Bijna kwart van technologiebedrijven stelt als gevolg handelsoorlog investeringen uit

In de praktijk klinkt “strategische voorraden” en “Europese productie” lekker stoer, maar dat is gewoon duur en traag en dan betaal je het alsnog via hogere prijzen of weer een rondje belastinggeld. Die vergunningen en netaansluitingen zijn echt een drama ja, maar China “dumpt” niet alles puur uit kwade wil; wij hebben hier ook jarenlang gekozen voor goedkoop en uitbesteden, dan kun je nu niet doen alsof het met een paar harde keuzes morgen gefixt is.

Europese “strategische voorraden” klinkt lekker stoer tot je beseft dat dat hier gewoon betekent: 7 jaar vergaderen, 40 consultants, en dan een warehouse met stickers en nul chips. China dumpt niet omdat wij te lean zijn maar omdat wij alles via vergunningen, netaansluitingen en douane als een throttled API laten lopen; overheid is echt pure legacy code die elke scale-up in timeout jaagt.

NinaIT mist dat die hele “black box” expres zo is gemaakt door systemen die alles op global supply en scherm-digitalisering hebben gezet, dan hoef je alleen maar aan een tariefknop te draaien en iedereen raakt in paniek. misschien wat minder “digitaliseren” en meer bewust basisdingen hier maken, lokaal en natuurlijk, dan zijn onze kinderen later niet afhankelijk van chips uit een fabriek aan de andere kant van de wereld.

Joa Pietansen, je vergeet nog ’t simpelste: die handelsoorlog is kut ja, maar veel van die techclubs hebben zich ook gewoon lui laten leunen op één leverancier/één regio omdat ’t “lekker goedkoop” was. En nou bij de eerste tegenwind investeringen on hold zetten… dan word je vanzelf ingehaald door wie wél doorpakt, rustig aan of niet.

Pietansen zit er niet ver naast: netcongestie is nu al een keiharde rem, zelfs bedrijven die wíllen elektrificeren of een extra productielijn neerzetten krijgen soms pas over 5-10 jaar een zwaardere aansluiting. En dat uitstel van digitalisering is echt penny wise: met betere planning/traceability kun je juist sneller switchen van leverancier als er weer een tarief of exportregel omklapt, maar daar moet je doorheen investeren. €250 miljoen klinkt leuk, maar als het niet ook gaat naar snellere vergunningen + netverzwaring (trafo’s, kabels, personeel), dan koop je vooral rapporten… wie denkt dat je daarmee “resilience” bouwt?

Pietansen doet alsof het alleen maar “NL regeltjes” zijn, maar die 3% omzetdip komt gewoon uit keiharde geopolitiek: exportcontroles, tariffs, compliance-gedoe en klanten die ineens “friendshoring” eisen. Netcongestie is een probleem ja, maar dat verklaart niet waarom halfgeleiders/embedded/software ineens duurder en trager zijn of waarom je US/China-risico in je contracten ziet ontploffen. En dat 250 miljoen “adviesbureaus!!” geroep is ook makkelijk scoren: je kúnt met zo’n pot wel degelijk supply chains diversifiëren en opschalen in EU, alleen moet je het wel strak sturen op proportionaliteit en niet elk bedrijf z’n eigen hobbyproject laten declareren. Digitalisering uitstellen is trouwens vaak geen domheid maar cashflow/risico: als je BOM elke maand wijzigt door importregels, ga je niet vrolijk een ERP-migratie doen alsof er niks aan de hand is.

