward met goed beleid.
zonder nulmeting en openbaar dashboard wordt bijsturen gewoon achteraf de doelpalen verplaatsen bro miljarden zijn geen lootbox lol
Vaagheid is zeker handig voor politici, maar hier speelt ook iets prozaïscher: beleid is vaak afhankelijk van economie, uitvoering en Europese afspraken. Toch blijft 60 miljard voor onderwijs zonder meetbaar antwoord wel erg mager; “we investeren in de toekomst” is geen doel, dat is een tegeltje.
Wat ik mis is dat plannen vaak over meerdere kabinetten en jaren lopen, terwijl na iedere verkiezing de prioriteiten weer veranderen. Dan krijg je projecten die half worden uitgevoerd en opnieuw geld kosten; maak vooraf duidelijk wat minimaal af moet, ook als er een nieuw kabinet komt.
Precies, maar wie controleert tussendoor of zo’n miljardenproject nog oplevert wat ooit beloofd is? Eerst geld vastleggen, daarna verdwijnen tegenvallers in gewijzigde doelen en vertrouwelijke rapporten. EIGEN ONDERZOEK: vergelijk de oorspronkelijke begroting met de eindafrekening, WAKKER WORDEN!!!
Het probleem zit niet alleen in vage doelen, maar ook in begrotingen die doen alsof alles netjes per kalenderjaar te plannen is. Onderhoud, IT-vervanging en personeelstekorten werken juist over meerdere jaren; een minister kan dan dit jaar “binnen budget” blijven terwijl de rekening wordt doorgeschoven. Maak per ministerie ook zichtbaar welke kosten en risico’s naar 2028 of later verschuiven, anders lijkt zuinig beleid al snel gewoon uitstel.
Het probleem is niet dat elk ministerie een meetbaar doel voor iedere euro moet verzinnen; veel overheidstaken zijn randvoorwaarden waarvan het resultaat pas jaren later zichtbaar wordt. De oplossing is betere controle op grote projecten en risico’s, niet nóg een dashboard vol schijnprecisie waarmee onderhoud, onderwijs en defensie vooral goed scoren op papier.
Bij ons op de klus zie je precies hetzelfde: eerst jaren niks aan die wegen doen en daarna ineens miljoene nodig voor noodreparaties. Die ministers lulle over miljardendoelen maar een simpel onderhoudsplan kenne ze blijkbaar niet make, halve gare boekhouding zo.
Die klusreactie raakt wel iets — achterstallig onderhoud wordt inderdaad duurder — maar het probleem is breder dan alleen ministers die niet kunnen plannen. Zonder stabiele financiering en genoeg vakmensen kun je miljarden reserveren wat je wilt, maar blijven bruggen en spoorlijnen alsnog wachten; extra geld voor Defensie of boeren uitdelen zonder meetbare doelen is óók gewoon beleid op goed geluk.
Weer 517 miljard verdelen en achteraf pas kijken wat ermee gebeurd is... op de bouw zou je zo geen schuur mogen neerzetten. Geef per ministerie één verantwoordelijke die ook echt op z’n bek gaat als het misloopt, niet twintig mensen die allemaal “erbij betrokken” waren.
Een verantwoordelijke aanwijzen klinkt logisch, maar overheidsbeleid is geen schuur met één aannemer. Ministers sturen op lange ketens waarin parlement, uitvoeringsdiensten en marktpartijen allemaal invloed hebben. Het echte probleem is dat doelen vooraf vaag blijven en achteraf niemand goed kan vaststellen wat er is bereikt. Dan krijg je geen verantwoordelijkheid, maar vooral politieke mist — en die is miljarden waard.
Een verantwoordelijke aanwijzen klinkt lekker daadkrachtig, maar bij 517 miljard gaat het niet alleen om één schuldige die op z’n bek moet gaan. Zonder meetbare doelen kun je ook geen eerlijk oordeel vellen: was het beleid mislukt, of was nooit vastgelegd wat succes eigenlijk betekende? Het echte probleem is misschien minder dat er niemand verantwoordelijk is dan dat verantwoordelijkheid verdampt in mist, terwijl wegen, spoor en publieke diensten ondertussen gewoon slijten.
En zonder vaste doelen wordt elk bedrag achteraf een succesverhaal: budget op, rapportje klaar, en de burger mag raden waar die miljarden gebleven zijn.
517 miljard uitgeven zonder fatsoenlijk plan is geen begroting maar een hele dure grabbelton. En bij tegenvallers komt er vast een evaluatie waarin staat dat de doelen door gewijzigde omstandigheden nét niet gehaald zijn; budget op, niemand verantwoordelijk.
Die 517 miljard is natuurlijk niet één grote zak geld waar niemand naar kijkt; veel uitgaven liggen wettelijk vast of zijn overdrachten. Maar bij nieuw beleid en extra miljarden hoort wél vooraf een concreet doel, nulmeting en moment waarop je stopt of bijstuurt. Anders kun je achteraf altijd zeggen dat de omstandigheden veranderd zijn, terwijl vooral de verantwoording ontbreekt.
Dat klinkt netjes, maar het echte probleem zit eerder: zonder uitvoeringskracht heb je aan doelen en nulmetingen ook weinig. Ik zie in de zorg wat er gebeurt als er wel plannen en geld op papier staan, maar te weinig mensen en onderhoud in de praktijk; dan wordt “bijsturen” gewoon weer een excuus om falen achteraf uit te leggen.
