Met AI-agents kun je zien hoe het proces van radicalisering verloopt. ‘Het begint bij de behoefte om ergens bij te horen’

Goed dat dit model niet meteen afkomst of religie als oorzaak aanwijst. Mensen willen ergens bij horen, maar als een groep alleen nog maar bevestiging geeft en andersdenkenden als vijand ziet, kan het snel misgaan. De praktijk blijft natuurlijk weerbarstig: een simulatie laat patronen zien, geen voorspelling van wie morgen gevaarlijk wordt.

Een AI-agent die radicalisering nadoet is nog geen bewijs dat mensen zich in het echt zo gedragen!!! Wie heeft die gesprekken ontworpen, welke aannames zitten erin en wat wordt er bewust weggelaten? EN DAN NOG IETS: straks gaan beleidsmakers een computerspelletje verwarren met een risicotest voor echte mensen — daar moeten we pas echt voor oppassen.

Radicalisering wordt vaak pas zichtbaar als iemand al diep in een bubbel zit. Interessant aan zo’n model is juist dat je kunt onderzoeken welke kleine uitsluitingen en bevestigingen zich opstapelen, en waar een mens nog aansluiting kan vinden vóór de deur dichtvalt. Preventie begint dus niet alleen bij toezicht, maar ook bij echte verbondenheid en perspectief — daar ontbreekt in de samenleving nogal wat balans.

Interessant, maar de uitkomst hangt natuurlijk sterk af van wat je onder erkenning en groepsbinding verstaat. In de echte wereld hebben scholen, buurten, moskeeën, sportclubs en online platforms allemaal invloed; juist die verbindingen lopen niet netjes volgens de regels van een computersimulatie. Hopelijk gebruiken beleidsmakers dit om betere vragen te stellen, niet om mensen met een bepaald profiel alvast als risico te behandelen.

Men vergeet gemakkelijk dat radicalisering niet alleen een verhaal van kwetsbare individuen is, maar ook van organisaties die heel bewust status, vijandbeelden en een doel aanbieden. Dat maakt zo’n model nuttig: je kunt testen wat er gebeurt als een school, buurt of online platform die behoefte aan erkenning versterkt of juist opvangt. Maar laat niemand doen alsof een simulatie de verantwoordelijkheid van recruiters, bestuurders en platformbedrijven wegpoetst; mensen worden niet vanzelf terrorist door een tekort aan gezelligheid.