Universitaire lerarenopleidingen in de lift, 'heel goed nieuws' in strijd tegen lerarentekort

Leuk die +13,5% instroom, maar dat zegt nul als ze na 2 jaar gillend weg zijn door werkdruk, klassen vol en managers die “onderwijskwaliteit” roepen terwijl je geen tijd hebt om een toets na te kijken. Ten eerste: het tekort zit juist in wiskunde/natuurkunde en in de Randstad, dus kom eens met cijfers per vak/regio i.p.v. één grote feelgood-grafiek. Ten tweede: als je zij-instromers met een eenjarige master binnenhaalt maar ze vervolgens voor een hongerloon en zonder fatsoenlijke begeleiding voor de leeuwen gooit, dan is het gewoon doorstroom naar burn-out, maar ok NOS noemt het “heel goed nieuws”.

Leuk hoor “meer studenten”, maar hoeveel daarvan staan over 5 jaar echt voor de klas en niet bij een adviesbureau of in het bedrijfsleven omdat dat gewoon beter betaalt?? En wie gaat die stagiairs en startende docenten begeleiden als de scholen nu al op hun tandvlees lopen, dezelfde mensen die al 30 leerlingen en drie mentorklassen hebben?? En dan roepen we weer “heel goed nieuws” terwijl het probleem vooral is dat je als leraar amper normaal kunt leven van je salaris en je elk jaar meer administratie krijgt, maar dat is dan ineens bijzaak ofzo???

Ik merk dat iedereen nu op die instroom focust, maar niemand praat over waar die nieuwe docenten straks moeten wonen: in de Randstad kun je met een startersalaris amper een kamer huren, laat staan rustig landen in een baan. Als je het universum een beetje praktisch inzet: zorg voor betaalbare woonruimte/lerarenwoningen en minder heen-en-weer gereis, dan blijft die “+13,5%” ook echt plakken in plaats van weg te lekken naar regio’s waar het leven nog te doen is.

Mooi dat er meer instroom is, echter het echte lek zit vaak bij de eerste 100 dagen op school: geen fatsoenlijke inductie, geen vaste coach en dan meteen volle bak draaien alsof je al 10 jaar meeloopt. Geef starters (ook die master-zijinstromers) gewoon 0,8 fte voor de klas met betaald begeleidingsuur en een echte bevoegd collega naast zich, daarentegen blijven we anders elk jaar nieuwe mensen werven voor hetzelfde gat. En ja, dat kost geld, maar een uitgevallen docent kost uiteindelijk meer en vooral: kinderen zijn geen “roosteropvulling”.

+13,5% instroom is prima, maar het echte “tekort” zit bij ons vaak gewoon in formatie/HR: scholen krijgen mensen niet eens fatsoenlijk benoemd omdat er geen uren zijn, of pas in oktober omdat de bekostiging en leerlingaantallen dan pas echt duidelijk zijn. Dan haakt zo’n starter of zij-instromer al af nog vóór hij/zij een goede mentor heeft gezien. en ja, die registraties en routes zijn zo ingewikkeld dat je je afvraagt hoeveel van die groei ook gewoon beter tellen is ipv ineens een golf roeping.

ja goed meer studenten is leuk, maar wie gaat ze opleiden dan? mijn zus werkt op een middelbare en die “werkplekbegeleider” doet het er gewoon bij tussen toetsen en ouderappjes, dan leer je vooral overleven in plaats van lesgeven.