JansenLimansen mist het grotere punt: die 3% omzetdaling is niet het echte gif, het is de onzekerheid waardoor iedereen op z’n handen gaat zitten en dan ben je zo twee jaar innovatie kwijt terwijl China gewoon doorpompt met staatssteun en schaal. In mijn tijd bij de KLM zag je precies hetzelfde met onderdelen en certificering: als de keten eenmaal begint te haperen kun je met “betere betalingstermijnen” niks meer, dan is het gewoon wachten op een slotje bij de douane of een exportvergunning die ineens anders uitgelegd wordt. En dat Tech‑Resilience potje van 250 miljoen klinkt leuk voor de bühne, maar dat is voor deze sector ongeveer wat een pleister is op een lekke hydrauliekleiding: zonder harde Europese lijn op strategische productie en energieprijzen blijven we hier vooral rapporten schrijven terwijl de rest de markt pakt.

snap wat ie bedoelt met “stack” en afhankelijk worden, dat is echt een ding, maar het is ook niet alsof de overheid ff een chipfabriek uit de grond stampt terwijl bedrijven nú al klem zitten door tarieven, netcongestie en wankele supply chains. beetje liefde en verbinding zou zijn: én slimmer Europees inkopen/standaarden zetten én tegelijk die praktische blokkades oplossen zodat ze durven investeren, anders praten we onszelf vooral stoer maar blijft de groei uit… hoop dat er dit jaar eindelijk wat daadkracht komt.

precies dit: die 3% is peanuts, het echte drama is dat iedereen ineens “even pas op de plaats” doet en dat noemen we dan verstandig beleid. Heb het in m’n eigen omgeving gezien: een klein maakbedrijf dat al maanden klaar stond met een nieuwe lijn, maar zodra één leverancier “misschien exportrestricties” mompelde ging de hele boel terug de la in en nu zijn ze vooral bezig met brandjes blussen i.p.v. bouwen. Paradoxaal genoeg is dat uitstel zelf het grootste risico: je vriest je toekomst dicht en koopt later je afhankelijkheid terug tegen premiumprijzen… wat zegt dit over ons dat we resilience roepen maar panisch worden zodra de wereld niet meer als een Excel-sheet werkt?

ja Sandra, mooi praatje met “garanties” en “afnamecontracten”, maar da is gewoon: overheid moet het risico overnemen zodat de winst privé blijft. misschien gewoon accepteren dat als ge alles laat leunen op China en snelle export, ge ook es een jaar minder investeert, da heet ondernemen hè.

Alsof het alleen aan banken/VC’s ligt… bij ons schuiven investeringen vooral omdat je simpelweg niet weet of je over 6 maanden die chips, drives of PLC’s nog krijgt (of voor welke prijs), dan kun je wel garanties tekenen maar je planning blijft drijfzand. En dat “stop met elk kwartaal regels updaten” klinkt leuk, maar die exportregels komen echt niet uit Den Haag omdat iemand zich verveelt, die komen van buiten en daar moet je mee dealen.

Die 3 procent omzet klinkt klein, maar als onderdelen weken later komen ga je als klant meteen betalen met storingen, noodoplossingen en extra uren, precies wat jij beschrijft. En als bedrijven dan ook digitalisering uitstellen, krijg je meer handwerk en meer fouten, met als bijvangst meer stress en verzuim op de werkvloer, dat zie ik in de praktijk echt terug. Tech-Resilience potje leuk, maar als het vooral papierwerk en traag geld is, ben je alweer een jaar verder.

Die “handelsoorlog” wordt hier echt als allesverklarende kapstok gebruikt, maar 3% omzetdaling in 2025 kan net zo goed komen door hogere rente, zwakke Duitse industrie, of gewoon klanten die projecten pauzeren. Als 62% “alternatieve leveranciers” onderzoekt én 41% “meer productie in Europa” doet, waarom stelt dan alsnog 24% investeringen uit—klinkt alsof het probleem eerder cash/risico is dan alleen tarieven. En die China-framing (“agressievere concurrentie”): hebben ze cijfers over importprijzen/marktaandeel per subsector, of is dit gewoon gevoel uit een enquête zonder n=? Bron?