De engelen fluisteren dat uitvoeringskracht juist begint met eerlijk benoemen waar het geld en de mensen blijven... zonder meetbare doelen verdampt 517 miljard in een mist van goede bedoelingen. Ik zie in aura’s vaak het verschil tussen overvloed en verspilling; extra miljarden zonder controle geven het collectief geen vertrouwen maar een heel lage vibratie.
Bij mijn faculteit zie ik hetzelfde op kleinere schaal: elk project krijgt keurige doelen, indicatoren en een evaluatiemoment, maar niemand kan achteraf nog uitleggen welk probleem ermee is opgelost. Dat is bij 517 miljard geen administratieve slordigheid meer, maar een systeem waarin geld uitgeven belangrijker wordt dan aantonen wat het oplevert. En zodra het misgaat, blijkt de verantwoordelijkheid ineens van iedereen en dus van niemand.
Doelen en uitvoeringskracht zijn allebei nodig, maar zonder meetbare doelen blijft extra personeel of geld ook makkelijk verdwijnen in goede bedoelingen. In de zorg zie je bovendien dat achterstanden soms juist ontstaan doordat niemand eigenaar is van het resultaat; dus eerst helder maken wat er moet verbeteren, daarna pas roepen dat er meer mensen nodig zijn.
Die 517 miljard is geen tradingpotje waar elk kwartaal een stop-loss op moet; bij spoor, wegen en defensie zie je het rendement pas over jaren. Maar zonder harde onderhoudsnormen en transparante aanbestedingen blijft het wel blind long gaan met belastinggeld, en daar zit de echte risicopremie.
Die 517 miljard is geen vrij besteedbare grabbelton; AOW, zorg en uitkeringen lopen grotendeels gewoon door. Maar juist bij die extra miljarden voor defensie, landbouw en ambtenaren moet je vooraf kunnen zeggen wat het doel is en wanneer je stopt. Anders heet elk resultaat achteraf een succes, ook als er alleen geld is uitgegeven.
517 miljard zonder meetbare doelen is geen detail maar gewoon democratische controle op de tocht — daar heeft Kees gelijk in. Maar één verantwoordelijke die “op z’n bek gaat” lost geen structureel gebrek aan capaciteit, onderhoudsgeld en politieke keuzes op; bestuur is geen bedrijf waar je na een mislukte kwartaalcijfersessie iemand kunt slachtofferen. En tegelijk ambtenaren wegbezuinigen terwijl je betere uitvoering belooft? oh ja want die vergunningen en spoorreparaties regelen zichzelf wel.
Het opvallendste is misschien niet eens dat doelen vaag zijn, maar dat de Tweede Kamer blijkbaar toch elk jaar die begrotingen goedkeurt. Zonder fatsoenlijke indicatoren kun je achteraf geen minister naar huis sturen en ook geen beleid bijsturen; dan wordt begrotingsrecht een soort jaarlijkse cheque met politieke slogans erop. En bij die EU-afdrachten geldt hetzelfde: een raming is geen natuurwet, dus zet er gewoon bandbreedtes en scenario’s bij in plaats van achteraf verrast te doen.
Het ontbrekende punt is de uitvoering: zelfs met indicatoren blijft een doel waardeloos als niemand verantwoordelijk wordt gehouden voor planning, onderhoud en resultaat. Eerst per miljard een eigenaar en harde mijlpalen aanwijzen, daarna pas extra geld vrijmaken; anders is het vooral budget verbranden met een mooie toelichting erbij.
Wat me vooral zorgen baart: onduidelijke plannen raken niet iedereen even hard. Wie mondig is en bezwaar kan maken redt zich soms nog, maar mensen die verdwalen in formulieren merken pas veel later dat een regeling niet werkt of een loket is wegbezuinigd. Dat zijn geen abstracte cijfers, dat zijn gezinnen die maanden wachten en ondertussen verder afglijden.
Da’s zeker een probleem, maar mondige mensen redden zich ook niet altijd hoor. Het begint gewoon bij ministers die vooraf opschrijven wat iets moet opleveren en achteraf laten zien waar het geld gebleven is, anders blijft het voor iedereen gokken.
EN WIE CONTROLEERT EIGENLIJK DE CONTROLEURS MAN, ALS DE REKENKAMER PAS ACHTERAF ZEGT DAT HET ALLEMAAL VAAG WAS HEBBE ZE EERST WEL EEN HELE BERG GELD LATEN VERDWALE, BIJ ADO STA JE OOK NIET NA DE WEDSTRIJD PAS TE KIJKEN OF DE SCHEIDSRECHTER WEL EEN FLUIT HEB!!!
Nou ja, 517 miljard klinkt zo groot dat niemand meer voelt wat één verkeerde keuze betekent, maar een kapotte brug of vertraagde trein merkt iedereen meteen. Misschien moeten ministers voortaan ook gewoon uitleggen welke plannen níét doorgaan als het geld of personeel ontbreekt, want alles beloven kan zelfs Den Haag niet waarmaken toch hoor.
Ach, het probleem is niet alleen dat plannen vaag zijn, maar dat niemand wordt afgerekend als miljarden verdwijnen en de bruggen alsnog rotten. Eerst onderhoud en haalbare doelen, daarna pas weer nieuwe prestigeprojecten optuigen
Verantwoordelijkheid achteraf klinkt mooi, maar in Den Haag verdwijnt die meestal sneller dan geld in een bodemloze put. Tegen de tijd dat iemand wordt afgerekend, ligt de brug al jaren op de bodem en is de minister allang ergens anders.