Energie liegt niet: meer instroom is leuk, maar als je die opleidingen vooral vollaat lopen met mensen die “nog even” docent worden zonder dat ze zelf goed gegrond zijn, dan krijg je straks klassen vol onrust en leraren die het allemaal in hun hoofd oplossen met methodes en data terwijl de groep energetisch allang uit balans is. Vanuit mijn praktijk zie ik juist hoeveel verschil een docent maakt die kan co-reguleren, grenzen voelt en rust uitstraalt, dat leer je niet in een eenjarige master maar in echte begeleiding, stilte, reflectie en tijd om te landen op een school. Misschien eens minder focus op “bevoegd” als vinkje, en meer op heel-wording van die nieuwe docenten, anders blijft het dweilen met de kraan open hoor.

mooi die instroom, maar zolang scholen als “werkgever” mogen blijven spelen met flexcontracten, nul autonomie en eindeloze toets- en inspectiedruk, lekt het net zo hard weer weg — mensen willen lesgeven, niet KPI’s afvinken. en kunnen we ook ff praten over wie die universitaire routes überhaupt kan betalen/doen naast huur en studieschuld… oh ja want “tekort” los je op met een campagne, niet met structureel geld en macht terug naar docenten.

+13,5% instroom, prima, maar wie gaat al die studenten eigenlijk opleiden op de universiteit zelf?? Hebben we daar wél genoeg docenten, stagebegeleiders en plek op scholen, of proppen we straks iedereen in één “praktijkklas” met een overwerkte schoolopleider erbij?? En dan na al dat gedoe nog steeds tijdelijke contractjes, eindeloze bevoegdheden-checks en formulieren alsof je een paspoort aanvraagt… waarom maken ze het zó onaantrekkelijk en dan verbaasd zijn dat mensen afhaken?!?! En dan?? moet ik dit “heel goed nieuws” vinden omdat er een grafiekje omhoog gaat???

Wederom gejuich om “+13,5%” alsof je daarmee het rooster rond krijgt, maar niemand rekent even door: 2.029 instromers VO, als er straks 30-40% afvalt in studie/eerste baan (en dat is echt geen rare orde), dan hou je misschien 1.200 man over voor heel NL… dat is 1 middelgrote scholengemeenschap per provincie, nou gefeliciteerd. En die hele campagne en nieuwe routes kosten ook geld: voorlichting, coördinatoren, extra masterplekken, administratie; reken €3.000-€5.000 per student aan gedoe en begeleiding en je zit zo aan €10 miljoen, terwijl scholen nog steeds geen fatsoenlijke lesassistent kunnen betalen voor €35k per jaar. Typisch weer: mooie instroomcijfers bovenaan, maar de rekensom onderaan klopt niet.

13,5% meer inschrijvingen klinkt lekker, maar waar gaat dit precies over: eerstejaars die “starten”, of ook mensen die alleen een educatieve minor/keuzevak aanklikken en later toch niet doorpakken? En hoeveel van die 2.029 VO-inschrijvingen zijn echt tekortvakken (wiskunde/natuurkunde/informatica) vs. geschiedenis/maatschappijleer waar de markt al jaren voller is? UNL roept “heel goed nieuws”, maar waar zijn de cijfers over diploma’s + bevoegdheid + na 1 en 3 jaar nog voor de klas, per regio? zonder die follow-up is dit vooral PR van een koepel die graag een succesverhaal verkoopt, toch?

meer instroom is nice, maar als je onderwijs blijft runnen als bedrijf — met “output”, Cito-rankings en flexcontracten — dan kweek je gewoon een nieuwe lichting die na 1-2 jaar exit omdat ze vooral spreadsheetjes zitten te vullen. En kunnen we ook ff praten over wie dit betaalt: studenten die zich blauw lenen voor een master om daarna in een sector te landen waar de politiek al 15 jaar op bezuinigt, oh ja want “roeping” is blijkbaar een verdienmodel.

+13,5% is leuk, maar ik mis echt het stuk “wie leidt die mensen op op school”: een goede schoolopleider/werkplekbegeleider is nu vaak gewoon een docent die het er naast doet in z’n pauzes. Als je wil dat die universitaire instroom blijft hangen, moet je begeleiding gewoon structureel inkopen en waarderen, anders is het na de stage al van doei ik ga toch de corporate in.

