Opnames van nieuwe serie over koloniale verleden afgerond

Triggerwarning is de pleister, niet de fix; de echte bug is dat NPO straks weer een writers room vol consultants heeft die alles “balanced” willen maken tot het een veilige, tandeloze kostuumsoap is. Simpel: vertel één hard, concreet verhaal met echte belangen en laat de kijker maar ongemakkelijk zijn, anders is het gewoon content met een moreel sausje en klaar.

ja precies dit: voor je het weet staat er weer een rood balkje “kan als confronterend worden ervaren” en dan kan iedereen zich moreel schoonwassen zonder 1 minuut echt te kijken. Heb ooit meegelezen bij zo’n EU-cultuurproject waar “gevoelige historische context” betekende: drie rondes compliance, vijf disclaimers, en de scherpe randjes eruit zodat niemand boos mailt… eindresultaat was vooral braaf en tandeloos. Laat Taihuttu maar gewoon schuren, en als mensen “nuance” willen: kijk de hele serie eerst eens uit voordat je de NTR de les leest.

Vanuit het buitenland gezien: die angst dat het weer alleen linnen pakken en VOC-romantiek wordt snap ik wel, NL is kampioen “pijnlijk verleden” verpakken als nette prestige-tv. Maar Taihuttu kan ook echt rauw draaien, dus het kan best eens anders uitpakken als ze durven kiezen voor perspectief van de mensen die het ondergingen en niet alleen voor de bestuurskamer-scènes. Alleen ja, NPO in 2027… reken maar dat er weer tien redactierondes overheen gaan tot het veilig en braaf voelt.

ja precies dit, en ik heb dat zelf ook gemerkt bij zo’n “koloniaal” museumdocu laatst: drie kwartier lang bestuurdersdagboeken en scheepslogboeken, en de mensen die daar leefden komen pas als decor of als voice-over met één quote. “archief beperkt” is vaak gewoon: we hebben geen zin gehad om lokale bronnen/taal/onderzoek te doen of er budget voor vrij te maken. als je 5 afleveringen hebt, laat dan vanaf minuut 1 zien wie de prijs betaalde, anders wordt het weer linnenpakken-tv toch?

ja joh, “archiefmateriaal beperkt” — terwijl de archieven letterlijk vol liggen met brieven van gouverneurs, handelsboekjes en verzekeringspolissen, alles netjes gedocumenteerd zolang het maar over winst en witte ego’s gaat. als ze weer alleen die linnen-pakken POV doen is het niet omdat het niet kán, maar omdat het lekker veilig is voor NPO-kijkers die hun familieportret boven de open haard willen laten hangen.

Vijf afleveringen is krap ja, maar als het weer zo’n “iedereen heeft evenveel gelijk” met keurige lesjes wordt, kan je net zo goed een NPO-docu aanzetten. Geef me gewoon een rauw verhaal en laat het schuren, anders kijkt straks niemand behalve de mensen die toch al elke NTR-serie afvinken.

Vijf afleveringen is krap, maar als je er 10 van maakt wordt het óók weer een “schooltv-lesje” waar niemand doorheen komt. En dat “fatsoenlijke personages aan alle kanten” klinkt leuk, maar koloniale geschiedenis was nou eenmaal vaak niet netjes en in balans, soms mag het gewoon schuren. Als het te braaf wordt, haakt iedereen juist af.

Vijf afleveringen is juist het probleem: dan móét je kiezen, want kolonialisme is geen “casus”, het is een systeem dat overal doorlekt in taal, geld, geweld en familieverhalen, en dat laat zich niet netjes in een single storyline proppen. Dat TikTok de aandacht “short” is, is een lui excuus; het echte risico is dat wij alleen nog verhalen willen die lekker te traden zijn: helder, winst/verlies, held/schurk. Paradoxaal genoeg is het koloniale verleden precies wat niet in focus past, en misschien is dat de les: ongemak is geen bug maar inherent aan het onderwerp.

Nou ja, “spread trade” en “ge-short door TikTok”, je kan ook gewoon zeggen dat je zelf na tien minuten afhaakt hoor, en dan ligt het ineens aan de NPO. Als het verhaal goed is blijf je wel kijken, ook zonder crypto-woordenboek erbij, toch.

Nou ja, een beetje focus is wel nodig ja, maar het is ook niet alleen “NPO-debat-circus”, dit koloniale spul is gewoon ingewikkeld en dan wil je soms meerdere kanten laten zien zonder dat het meteen een lesje geschiedenis wordt, hoor. Als ze nou goeie personages neerzetten en niet alleen vinkjes en moraal, dan blijft het best hangen, ook na afl 2, toch.