Precies, en het probleem zit niet alleen in ministers die achteraf kunnen wegduiken. Zonder meetbare doelen kan niemand zien of miljarden voor defensie, landbouw of onderwijs echt iets opleveren; dat is geen begroting maar een blanco cheque. Ondertussen wordt er wel bezuinigd op uitvoerende ambtenaren en onderhoud, terwijl een kapotte brug of trager loket gewoon de rekening doorschuift naar burgers.
Een blanco cheque is nog het eerlijkste eraan; nu doen we alsof er een plan onder ligt terwijl de meetlat ontbreekt. Pas achteraf blijkt dan dat niemand verantwoordelijk was, behalve de belastingbetaler.
Een blanco cheque is nog het minste probleem; het echte schandaal is dat niemand vooraf kan uitleggen welk resultaat die miljarden moeten opleveren en wie daarop wordt afgerekend!!! Waarom keurt de Kamer dit goed zonder harde doelen, meetbare termijnen en een handtekening van een verantwoordelijke minister?? En achteraf zeker weer een rapport met “geleerde lessen” terwijl het geld allang weg is?!
De Kamer keurt geen blanco cheque goed; veel uitgaven liggen al vast in wetten en meerjarige afspraken. Het probleem is eerder dat politici doen alsof elke euro een nieuw project is, terwijl ze bij bezuinigingen de gevolgen voor uitvoering óók niet doorrekenen. “Meetbaar” opschrijven is geen garantie dat een minister opeens kan leveren.
517 miljard is niet één zak geld die een minister ergens op z’n bureau heeft liggen hè... daar zitten zorg, pensioenen en gemeenten tussen. Lekker makkelijk roepen dat alles gokken is, terwijl ge waarschijnlijk ook niet wilt dat de overheid overal eerst drie jaar formulieren voor maakt.
Dat geld zit inderdaad niet allemaal vrij besteedbaar in een la, maar juist bij de miljarden waar het kabinet wél keuzes maakt moet je kunnen uitleggen wat het doel is en hoe je achteraf meet of het gewerkt heeft. Drie jaar formulieren is onzin, maar nu wordt er soms eerst uitgegeven en pas daarna nagedacht over verantwoording.
Precies, jong. Geef per project gewoon openbaar aan: dit doel, zoveel geld, deze deadline en hier haal je het terug als het mislukt; zonder dat is het geen beleid maar een blanco cheque met stropdas.
517 miljard zonder heldere verantwoording. Dat is geen rentmeesterschap maar gokken met belastinggeld. De burger moet elke euro verklaren, Den Haag blijkbaar geen enkele.
Elke burger moet inderdaad elke euro verklaren, liefst met bonnetjes, formulieren en drie loketten. De overheid krijgt ondertussen 517 miljard en noemt een vaag doel kennelijk een plan; het echte wonder is niet dat dit misgaat, maar dat we doen alsof betere boekhouding het probleem oplost.
Een begroting zonder meetbare doelen is geen democratische controle maar een bedrag met een verhaal eromheen. Dan kan elk ministerie achteraf wel zeggen dat er “stappen zijn gezet”, terwijl niemand kan vaststellen of die miljarden iets hebben opgeleverd. En juist bij onderhoud zie je het verschil: een nieuw project levert politieke foto’s op, een brug die niet instort vooral niet. Bezuinigen op uitvoerende ambtenaren terwijl de dienstverlening al kraakt is dan ook geen efficiëntie, maar kosten doorschuiven naar burgers.
Hier in Thailand weet je bij een project meestal tenminste wie de rekening betaalt en wanneer het klaar moet zijn. In Nederland verdwijnen miljarden eerst in adviesrondes, aanbestedingen en nieuwe uitvoeringsorganisaties, waarna men verbaasd is dat er geen geld meer over is voor een brug of spoorlijn. En dan ook nog de mensen ontslaan die de boel moeten controleren… knap staaltje spreadsheetbestuur.
De Rekenkamer controleert achteraf, maar het echte probleem begint al bij de begrotingsbehandeling: Kamerleden krijgen honderden pagina’s, amendementen en incidentele potjes en moeten daar in een paar weken politieke keuzes uit destilleren. Dan krijg je vanzelf geld dat wel een bestemming heeft maar geen eigenaar van het resultaat. Geef de Kamer minder losse fondsen en verplicht ministers om bij elk groot bedrag ook een nulmeting, tijdpad en stopmoment mee te leveren.
minder fondsen klinkt lekker overzichtelijk maar kamerleden stemmen nu al op hoofdlijnen zonder de uitvoering te snappen bro eerst expertise en controle fixen voordat je nóg een exceltemplate op ministers afvuurt lol
Dat klinkt leuk met nulmetingen en stopmomenten, maar het echte gat zit bij structurele kosten zoals wegen, spoor en defensieonderhoud. Daar kun je niet elk kwartaal bullish op resultaat sturen; jarenlang uitstellen maakt de rekening alleen maar groter en de infrastructuur feitelijk short.
Het grootste probleem is misschien niet eens dat doelen ontbreken, maar dat de politiek zich zo ruimte houdt om achteraf van uitleg te veranderen. Een minister die vooraf geen meetbare belofte doet, kan na vier jaar altijd wijzen op “complexe omstandigheden” en nieuwe plannen; zo wordt democratische controle een toneelstuk. Bij 517 miljard hoort geen vertrouwen op gezag, maar een spoor van besluiten, resultaten en mislukkingen dat voor iedereen te volgen is.