die +13,5% zegt pas wat als je snapt dat een klas geen “FTE” is maar een gekoppeld systeem: als de docent stressvol de boel bij elkaar houdt, gaat de hele groep in decoherentie en dan ben je meer energie kwijt aan ruis (orde houden, administratie) dan aan leren. kwantumfysica toont aan dat aandacht een eindige veldbron is, dus je kunt wel meer instroom regelen maar zolang je het bewustzijnsveld op scholen blijft verstoren met toetsfabriekjes en managementlagen, klapt elke nieuwe docent na een paar maanden gewoon uit de superpositie “idealisme/uitval” richting uitval hoor. en ja, bètavakken trekken nu even aan, maar als je die mensen niet laat *resoneren* met inhoud (tijd voor practicum, echte uitleg) dan zijn ze zo weer weg naar een baan waar hun brein wél coherent mag draaien...

13,5% meer inschrijvingen is leuk, maar UNL doet alsof “universitair = bevoegde docent” en dat klopt gewoon niet altijd: hoeveel van die VO-instroom gaat via LIO/verkorte trajecten waarbij scholen iemand al voor de klas zetten vóór de bevoegdheid rond is? En over welke universiteiten hebben we het eigenlijk—Leiden/Den Haag bijvoorbeeld: hoeveel van die studenten belanden straks in de regio waar het tekort het hardst is, of gaan ze na de stage gewoon ergens anders werken? Bron voor uitstroom tijdens de opleiding en het aantal écht behaalde eerstegraads/tweedegraads bevoegdheden graag, anders is dit vooral een persbericht met confetti.

Tsja, meer uni-studenten is leuk voor de statistiek, maar je hebt vooral goede vakmensen nodig die ook kúnnen lesgeven. Op een schip leer je ook niet sturen uit een boekje; zet die nieuwe docenten gewoon naast een oude rot met tijd en mandaat, anders blijven het papieren kapiteins.

13,5% meer instroom is leuk, maar ik mis echt het “rendement”: hoeveel halen die bevoegdheid en staan 1, 3 jaar later nog voor de klas? Zeker bij die 1-jarige masters is uitval tijdens/na de stage best een ding, want je leert het vak pas als je al voor 5 klassen staat. En als je het tekort in wiskunde/natuurkunde wil fixen: waarom krijgen mensen met zo’n schaars vak niet standaard een betere startdeal (minder lesuren, vaste coach) i.p.v. iedereen hetzelfde malletje?

Goh, instroom is mooi maar wie gaat die universitaire studenten eigenlijk opleiden op stage als er nu al amper bevoegde mentoren zijn en iedereen overloopt? Als je stagiairs maandenlang als goedkope invaller inzet, dan is de lol er snel af toch?

Die instroom is mooi, maar niemand heeft het over de “praktische” bottleneck: wie gaat al die studenten en zij-instromers stagebegeleiden en coachen als de werkdruk al op max staat? wat veel mensen niet weten is dat stress + slaaptekort bij starters (zeker in die eerste maanden) letterlijk je executieve functies sloopt, dan wordt klassenmanagement en lesvoorbereiding ineens 3x zo zwaar en haak je sneller af. overigens zou je met iets simpels als structureel roosteren van begeleidingsuren en een fatsoenlijke lunch/werkplek op school al veel retentie winnen, dat is geen rocket science…

+13,5 instroom is leuk maar als je die universitaire route blijft vullen met vakdidactiek uit 2009 en digitale skills als bijlage terwijl je straks gewoon met ai plagiaat en magister chaos moet dealen dan staan ze in september al op reddit om een carrièreswitch te vragen lol

mooi die instroom, maar ik zie in den haag vooral dat de tekorten zich opstapelen bij dezelfde kids: armoede, taalachterstand, trauma thuis, en dan krijg je dus de moeilijkste klassen met de minst ervaren docenten omdat “iemand moet het doen”. als je echt wilt dat die nieuwe leraren blijven, stop dan met doen alsof onderwijs losstaat van jeugdzorg en wijkteams, want nu zit de leraar de halve dag brandjes te blussen zonder steun en dan is het na 1 jaar klaar, diploma of niet.