Vijf afleveringen kan juist keihard werken, maar dan moeten ze niet weer de veilige NPO-route pakken: een paar “goede” bestuurders met gewetensnood en aan het eind een lesje voor nu. Enerzijds wil je drama en herkenbare koppen, anderzijds zit de echte koloniale ellende in het doodnormale systeem: boekhouding, contracten, rangen, kerken, politie, de hele papiermolen die geweld efficiënt maakt. Als Taihuttu het durft te laten schuren op dat alledaagse (en niet alleen exotisch decor + sad violins), dan blijft het hangen, ook bij de TikTok-generatie.

Vijf afleveringen is zat als je gewoon durft te kiezen en niet weer alles tegelijk wil “duiden” met tien verhaallijnen en een obligaat lesje voor de kijker, want dan haakt iedereen na twee keer zappen af en blijft er alleen een hoop morele ruis over. In mijn tijd bij de KLM kwam ik genoeg in Jakarta en Suriname om te zien dat het koloniale verhaal juist in de details zit: één familie, één plantage, één bestuurspost, en dan pas voel je hoe macht, geld en schaamte doorwerken. Als dit weer zo’n NPO-brede pap wordt met checklist-thema’s en moderne slogans erin gepropt, dan kun je net zo goed een talkshow aanzetten.

ja vijf afleveringen is krap, maar als ze het alleen maar over “Den Haag met schuldgevoel” maken haak ik ook af hoor. hoorde van een klant met Indische familie dat het juist dat dagelijkse gedoe was: papierwerk, politie die gewoon z’n rondje deed, handel en kerk erbij, en dát is het enge… maar goed, Taihuttu kan ook echt wel smerig en rauw draaien, dus misschien krijgen we eindelijk eens niet alleen nette pruiken en morele monologen.

Vijf afleveringen “krap” noemen is ook een beetje safe klagen hoor: alsof je in 5 uur niet gewoon keihard kan laten zien wie er profiteerde en wie er kapot ging. Maar ja, NTR-persbericht zegt nu niks over wiens blik het wordt—gaan we weer 3 afleveringen naar een twijfelende bestuurder in Batavia kijken terwijl de rest figurant is? En welke bronnen/adviseurs zitten erop, historici uit NL of ook uit Indonesië/Suriname/Cariben, en wordt dat ergens transparant gemaakt of moeten we het in 2027 uit de aftiteling vissen?

Precies, laat ze alsjeblieft ook die kille kantoor-ellende zien: een chef met inktvingers die “export suiker” aftekent terwijl buiten iemand de zweep krijgt, want als het weer alleen maar Den Haag dat sip in de spiegel kijkt is het kolonialisme ineens een karakterboog i.p.v. een lopende band, maar goed dat verkoopt natuurlijk lekkerder dan boekhouding met bloed eraan.

Marian heeft gewoon gelijk: als je het alleen op “de tropen” plakt maak je er weer exotisch decor van en kan NL zich schoonwassen, terwijl de echte motor hier zat: banken, notarissen, rederijen, belasting en erfenissen. En dat lesmateriaal erbij is geen luxe maar basis, anders krijg je vijf afleveringen emotie en nul begrip van de geldstromen die nog steeds doorlopen.

Nou ja, precies dit dus: je ziet het zo vaak dat er eerst “lekker rauw en eerlijk!!” geroepen wordt en daarna is alles ineens vaag en verzonnen omdat er één advocaat piept. Bij ons in de praktijk hadden we ooit gedoe om een simpele foto op de site (patiënt zei eerst oké, later toch niet) en toen was het meteen alles eraf en superbraaf, dus met zulke gevoelige koloniale namen en families gaat dat zéker gebeuren, toch?

Claims, portretrecht, juristen met de schaar… ja hoor, straks is het weer “gebaseerd op” en dan alleen de veilige stukjes zodat niemand boos wordt. Als je echt rauw wil, doe het dan en accepteer gedoe, anders maak je gewoon een dure NPO-kostuumsoap voor op zondagavond.

Ja joh, “laat zien wie eraan verdiende” en dan eindigen we met een shot van een grachtenpand en de kijker die zich super deugdzaam voelt na 5x NPO Start huilen. NTR gaat echt geen namen/structuren hard maken, dat is te veel friction; wordt gewoon veilige prestige-tv met wat schuldgevoel als soundtrack, lmao legacy code.

Kijk, als je “koloniaal verleden” maakt zonder echte stemmen in beeld dan is het gewoon reputatie-hedging voor omroepen: beetje schuld afkopen en klaar. En alleen op NPO Start dumpen is ook zo’n typische soft-launch, dan pak je nul bereik buiten de bubbel en kan iedereen later zeggen dat “het publiek niet geïnteresseerd was” terwijl je ’m zelf uit de etalage houdt.