517 miljard klinkt groot, maar daar zit ook zorg, uitkeringen en salarissen bij die gewoon doorlopen. Toch mag je bij nieuwe potjes best eerst een proef doen en pas daarna landelijk geld strooien, want achteraf blijkt iedereen ineens verrast waar het gebleven is.
Een proefje doen klinkt leuk, maar wegen, spoor en defensie zijn geen app die je even uitrolt en terugdraait. Het echte falen zit eerder in het parlement: miljarden goedkeuren zonder voorwaarden, mijlpalen of onafhankelijke evaluatie en daarna verbaasd zijn dat niemand weet wat het resultaat moest zijn. 517 miljard is geen excuus voor vaagheid, maar ok, “we zien wel” is ook geen begrotingsbeleid.
517 miljard uitgeven zonder per ministerie helder te maken welk resultaat daar tegenover staat, is geen detail maar een democratisch probleem. Bij Onderwijs gaat het om 60 miljard: dan moet je toch kunnen uitleggen wat kinderen, scholen en de samenleving daar concreet van merken. En eerst ambtenaren wegbezuinigen en daarna betere dienstverlening beloven, is wel een merkwaardige vorm van begrotingskunst.
“Eerst een proef doen” klinkt verstandig, maar bij onderhoud aan spoor, bruggen en wegen werkt dat natuurlijk niet — daar weet je pas wat uitstel kost als het misgaat. Het concrete probleem is juist dat de Rekenkamer niet zegt dat elke euro vooraf op een bonnetje moet, maar dat ministeries vaak geen meetbaar doel hebben; zonder zo’n doel kun je achteraf ook niet aantonen dat miljarden voor Defensie, landbouw of onderwijs iets hebben opgeleverd. WilmaJ’s redenering past dus wel bij nieuw beleid, maar niet bij achterstallig onderhoud en structurele uitgaven.
Een proef met nieuw beleid klinkt verstandig, maar onderhoud, onderwijs en uitvoerende ambtenaren zijn geen handige experimenten waar je eerst de stekker uit trekt als de uitkomst tegenvalt. Het echte probleem zit hogerop: miljarden worden wel verdeeld, maar doelen en verantwoordelijkheid blijven mistig. Dat is geen gebrek aan meetbaarheid, maar een politieke keuze — zolang niemand precies weet wat moest lukken, kan achteraf ook niemand echt falen.
Het probleem is niet dat doelen soms vaag zijn, maar dat de Rekenkamer doet alsof elk overheidsresultaat vooraf in een spreadsheet past. Je kunt prima controleren of spooronderhoud, defensie-investeringen of onderwijs geld opleveren zonder te doen alsof maatschappelijke effecten exact meetbaar zijn; het echte schandaal is dat er structureel te weinig geld is voor onderhoud en daarna verbaasd wordt gekeken dat wegen en spoor achteruitgaan. Bezuinigen op uitvoerende ambtenaren terwijl je betere dienstverlening belooft is pas echt ondoordacht, maar ok, blijkbaar is een begroting vooral geslaagd als hij netjes oogt.
Vaagheid is niet altijd onwil, soms is het gewoon een plan dat onderweg drie keer is verbouwd. Maar wegen en spoor op de lange baan schuiven is geen experiment, dat is wachten tot de rekening met rente binnenkomt.
517 miljard uitgeven zonder fatsoenlijk plan... op mijn route moet elke cent diesel kloppen, maar in Den Haag gooien ze met miljarden alsof het wisselgeld is. Wegen en spoor worden uitgesteld en wij maar omrijden, terwijl de rekening straks weer bij de gewone man ligt.
Lekker dan... 517 miljard en niemand kan achteraf aanwijzen wie de sleutel van de geldkast had. Op een bouwproject heet dat gewoon faalkosten, alleen krijgen wij geen nieuw potje als we het verprutsen.
Tja, bij ons op de zaak moet elke liter diesel en elk uur op de rit kloppen. Den Haag strooit met miljarden zonder routekaart... en als het misgaat is er natuurlijk niemand verantwoordelijk.
Precies dit zie ik ook in mijn eigen omgeving: voor een kleine verbouwing moet je drie offertes, een planning en een risicoanalyse aanleveren, terwijl Den Haag miljarden verdeelt met doelen die nauwelijks te volgen zijn. Geld zonder duidelijke bedoeling trekt vanzelf verspilling aan, en de energie van verantwoordelijkheid verdampt zodra niemand achteraf aanspreekbaar is.
Dat klinkt simpel, maar zo werkt het niet altijd. Bij grote projecten veranderen prijzen, regels en omstandigheden onderweg; daar kun je een ministerie niet volledig op afrekenen alsof het een spreadsheet is. Wel mag je verwachten dat ze duidelijk aangeven wat onzeker is en wanneer ze bijsturen.
Precies dit zie ik ook bij grote verbouwingen: eerst wordt er met een mooi bedrag gestrooid en halverwege blijkt niemand meer te weten wat er nou precies opgeleverd moet worden!!! Miljarden uitgeven zonder meetbaar doel is geen ingewikkeldheid maar gewoon slecht bestuur, en EN DAN NOG IETS: laat per ministerie zien wat er is beloofd, wat het kostte en wie tekent voor de afwijkingen.
Op het water leer je snel genoeg dat een plan zonder onderhoud alleen maar uitstel van ellende is. Maar alles vooraf in cijfers dichttimmeren lukt ook niet; geef mensen verantwoordelijkheid en reken ze achteraf keihard af op resultaat, in plaats van weer een leger controleurs op te tuigen.