Precies dit: “even pauze” in tech betekent dat je hele keten weer door de onboarding-molen moet, audits, testbatches, exportpapieren, en ondertussen is je window bij die foundry/EMS gewoon weg en sta je achteraan. En banken/investeerders doen net zo: zodra je één kwartaal onzekerheid laat zien, gaan ze op de rem en dan is het geen handelsoorlog meer maar zelf veroorzaakte vertraging door een systeem dat nul slack heeft.

Ach ja, uitstellen is idd niet gewoon pauze-knop, maar niet elk bedrijf kan ff 250 miljoen “even” neerleggen als de orders wankelen en de bank moeilijk doet. China is snel ja, maar wij maken het hier ook duur en traag met regels en gedoe, en dan sta je met één leverancier vast en mag je hopen dat het goedkomt.

Onzin dat “investeringen uitstellen” per definitie je concurrentievermogen sloopt; in een handelsoorlog is cashflow en leverzekerheid soms gewoon belangrijker dan nóg een digitaliseringsproject dat toch afhankelijk blijft van dezelfde schaarse chips/licenties. Veel bedrijven doen nu juist het gezonde: eerst dual sourcing en voorraden/contracten op orde, dán pas uitbreiden, anders bouw je een dure fabriek op een wankele keten. overigens is die 250 miljoen niet niks als je ’m slim stopt in standaardisatie, testcapaciteit en om-/bijscholing, dat zijn precies de bottlenecks waar je sneller winst pakt dan met “meer meters” productie.

“Handelsoorlog” als verklaring voor alles is wel lekker makkelijk: 3% omzetdaling gemiddeld in 2025 kan net zo goed gewoon de normale cyclus zijn (rente, vraaguitval, energie, personeel) en dan plakken ze er achteraf een geopolitiek label op. Bron? Welke enquête, hoeveel bedrijven, welke subsectoren (chip, maak, software), en wat is de nulmeting—want 48% “negatief effect” zegt niks zonder spreiding en definitie. En dat “Tech‑Resilience‑programma” van €250 mln: waar staat dat besluit, wie voert ’t uit, en hoeveel daarvan verdwijnt straks in consultants i.p.v. in tooling/kwalificatie van alternatieve leveranciers?

Alsof Den Haag ineens “snelle, simpele steun” kan zonder dat er 14 pdf’s, een portal die om 16:59 crasht en een consultant tussen moet zitten. En dat inkopen met langjarige orders klinkt stoer, maar de overheid krijgt nog niet eens fatsoenlijk één standaard stekker ingekocht zonder bezwaarprocedure, laat staan een hele Europese keten.

klopt wel wat Vincent zegt, die 3% is niet het punt maar dat uitstelgedrag maakt je juist kwetsbaar. en ondertussen loopt china gewoon door met bouwen en leveren, en wij zitten hier te wachten tot onderdelen/regels “weer normaal” zijn terwijl klanten gewoon door willen.

In de praktijk is 3% echt niet alleen ruis als je marges al dun zijn en je onderdelen ineens weken later komen of 20% duurder zijn. Uitstellen is soms ook gewoon: je kúnt niet investeren omdat je bank en je klanten allebei op de rem staan, dat is geen “wachten tot het voorspelbaar wordt”. Maar dat potje van 250 miljoen helpt pas als je het snel en simpel maakt, niet weer drie loketten en een stapel papier terwijl China gewoon doorbouwt.

Banken/verzekeraars zijn echt niet ineens de boeman, die kijken gewoon naar voorspelbaarheid en als je elke week nieuwe tarieven, exportregels en “misschien komt er een sanctie” krijgt, is het niet ESG maar pure chaos die investeringen killt, maar goed geef vooral de stuurhut de schuld terwijl de kapitein zelf telkens het roer omgooit.