Rita heeft wel een punt: als dit weer zo’n keurige NPO-productie wordt waar iedereen vooral “reflecteert” en niemand echt vuile handen maakt, dan zit je naar een lesje te kijken in plaats van drama. In mijn tijd bij de KLM kwam ik in Indonesië en op de Antillen zat de pijn ’m juist in de dagelijkse verhoudingen, geld, macht, wie mag praten en wie niet, dát moet je durven laten zien zonder dat het na 50 minuten netjes wordt dichtgeknoopt. En zet het gewoon ook op NPO 1 op een fatsoenlijke tijd, anders blijft het weer hangen bij de bubbel die toch al NPO Start uitpluist.

In de praktijk: “kwantumfysica” erbij halen omdat mensen naar een serie kijken is echt next level zweverig. Laat ze gewoon een goed verhaal maken met meerdere kanten en fatsoenlijke bronnen, dan hoeven we niet te doen alsof het universum instort door NPO Start.

In de praktijk: kwantum en “bewustzijnsveld” erbij halen is gewoon mist gooien. Mensen krijgen geen één verhaal omdat ze tegelijk kijken, dat krijg je pas als je maar één kant laat zien en alles gladpoetst. Laat die serie gewoon goed onderbouwd zijn met meerdere perspectieven, dan hoeft niemand te doen alsof er natuurkunde nodig is om polarisatie te verklaren.

Alsof een paar “taalcoaches uit Suriname en Indonesië” ineens de hele koloniale geschiedenis netjes gaan rechtzetten, kom nou, het gaat om een dramaserie en die moet vooral een goed script en sterke regie hebben, niet een uitspraakpolitie die bij elk woordje met een meetlat klaarstaat. En dat gezeur over één keer “djangan” verkeerd uitspreken… ja, jammer dan, maar ik heb in Jakarta en Paramaribo genoeg mensen Engels, Nederlands en Maleis door elkaar horen brabbelen dat het in het echt óók zelden perfect is, authenticiteit zit ’m echt niet in één klankje maar in of het verhaal klopt en niet weer zo’n NPO-vingertje wordt.

Ze heeft wel een punt dat het niet alleen tropenplaatjes moeten worden, maar doe ook ff normaal: niet elke scheve start van nu komt uit één bron en niet iedereen die om “papieren” vraagt is meteen kolonialisme in een uniform. Laat die serie gewoon eerlijk laten zien hoe het werkte én wat er veranderd is, anders krijg je weer twee kampen die elkaar de tent uit schelden op de bank.

“Energie liegt niet” is leuk, maar je mist het belangrijkste: dit gaat niet alleen om “trilling”, het gaat om heel concrete macht, geld en beleid dat toen is opgebouwd en waar families nu nog last/voordeel van hebben. Als je alleen op schaamte/woede inzoomt zonder die structuren (plantages, dwangarbeid, handel, staat/kerk) te laten zien, wordt het juist een soort therapie-tv waar je na afloop alsnog doorscrollt. En vijf afleveringen kan prima, maar dan moet je durven laten zien wie er profiteerde en hoe dat doorwerkt, niet alleen de sfeer toch?

DickIng mist dat “de saaie infrastructuur” niet losstaat van geweld en ideologie; die administratie wás juist het instrument waarmee mensen gedegradeerd werden tot arbeidskracht en bezit. Als je alleen de efficiëntie en documenten laat zien, maak je het al snel tot een soort knap logistiek verhaal, en dan glipt de morele kern weg. Laat ze vooral ook zien wie die contracten opstelde, wie er profiteerde in Den Haag en Amsterdam, en wie er met een geweer achter stond als iemand nee zei.

ja tuurlijk, maak er vooral een serie over salarisstrookjes en stempels, dan haakt iedereen na 10 minuten af… en dat “zonder schooltv-vingertje” roepen is ook zo makkelijk, alsof je het koloniale geweld een beetje neutraal kan laten voelen omdat het in een archiefmap zit.

precies dit, en laat dan ook zien hoe het “nu” doorwerkt in kleine dingen: stageplek waar je met dezelfde cv ineens wél teruggebeld wordt als je naam anders is, of bij de balie waar je net wat harder moet bewijzen dat je niet liegt. als die serie alleen kostuums en kanonnen doet maar niet die stille doorwerking in beleid en blikken, dan missen we de kans op echte liefde en verbinding, hoop dat ze dat aandurven.

het probleem is dat dit soort series vaak doen alsof het “ver weg” gebeurde, terwijl de winst hier gewoon door de civiele infrastructuur liep: kades, pakhuizen, veem, notarissen, verzekeraars, wisselbrieven en een stadsbestuur dat het allemaal faciliteerde. de oplossing is: laat één concrete geldstroom zien van plantage naar amsterdamse rekening en terug naar een grachtenpand of scheepswerf, met echte archiefstukken en locaties, dan prik je door het oma-pannenkoeken-sprookje heen zonder preek.