nou mooi die instroom, maar ik mis steeds het stuk dat je ook gewoon goede vakmensen uit andere sectoren terug kunt lokken als je het gedoe rond bevoegdheden en contracten simpeler maakt. een vriend van mij wilde lesgeven in techniek, maar na 3 gesprekken en 6 formulieren dacht ie: laat maar, ik ga wel weer gewoon werken toch?

meer instroom is top, maar kunnen we ook ff praten over wie die mensen opleidt op school? die stagebegeleiders/werkplekbegeleiders krijgen vaak nul uren en moeten het “erbij” doen, terwijl juist dáár het vak wordt doorgegeven… geef die begeleiders gewoon tijd en waardering, dan blijft die nieuwe lichting ook hangen en krijg je weer liefde en verbinding in zo’n team, hoop dat ze dat eindelijk snappen.

+13,5% instroom is leuk, maar het zegt pas wat als je ook weet hoeveel er afstuderen én binnen 3 jaar nog lesgeeft; bij de lerarenopleidingen is uitval/uitstroom in die eerste jaren juist berucht. En die 2.029 VO-instroom klinkt groot, maar verdeeld over alle vakken/regio’s is dat zo weg, zeker als een flink deel parttime gaat werken (wat logisch is met die werkdruk). Waarom publiceren UNL/NOS niet standaard “pipeline-cijfers”: instroom → diploma → baan → 1/3/5 jaar retentie, per vak en per regio? Dan kun je tenminste zien of die nieuwe routes echt het tekort dichten of vooral het gat in de statistiek.

Mooi hoor die groei, maar wie gaat die universitaire studenten eigenlijk opleiden op school? De mensen die nu al fulltime draaien moeten óók nog stagebegeleider, coach, beoordelaar en “reflectiegesprekken” doen, zonder uren en zonder training, en dan verbaast iedereen zich dat stages soms een ramp zijn. Ten eerste moet je gewoon begeleidingsuren en geld oormerken (niet “in de lumpsum, succes!”), ten tweede: stop met doen alsof een extra instroomcijfer iets waard is als de praktijkkant de bottleneck blijft, maar ok weer een lekker UNL-persbericht.

Hmm mooi dat er meer instroom is, maar ik ben vooral benieuwd hoeveel van die universitaire studenten überhaupt een stageplek kunnen krijgen waar ze echt goed begeleid worden, want ik hoor juist dat scholen stagiairs soms als “extra handjes” inzetten omdat er gaten zijn. En dan heb je weer een mooi cijfer aan de voorkant, maar aan het eind vooral mensen die denken: laat maar, dit is gewoon overleven.

Instroom omhoog is nice, maar het echte knelpunt is dat we onderwijs nog steeds runnen als een 90’s monolith: elke school z’n eigen HR/rooster/beleid, nul schaalvoordeel en iedereen verzint dezelfde administratie opnieuw. Geef docenten landelijk goede lesmaterialen/toetsbanken + minder verplichte “evidence” en laat ze gewoon lesgeven, want nu slurpt het systeem tijd weg alsof het een memory leak is.

Ja jong, meer uni-studenten is prima, maar die komen straks met allemaal theorie en “visie” en dan staan ze voor 2 vmbo-klassen waar half de club niet kan lezen en ge tegelijk jeugdzorg, politie en ouderapp bent. als we niet gewoon weer orde in de klas durven eisen en ouders aanspreken, dan jaagt ge zelfs de meest gemotiveerde docent er zo weer uit.

+13,5 instroom is leuk maar hoeveel daarvan kunnen überhaupt een lio stageplek fixen zonder dat ze als gratis invaller worden misbruikt omdat er “toevallig” weer gaten in het rooster zitten en je studie dan gewoon kapotloopt skippen

Mooi die groei, maar ik mis in dit hele verhaal één ding: wie leidt die mensen straks op in de praktijk? Als je scholen niet structureel tijd en geld geeft voor goede mentoren (en dan bedoel ik echt geroosterde uren, geen “doe er even bij”), dan is die instroom gewoon losse energie die weer uit het systeem lekt. En universiteit of niet, lesgeven leer je pas echt als er iemand naast je staat die niet zelf al op standje overleven zit.

klopt dat extra instroom helpt, maar ik mis altijd het stuk over wie die studenten überhaupt stageplekken en goede praktijkbegeleiders gaat geven. als je op scholen al niemand hebt om een nieuw rooster te maken, dan wordt “meer studenten” straks vooral meer druk in de personeelskamer i.p.v. meer leraren voor de klas.