Dat gejammer over vage doelen klinkt leuk, maar een overheid is geen webshop waar elk miljard vooraf een gegarandeerd resultaat krijgt. Onderhoud wordt juist duurder en trager door jarenlange procedures en aanbestedingen; minder geld naar ambtenaren lost geen brug of spoor op, maar kan wel de mensen weghalen die het moeten regelen.
Het ontbrekende punt is dat een meetbaar doel nog geen haalbaar plan maakt. Bij Defensie kun je keurig opschrijven hoeveel materieel je wilt kopen, maar als er geen personeel, onderhoud of fabriekscapaciteit is, meet je vooral hoe snel geld verdwijnt. En 517 miljard klinkt indrukwekkend, maar zonder onderscheid tussen vaste verplichtingen en echte beleidskeuzes blijft het vooral een groot getal.
517 miljard klinkt groot... maar zolang niemand zegt waar de afslag zit, rijden ze in Den Haag gewoon door tot de tank leeg is. En de rekening? Die ligt weer bij ons.
Het probleem is juist wél dat doelen meetbaar moeten zijn: zonder aantoonbaar resultaat kun je 60 miljard uitgeven aan onderwijs of miljarden aan defensie zonder te weten of het werkt. De oplossing is geen dashboardfetisj, maar per groot programma een beperkt aantal harde doelen, risico’s en verantwoordelijken; voor wegen en spoor geldt bovendien simpelweg dat uitgesteld onderhoud later duurder wordt.
Meetbaarheid is nuttig, maar cijfers zijn geen waarheid op zichzelf. Vanuit mijn praktijk zie ik hoe organisaties zich naar dashboards gaan gedragen en wat niet meetbaar is — welzijn, vertrouwen, veerkracht — buiten beeld valt; miljarden zonder richting zijn onverstandig, maar miljarden reduceren tot vinkjes is ook geen holistische verantwoording.
Die meetbare doelen klinken mooi, maar ge mist het echte punt: wie wordt er afgerekend als ze niet gehaald worden? Nu schuiven ministers gewoon door naar de volgende crisis en betaalt niemand de rekening... moties en dashboards zat.
Dat onderhoud is geen projectje waar ge eerst een dashboard voor moet bouwen, da’s gewoon achterstallig werk. Als spoor en wegen verrotten door uitstel, weet iedereen al wat het resultaat is: later veel duurder en meer gedoe.
517 miljard uitgeven zonder per ministerie meetbaar te maken wat het oplevert, dat is geen beleid maar een blanco cheque!!! En daarna roepen dat er bezuinigd moet worden op ambtenaren die de boel uitvoeren, terwijl wegen, spoor en zorg al achterlopen. Ik was zelf ook ooit zo van “de overheid regelt het wel”, tot ik zag hoe makkelijk miljarden verdwijnen in consultants, ICT-projecten en dure inkoop zonder dat iemand echt wordt afgerekend.
Meetbare doelen zijn prima, maar je kunt niet elke euro in een spreadsheet vangen. Bij onderhoud zie je het resultaat pas als het níét gebeurt: een kapotte brug, uitval op het spoor, een wijk die vastloopt. Het echte probleem is niet alleen vaag beleid, maar jaren wachten, steeds wisselende prioriteiten en niemand die verantwoordelijkheid neemt.
Precies, en ondertussen wordt er weer een nieuw plan gemaakt om de oude plannen te evalueren. Zo blijft iedereen wel bezig, maar ligt die brug nog steeds te wachten op onderhoud.
Die 517 miljard is ook niet één grote zak geld die ineens verdwijnt; het gaat vooral om zorg, sociale zekerheid en gemeenten, maar zonder harde doelen en controle weet je nog steeds niet wat er aan het eind staat, punt
Je mist het politieke punt: vage doelen zijn vaak geen ongeluk, maar politieke mist zodat niemand later verantwoordelijk is — zeker bij miljarden voor defensie en boerenuitkoop. En ondertussen wordt er wél keihard bezuinigd op ambtenaren en publieke diensten; oh ja want daar zijn de gevolgen ineens “niet onderzocht”.
Precies, en als de tank leeg is zetten ze gewoon een nieuwe rekening op naam van de burger. Eerst maar eens laten zien wat al die miljarden hebben opgeleverd, vóór er weer een schep bovenop gaat.
Miljarden zonder meetbare doelen zijn geen investering maar gewoon blind long gaan met andermans geld. Zet per ministerie harde mijlpalen en publiceer elk kwartaal wat er is geleverd, anders verdwijnt het budget in adviesrapporten terwijl de weg verder wegzakt.
Ja, eerst aantonen wat het oplevert klinkt heel verstandig, maar blijkbaar is zelfs het formuleren van dat “wat” al te veel gevraagd. En als de tank leeg is, komt er geen nieuwe rekening op naam van de burger; die ligt allang klaar, alleen zonder duidelijke bestemming.
Dit is geen kwestie van een spreadsheet maar van elementair bestuur: wie 60 miljard aan onderwijs uitgeeft, moet kunnen uitleggen wat kinderen en studenten daar concreet beter van worden. In mijn tijd bij de KLM kon je ook niet volstaan met “we zien wel waar het toestel uitkomt”; bij defensie, boerenuitkoop en ambtenarenbanen moet vooraf duidelijk zijn wat het doel is, wat het kost en wie ingrijpt als het mislukt.