die bedrijven die nu “investeringen uitstellen” doen ook gewoon mee aan het paniekveld dat ze zelf creëren: alles op efficiency, just-in-time, goedkoopste keten, en dan verbaasd zijn dat het systeem trilt zodra er geopolitiek gedoe is?? als je holistisch kijkt is 3% omzetdaling echt niet het einde van de wereld, maar het zegt wel dat er intern geen gronding is en dus geen ruimte om door te pakken met digitalisering en R&D. en dat eeuwige “china is agressief” verhaal… nee, wij hebben onze eigen productie-energie jarenlang weggegeven omdat aandeelhouders sneller wilden, en nu willen we ineens subsidie als het ongemakkelijk wordt. repareren en voorraad is prima, maar je moet ook durven investeren in vakmensen, modulaire ontwerpen en regionale ketens, anders blijf je pleisters plakken op een systeem dat al te lang uit balans is.

ja precies, en dan gaan ze investeringen uitstellen “tot het rustiger is”, maar ondertussen wordt alles duurder en lastiger te krijgen en loop je juist achter. Wij hadden op kantoor ook zo’n simpele scanner/labelprinter die weken stil lag om één lullig printplaatje, dan voel je ineens hoe kwetsbaar het allemaal is.

precies dat: wij hadden laatst een “onbenullig” printplaatje voor de melkrobot, levertijd 6 weken… in die tijd kun je wel praten over digitalisering maar je staat gewoon met je rug tegen de muur. en als bedrijven nu investeringen uitstellen, dan lopen we straks nóg verder achter, want china wacht echt niet tot wij onze keten op orde hebben.

Die €250 miljoen is echt een druppel als 24% investeringen parkeert; het probleem is dat je geen fab/cleanroom of zelfs maar serieuze digitalisering start als exportregels en tarieven elk kwartaal kunnen kantelen. En “meer Europese productie” klinkt stoer, maar zonder langjarige afnamegaranties of krediet-/verzekeringsdekkingen blijft het bij PowerPoints, banken prijzen die geopolitieke risico’s gewoon keihard in. Ondertussen is 3% omzetdaling gemiddeld al genoeg om R&D als eerste te knippen, en dan loop je juist achter op die Chinese spelers die wél met staatssteun doorinvesteren… wie denkt dat dit zichzelf oplost?

RickCrypto mist één ding: je kunt niet én klagen dat China “dumpt” én doen alsof je met nóg meer subsidie de markt gaat winnen; zonder harde trade defence (anti-dumping, screening, exportcontrols) en vooral voorspelbare EU-regels blijft die risicopremie gewoon zitten. €250m is leuk voor een paar pilots, maar als je douane, vergunningen en staatssteun-gedoe niet sneller en proportionaler krijgt, parkeert elke CFO z’n capex alsnog. en banken/VC’s zijn niet bearish op “hardware”, die zijn bearish op politieke willekeur + supply chain roulette, daar helpt een zak geld alleen niet tegen.

Hier op het land merk je hetzelfde gedoe: je wilt wel investeren, maar als onderdelen weken blijven hangen bij de grens of ineens “niet meer mogen” dan zet je de hand op de knip. Die 250 miljoen is leuk, maar als de regels per loket anders uitgelegd worden en je pas na maanden duidelijkheid hebt, durft niemand een nieuwe lijn of softwaretraject te starten. En ondertussen komt de goedkope rommel uit China gewoon door, daar word je ook niet echt sneller van.

Klopt wat je zegt over cashflow, maar je mist dat het niet alleen “geen lucht” is: als iedereen digitalisering en uitbreiding uitstelt, loop je over 1-2 jaar gewoon structureel achter en ben je je flexibiliteit kwijt als die ketens wéér schuiven. Dan helpt een bank die zekerheden wil ook niet, want je hebt dan niks nieuws om mee te concurreren en zitten we hier weer te kijken hoe het werk naar elders verdwijnt.