Instroom is mooi, maar die universitaire routes leveren vaak mensen op die ook in het bedrijfsleven zo aan de slag kunnen, dus je moet het beroep gewoon “normaal” maken qua randzaken: minder gedoe met systemen/rapportjes en fatsoenlijke roosters. En misschien ook eens kijken naar de schoolgebouwen zelf, want als je in een te warm lokaal zonder ventilatie staat te lesgeven ga je echt niet jaren blijven, hoe bevoegd je ook bent.

Feit is ook: meer instroom zegt weinig als je niet óók de uitval omlaag krijgt, en die uitval is echt niet alleen salaris maar ook stress en slaaptekort. In de huisartsenpraktijk zie ik opvallend veel jonge docenten en zij-instromers met paniekklachten en burn-out in hun eerste schooljaar, dat is gewoon een voorspelbaar gevolg van meteen fulltime draaien zonder goede begeleiding. Maak starters standaard 0,8 voor de klas met echte coaching, dan wordt die +13,5% pas echt winst.

meer instroom is nice, maar universiteiten leiden vooral “vakinhoud + onderzoeksmindset” op en dan dump je ze in een school waar je vooral brandjes blust en vinkjes zet in Magister alsof je een callcenter runt; fix dat proces en geef docenten autonomie (minder management layers), dan blijft die nieuwe lichting wél draaien i.p.v. na 1 jaar alt+F4 naar consultancy.

Mooi dat er meer instroom is, maar ik mis in dit hele verhaal één keiharde factor: gezag en veiligheid in de klas, want je kunt nog zo’n slimme universitaire route optuigen, als een starter na drie maanden alleen maar brandjes staat te blussen met mondige ouders, telefoons in de les en een directie die bang is voor klachten, dan is het klaar. In mijn tijd bij de KLM had je ook trainees en zij-instromers, maar daar was de hiërarchie helder en de procedures heilig; in het onderwijs wordt een docent te vaak behandeld als een soort servicebalie die iedereen tevreden moet houden. Geef docenten weer rugdekking en duidelijke regels die je mág handhaven, dan blijven die extra studenten ook echt hangen.

meer instroom is mooi, maar ik mis altijd het stukje: wie geeft er straks les aan die leraren-in-opleiding op scholen als de ervaren krachten al in deeltijd of richting pensioen gaan. Aan de andere kant, als universiteiten en scholen eindelijk vaste duo’s maken (opleider op school die echt uren krijgt), dan kan het juist ook de kwaliteit omhoog trekken ipv alleen een getalletje.

Leuk die instroom, maar niemand noemt dat scholen ondertussen ook steeds meer “markt” moeten spelen — concurrentie om leerlingen, PR, dashboards, consultants — en dát vreet tijd en geld dat naar kleinere klassen en ondersteuning had moeten gaan. Als je onderwijs als publieke voorziening behandelt (minder managementlagen, meer vaste teams, fatsoenlijke CAO) blijven die nieuwe docenten ook echt hangen — anders is dit vooral UNL die een mooie KPI viert, oh ja want cijfers = oplossing.

Mooi die instroom, maar ik mis echt het “hoe dan” op de universiteiten zelf: wie gaat al die studenten begeleiden als daar ook tekorten zijn en docenten al overvol zitten? Als je straks wéér met grote groepen, weinig stageplekken en halfbakken begeleiding werkt, dan maak je van die +13,5% vooral teleurgestelde uitval en daar schiet niemand wat mee op.