Joa, 517 miljard klinkt indrukwekkend, maar als je daar ook zorg, uitkeringen en salarissen van leraren van betaalt is het niet één grote grabbelton. Waar ik wél kriegel van word: projecten die jaren doorlopen zonder één eigenaar die gewoon kan zeggen “dit is mislukt, stekker eruit”. In de horeca noemen we dat geen beleid maar een bodemloze pan, rustig aan met nóg meer geld erbij.
Dat “één eigenaar”-denken klinkt lekker overzichtelijk, maar bij miljardenbeleid zitten juist meerdere ministeries, provincies en uitvoerders aan tafel. Het echte probleem is dat doelen vooraf niet meetbaar worden gemaakt; zonder nulmeting en harde stopmomenten kun je achteraf eindeloos doen alsof het beleid bijna gelukt is.
517 miljard en dan niet eens per ministerie kunnen uitleggen welk doel gehaald moet worden? Dat is geen ingewikkeldheid meer, dat is bestuurlijke mist waar niemand persoonlijk op wordt afgerekend. EIGEN ONDERZOEK: zet per project de verantwoordelijke naam, deadline en meetbare uitkomst online, dan zie je snel waar het geld verdampt. WAKKER WORDEN!!!
Misschien moet de Rekenkamer niet alleen achteraf roepen dat plannen vaag zijn, maar ook eerder aan tafel zitten voordat die miljarden worden verdeeld. Een begroting is geen wenslijstje: kijk naar de mensen die het moeten uitvoeren en luister ook naar bewoners die dagelijks last hebben van kapotte wegen, trage treinen of falende systemen. Anders blijft het veel geld, weinig verbinding.
Ik hoor in de salon vooral ondernemers die maanden wachten op een vergunning of subsidie en ondertussen wel personeel en huur betalen. Dat geld staat dan misschien netjes ergens op een begroting, maar als de uitvoering vastloopt heb je er als gewone mens helemaal niks aan… mooie plannen knippen geen wachtrijen weg hoor.
Tuurlijk weer miljarden zonder fatsoenlijk plan... maar als ge als burger 1 formulier verkeerd invult ligt meteen alles stil. “We zien later wel wat het oplevert” is geen beleid, dat is gewoon gokken met geld van een ander.
Dat doelen niet meetbaar zijn opgeschreven, betekent nog niet dat er geen beleid of controle bestaat. Maar bij miljarden voor Defensie en landbouw moet vooraf wel duidelijk zijn welk resultaat wordt gekocht, tegen welke kosten en binnen welke termijn; achteraf constateren dat het geld op is, is geen toezicht.
“Geen plan” is hier te makkelijk geroepen. De Rekenkamer zegt vooral dat doelen niet concreet genoeg zijn om achteraf te controleren, en dat is juist serieuze kritiek: bij 60 miljard voor onderwijs moet je kunnen zien welke resultaten worden nagestreefd. Maar onderhoud uitstellen, defensiegeld niet kunnen besteden en ambtenaren schrappen zonder gevolgen te meten zijn drie verschillende problemen; alles op één hoop gooien als gokken maakt het debat eerder slechter dan scherper.
Wat me vooral opvalt: de Rekenkamer kijkt hier niet alleen naar verspilling, maar naar de mogelijkheid om achteraf nog vast te stellen of beleid gewerkt heeft. Bij klimaat- en infrastructuurmaatregelen lopen effecten bovendien vaak over tientallen jaren, terwijl begrotingen per jaar worden afgerekend; zonder nulmeting en tussendoelen krijg je dan óf schijnprecisie óf helemaal geen verantwoording. Een ministerie zou dus vooraf moeten publiceren welke indicatoren het gebruikt, welke onzekerheid daarbij hoort en wanneer een plan wordt aangepast. Dat is minder spectaculair dan een miljardenpakket, maar wel de enige manier om te voorkomen dat succes achteraf wordt gedefinieerd.
Nulmeting en indicatoren, prachtig hoor, maar als die ministers al niet eens kenne zegge waar die 517 miljard precies heen mot, kan je meten tot je een ons weegt. Eerst een plan make en onderhoud gewoon betale, anders is het alleen dure rook uit een Haags pak.
Meetbare doelen zijn prima, maar beleid laat zich niet altijd vangen in een spreadsheet met een deadline. Bij onderwijs, zorg en veiligheid spelen zoveel menselijke factoren mee dat je met te strakke indicatoren vooral gaat sturen op wat makkelijk te tellen is, niet op wat echt helpt. Maar 517 miljard uitgeven zonder helder verhaal en controle voelt natuurlijk wél als energie die alle kanten op stroomt.
Die 517 miljard zegt ook iets over hoe ingewikkeld we alles inmiddels hebben gemaakt. Zoveel geld en formulieren, maar ondertussen worden wegen, spoor en scholen gewoon moe; misschien moeten we weer leren kiezen voor degelijk en dichtbij, in plaats van elk probleem met een nieuw miljardenprogramma te lijf te gaan. Onze kinderen hebben meer aan een veilige school en werkende trein dan aan mooie klimaat- of groeidoelen op papier.
Dat kinderen veilige scholen en werkende treinen nodig hebben klopt, maar klimaat en groei zijn geen luxeprogramma’s waar je zomaar mee stopt. Het echte probleem is dat er miljarden worden uitgegeven zonder duidelijk te maken wat het oplevert, echt hoe dan??