PeterJan doet net alsof dit allemaal natuurgeweld is: tja, cashflow hè, kan je niks aan doen. Terwijl die “handelsoorlog” juist laat zien hoe fragiel dat lean/just-in-time model was: jaren winst uit ketens persen en nu bij de eerste geopolitieke hobbel meteen investeringen bevriezen, *bevriezen bevriezen*. Enerzijds snap ik dat banken ineens strak gaan zitten, anderzijds is dat precies waarom je als sector én overheid niet alleen moet janken om steun maar ook eisen: strategische voorraden, Europese productie, en minder afhankelijkheid van één goedkope route via China. En dat “niet omdat China” is ook een beetje naïef: China zit gewoon in je prijsdruk, je levertijd én je financiering, of je dat nou leuk vindt of niet.

leuk verhaal over cashflow bro maar je mist dat die “uitgestelde investeringen” straks gewoon minder innovatie en meer afhankelijke supply chain betekent dus je bouwt je eigen future bottleneck omdat iedereen nu op safe mode gaat lol

3% klinkt klein maar die investeringsstop is precies hoe je jezelf langzaam sloopt — alleen: doen alsof het puur “handelsoorlog” is is ook te makkelijk, jarenlang lean/just-in-time en aandeelhouders-first heeft die ketens super kwetsbaar gemaakt. Subsidies oké, maar dan wel met harde voorwaarden: fatsoenlijke lonen/opleiding en minder afhankelijkheid van één regio, niet weer gratis geld zodat de winst straks privé is en het risico publiek.

Ach hou op met dat dataverhaal, als je spullen weken bij de douane hangen helpt geen dashboard maar gewoon andere leverancier en je papieren strak, investeren uitstellen is vaak gewoon angst om te knallen en dan win je nooit van China

3% “maar” omzetdaling en dan meteen investeringen uitstellen, serieus?? Hoe dom wil je het hebben als je juist in een handelsoorlog minder gaat digitaliseren en minder R&D doet, terwijl je keten nu al één grote chaos is met regels, formulieren en controles??? En dan straks janken dat leveringen vastlopen en alles duurder wordt, maar wie had dat kunnen zien aankomen dan??!! En dan?? moet ik dat maar normaal vinden dat bedrijven eerst winst pakken en bij de eerste tegenwind meteen de toekomst weggooien???

3% omzetdaling is inderdaad niet het drama, het drama is dat iedereen nu “even wacht” en je daarna met z’n allen in dezelfde smalle niet-China-rij staat te duwen voor chips en onderdelen. Maar laten we eerlijk zijn: niet elk bedrijf kan z’n leveranciersbasis verbreden en certificeren alsof het een hobby is, en als Den Haag dan met een zak geld zwaait zonder het papierwerk- en testcircus mee te versnellen, blijft het vooral een dure pauzeknop, zeg maar.

3% omzetdaling en dan meteen “investeringen uitstellen” is precies die klassieke paniekreactie: je laat je hele innovatiegolf decohereren omdat Washington en Beijing wat met tarieven zwaaien. kwantumfysica toont aan dat onzekerheid niet verdwijnt door stil te gaan staan, je verplaatst ‘m alleen naar je eigen toekomst en dan word je pas écht meetbaar voor China. En dat €250 miljoen… leuk hoor, maar als je bewustzijnsveld in de boardroom op schaarste staat, verdampt elke subsidie in consultants en powerpoints, klaar.

Leuk die “menskant”, maar je mist dat dit ook keihard een product/markt-probleem is: als je onderdelen ineens 20% duurder/traag/onzeker worden door tarieven en exportregels, kun je nog zoveel vaste contracten willen, maar je businesscase klapt gewoon dicht. Den Haag kan vertrouwen roepen wat ’t wil, zolang de keten zo grillig is gaan bedrijven eerst cash vasthouden en pas daarna naar opleidingen kijken.

tuurlijk gaat er weer geld naar consultants, maar Esmee doet alsof “met je handen werken” en repareren de supply chain magically oplost terwijl halfgeleiders en litho gewoon op quantum-schaal spelen: zonder stabiele toegang tot chips, materialen en meetapparatuur kun je nog zo’n mooi vakcollege bouwen, je blijft decohereren in levertijd en kwaliteit. die Tech-Resilience miljoenen moeten juist naar eigen productie + test/meet-infra in europa én naar mensen, anders blijf je in superpositie hangen tussen amerikaans cloudslot en chinese hardwaredump, en dan stelt iedereen investeringen uit omdat het systeem geen vaste uitkomst durft te kiezen.