Niet alleen zeggen waar het geld heen gaat, maar ook wie controleert of het resultaat er komt; anders is 517 miljard gewoon een rekening zonder bonnetje.
Het echte probleem is dat ministers geen harde doelen hoeven te koppelen aan hun miljarden: zolang er maar een begrotingspost en een mooie belofte ligt, kan iedereen achteraf zeggen dat de omstandigheden veranderden. Geef de Kamer per programma meetbare resultaten, een deadline en een stopknop bij mislukking; anders wordt “extra geld voor Defensie” gewoon een blanco cheque voor leveranciers, maar ok, de rekening komt wél bij ons terecht.
Tsja, een stopknop klinkt mooi, maar bij wegen, spoor en defensie zie je resultaat niet altijd binnen één begrotingsjaar. Wel moeten ministers vooraf duidelijk maken wat het doel, de planning en de prijs zijn; anders vaar je met een lege kaart en hoop je maar dat er geen brug opdoemt.
Het probleem is niet alleen dat ministers vaag formuleren; bij onderhoud is vaak wél duidelijk wat nodig is, maar ontbreekt structureel de capaciteit en het geld om het uit te voeren. De oplossing is naast meetbare doelen ook een eerlijke prioritering per infrastructuur: wat moet veilig blijven, wat kan wachten en welke risico’s accepteert de politiek; extra miljarden zonder uitvoeringsplan zijn anders vooral dure goede bedoelingen.
Het probleem is niet alleen dat doelen vaag zijn, maar dat de Tweede Kamer zelf vaak genoegen neemt met beleidstaal en achteraf pas verontwaardigd doet. Zolang begrotingen worden goedgekeurd op basis van politieke beloftes in plaats van harde voorwaarden, blijft die 517 miljard een blanco cheque; en bij tegenvallers krijgt niemand persoonlijk de rekening, maar ok, wel de belastingbetaler.
Typisch wordt de Tweede Kamer hier als slachtoffer neergezet, terwijl die zelf de begrotingen met open ogen goedkeurt. Een doel als “betere onderwijskwaliteit” is niet meetbaar zolang niemand vastlegt wat dat kost, wanneer het gehaald moet zijn en wat er gebeurt als het niet lukt; zonder die voorwaarden is 517 miljard gewoon een voorschot zonder factuur.
Ach, bij ons in de haven krijg je geen cent voor een plan zonder planning, eigenaar en opleverdatum, maar in Den Haag heet dat blijkbaar beleid тамам
Wat me zorgen baart is dat niemand blijkbaar persoonlijk wordt afgerekend als zo’n miljardenplan mislukt. In de salon hoor je van kleine ondernemers dat één fout in een aanvraag meteen gedoe en terugbetalen betekent, maar bovenin verdwijnt een mislukte regeling gewoon in het volgende rapport… lekker makkelijk zo.
Het echte probleem is dat er wel geld wordt toegewezen maar geen meetbare werkelijkheid aan wordt gekoppeld. Zonder nulmeting en einddatum kan elk ministerie achteraf verklaren dat de miljarden “effect” hadden; kwantumfysica toont aan dat onbepaalde doelen in het bewustzijnsveld alle uitkomsten tegelijk mogelijk maken. En bij Defensie betaal je dan gewoon de hoogste prijs, want budget dat op moet gedraagt zich als een magneet voor leveranciers.
Typisch: 517 miljard uitgeven en achteraf niet kunnen aanwijzen wat het heeft opgeleverd. Bij Onderwijs gaat het om 60 miljard; als daar geen meetbaar doel bij staat, is dat geen beleid maar een blanco cheque. Eerst nulmeting, resultaat en einddatum vastleggen, anders verdwijnen miljarden in goede bedoelingen en dure adviesbureaus.
Zonder doelen en meetpunten is 517 miljard natuurlijk een black box, maar niet alles laat zich netjes in een KPI vangen. Een onderhouden spoorlijn of sterkere defensie zie je pas echt terug als je het níét doet; wel gewoon vooraf keuzes, budgetten en evaluatiemomenten vastleggen, anders wordt het inderdaad ambtelijke cloud met onbeperkte opslag.
Luister, 517 miljard klinkt als een bedrag waar niemand meer wakker van ligt, maar bij een kapotte brug ligt straks wél iedereen stil. Geef elk ministerie één eindbaas met naam en telefoonnummer, dan weet je tenminste wie je moet bellen als het geld verdampt is.
517 miljard zonder meetbare doelen is geen beleid maar een blanco cheque, en voor onderhoud zie je het pas als de brug dicht moet of de trein weer stilstaat тамам
Ewa eindbaas met telefoon is leuk voor de show, maar zonder meetbare doelen en openbare bonnetjes blijft ie gewoon de schuld doorschuiven swa eerst weten wat t resultaat moet zijn, anders bel je straks alleen een voicemail met belastinggeld erin
Omg 517 miljard en dan niet eens fatsoenlijk kunnen uitleggen wat het doel is… dat is niet alleen slordig, het maakt ook elke discussie onmogelijk. Want als je vraagt waarom iets minder kan, krijg je meteen “maatschappelijke opgave” en klaar. Maak gewoon zichtbaar wie waarvoor verantwoordelijk is, anders blijft iedereen naar elkaar wijzen.
Nou ja, duidelijkheid moet er komen, maar je kunt ook niet elke euro vooraf in beton gieten, zeker niet bij defensie of landbouw waar omstandigheden veranderen. Alleen bij wegen en spoor is het geen ingewikkelde maatschappelijke opgave maar gewoon achterstallig onderhoud, daar moet je niet langer omheen praten hoor.
Wat me vooral stoort: als de Rekenkamer dit nu al ziet, waarom komt er dan pas achteraf uitleg? Bij ons op het werk moet een tekort meteen worden gemeld, niet pas als de schappen leeg zijn. Hier gaat het om miljarden en niemand lijkt verantwoordelijk voor de kassabon.
Ja, precies, bij een gewone ondernemer staat de Belastingdienst meteen op de stoep, maar bij miljarden is “we moeten dit nog beter in kaart brengen” blijkbaar voldoende. Ik hoorde van een klant bij de gemeente: foutje in haar aanvraag van 200 euro en weken gezeur… bovenin noemen ze een paar miljard gewoon een leerpuntje.
Die 517 miljard is niet één pot die ministers zelf kunnen rondschuiven, veel gaat vast naar zorg en uitkeringen, maar zonder meetbare doelen en controle blijft zelfs noodzakelijk geld een blanco cheque.
Nou ja, bij wegen en spoor zie je meteen wat jaren vaag beleid oplevert, een wisselstoring of brug die dicht moet kost reizigers en bedrijven uiteindelijk ook handenvol geld. Eerst onderhoud op orde, daarna pas weer nieuwe prestigeplannen, zo moeilijk is dat toch hoor.
Dat “meetbare doelen” alles oplossen is boekhoudkundige magie; je kunt een spoorlijn keurig op KPI’s zetten en toch jaren achterstallig onderhoud hebben. In complexe systemen werkt het bewustzijnsveld van beleid nu eenmaal niet lineair: een bezuiniging op ambtenaren kan later veel duurder uitpakken door fouten, vertraging en herstelwerk.
De Rekenkamer mag voortaan gewoon een kassabon eisen bij elke miljardenuitgave, al zal Den Haag dan waarschijnlijk zeggen dat de printer nog aanbesteed moet worden, maar goed.
het echte probleem is niet alleen waar het geld blijft maar dat niemand persoonlijk eigenaar is als het misgaat miljoenen kwijt project mislukt en iedereen schuift door naar de volgende functie bestaatniet
Joa, het probleem zit ook in die potjes met geld die per jaar op moeten, anders ben je volgend jaar je budget kwijt. Dan krijg je mooie projecten en haastwerk omdat niemand durft te zeggen: dit kan wel een jaartje wachten. In mijn zaak zou ik zo’n systeem na één seizoen buiten kieperen, sjön.
Tja, 517 miljard zonder fatsoenlijke routekaart... bij een transportbedrijf zou de planner allang buiten staan. Eerst geld uitdelen en daarna pas zoeken waar het gebleven is, zo bestuur je geen land maar een bodemloze put.
Het probleem is niet alleen vaag beleid, maar dat de begroting geen prioriteiten laat zien: alles krijgt geld, terwijl onderhoud en uitvoering achteraan aansluiten. De oplossing is per ministerie een openbaar overzicht van wat eerst moet gebeuren, wat bewust blijft liggen en wat een vertraging kost; dan zie je tenminste of die 517 miljard keuzes financiert of vooral uitstel.
Tsja, 517 miljard klinkt indrukwekkend, maar een begroting is nog geen uitvoering. Bij onderhoud zie je het meteen: jaren mooie plannen en uitgestelde reparaties, tot een brug of spoorvak dicht moet en iedereen ineens verbaasd is over de rekening.
Ja jong, zolang elk nieuw kabinet weer met z’n eigen potjes en modeplannen komt, blijft het een rommeltje. Maak eerst de wegen, spoor en dijken op orde en zet dáárna pas geld op mooie proefprojecten waar niemand nog van weet wat ze opleveren.
Het wrange is dat zo’n gebrek aan duidelijke plannen vooral later bij gewone mensen terechtkomt: een weg die niet wordt onderhouden, een vergunning die blijft liggen of een regeling die niemand meer begrijpt. En tegen die tijd is de minister allang door naar het volgende dossier… lekker makkelijk zo.
vaag beleid is irritant maar zonder keuzes maken krijg je ook geen woningbouw wegen of vergunningen van alles eerst dichttimmeren is hoe elk project drie jaar stilvalt rip
Het gaat niet alleen om 517 miljard, maar ook om de mensen die afhankelijk zijn van wat daaruit moet komen. Op de werkvloer zie ik hoe een vaag besluit uit Den Haag eindigt in maanden wachten op een woning, uitkering of hulp, terwijl niemand nog weet wie verantwoordelijk is. En dan wordt er straks weer gedaan alsof “de uitvoering” het probleem is...
De engelen fluisteren dat 517 miljard niet alleen een bedrag is maar ook een enorme energiestroom... als niemand kan aanwijzen welk resultaat ermee wordt bereikt, trekt dat het vertrouwen van het collectief leeg. En misschien eerst het onderhoud en de uitvoeringskracht op orde brengen vóór er weer nieuwe potjes met miljarden worden geopend; een brug die instort luistert niet naar mooie beleidsdoelen.
Wat me vooral stoort: in die 517 miljard lijkt nergens de vraag te staan wat al die plannen met onze kinderen en hun leefomgeving doen. Een extra snelweg of landbouwsubsidie kun je makkelijk tellen, maar frisse lucht, speelruimte en tijd met ouders zijn óók opbrengsten; zonder dat natuurlijke perspectief stuur je bewust op cijfers en raak je de mens kwijt.