Die 3% omzetdaling “gemiddeld” zegt weinig zonder te weten wie er in die enquête zit: ASML-toeleveranciers, mkb-system integrators, start-ups? Bron/link naar de vragenlijst en n=?? En dat Tech‑Resilience-programma van 250 miljoen klinkt leuk, maar is dat nieuw geld of een herlabelde pot uit EZK/NGF, en wie krijgt het straks: de usual suspects met subsidie-afdeling of ook de clubjes die nu écht vastlopen op exportcontrols en douane? Als 24% investeringen uitstelt, wat doet Den Haag dan concreet aan voorspelbare afname (Defensie/NCTV, zorg-ict, energie-infra) i.p.v. weer “marktwerking” en laagste prijs in aanbestedingen… wie gaat dat eens hard maken?

BrusselsBull doet alsof “27 regimes” het echte probleem is, maar die handelsoorlog is gewoon een supply chain punch in the face en dan ga je als bedrijf cash bewaren, klaar. Simpel: als je marge 3% weg is en je onderdelen ineens 12 weken lead time hebben, ga je niet “extra digitaliseren” omdat Brussel een potje heeft en een tender nog steeds op lowest price wint. EU kan morgen 1 markt spelen, maar zolang we geen harde vraag neerleggen (defensie/infra) en risico belonen ipv afstraffen, blijft het vooral PowerPoint-resilience.

3% omzetdaling en dan doen alsof “de handelsoorlog” de investeringskraan dichtdraait… kom op, dat is gewoon het normale excuus-rijtje om in onzekere tijden geen risico te nemen. En dat Tech‑Resilience-potje van 250 miljoen gaat echt niet de wereldhandel fixen; voor de meeste techbedrijven is het óf niet passend óf het kost je een half jaar formulieren en audits, dan heb je je leverancier al lang omgezet of je order kwijt. als je bang bent voor China, moet je vooral sneller leveren en slimmer inkopen, niet wachten op Brussel of Den Haag met weer een programmafolder.

Onzin om dit weg te zetten als “ja hoor, bedrijven hebben gewoon jaren ketens uitgeknepen en nu huilie huilie”. Een omzetdip van 3% en investeringen uitstellen is óók gewoon rationeel risicomanagement als je ineens niet weet of je componenten over 6 weken of 6 maanden binnenkomen en tegen welke prijs; dan ga je niet vrolijk een nieuwe productielijn neerzetten. Enerzijds is er zeker een fragiel just-in-time verhaal, anderzijds is dit vooral: politieke volatiliteit wordt een kostenpost en die schuif je door naar capex en R&D, en dat is precies waarom dat €250m programma waarschijnlijk vooral pleisters plakt terwijl de echte pijn zit in voorspelbaarheid van regels en toegang tot kritieke chips/materialen, niet in “bedrijven willen niet investeren”.

het probleem is dat NaomiDG nu doet alsof je eerst een statistiekcollege moet halen voordat je mag zien dat de supply chain en invoerheffingen gewoon keihard in de infrastructuur van die sector snijden; n=?? is leuk voor op LinkedIn maar die containers wachten daar niet op. de oplossing is dat dat €250m-programma niet naar “subsidiepro’s” gaat maar naar meetbare leveringszekerheid en Europese productiecapaciteit (doorlooptijd omlaag, second sources, voorraadbuffers), en ja: achteraf auditten op output i.p.v. op mooie plannen, anders is het weer papierwerk met nul draagvlak.