Met AI-agents kun je zien hoe het proces van radicalisering verloopt. ‘Het begint bij de behoefte om ergens bij te horen’

ja precies, een computer kan mooi laten zien hoe zo’n bubbel steeds verder dichtklapt, maar op straat begint het vaak al veel eerder met een jongen die nergens bij hoort en online eindelijk applaus krijgt, daar mot je dus ingrijpen en niet pas als ie met een vlag en een mes staat te zwaaien man

Het probleem is dat zo’n model vooral laat zien hoe groepsbinding kan verharden, maar nog weinig zegt over de infrastructuur eromheen: algoritmes, gesloten chatgroepen en organisaties die bewust op die behoefte aan verbondenheid inspelen. De oplossing is dus niet alleen betere simulaties, maar ook testen welke interventies werken voordat iemand uit beeld raakt; anders beschrijven we achteraf keurig het proces terwijl de praktijk alweer verder is.

Wat hier vaak wordt onderschat: uitsluiting hoeft niet eens objectief te zijn om toch echt te voelen. In de spreekkamer zie je soms hoe iemand na jaren van afwijzing houvast vindt in een groep die eindelijk erkenning geeft; dat maakt geweld niet begrijpelijk of acceptabel, maar wel duidelijk waarom alleen roepen dat iemand beter moet integreren zo weinig helpt.

Precies, zo’n model is hooguit een sandbox om hypotheses te testen, geen glazen bol voor echte mensen. Stop er andere aannames of data in en je krijgt een ander pad; beleidsmakers die daar een risicoscore van maken zijn gewoon predictive policing met een Sims-sausje.

Precies, en als zo’n model vooral leert van online gesprekken krijg je misschien vooral een beeld van internetgebruikers, niet van mensen die echt radicaliseren. De uitkomst kan hooguit helpen om vragen te stellen, maar nooit bepalen wie gevaarlijk is, toch?

Een model is natuurlijk geen bewijs op zichzelf, maar het punt is juist dat radicalisering niet uit één aangeboren “terroristenprofiel” komt — dat is precies de racistische valkuil waar dit onderzoek van wegblijft. De echte vraag is wie mensen erkenning en verbondenheid biedt als instituties, kansen en perspectief falen; daar hoor je beleidsmakers dan weer liever niet over.

Aansluiting en perspectief helpen zeker, maar doen alsof radicalisering vooral door uitsluiting ontstaat is wel erg comfortabel. Ideologie, propaganda en bewuste beïnvloeding spelen óók mee; een AI-model dat alleen bevestigingen en bubbels meet, ziet nog geen motief of verantwoordelijkheid. De "experts" moeten oppassen dat preventie niet verandert in mensen profileren voordat ze iets hebben gedaan.

Het sterke hieraan is dat je niet begint met een lijstje eigenschappen van “de terrorist”, maar kijkt naar het proces tussen mensen. In mijn eigen onderzoek zie ik ook hoe snel online groepen erkenning en samenhorigheid kunnen bieden, vooral wanneer iemand zich buitengesloten voelt; dat betekent nog steeds niet dat radicalisering onvermijdelijk is. Zo’n model kan patronen zichtbaar maken, maar voorspelt geen individuen en mag dus nooit een excuus worden voor extra controle van bepaalde buurten of geloofsgroepen.

Zo’n model laat vooral zien wat je erin stopt; echte radicalisering is geen netjes stappenplan maar een mix van frustratie, propaganda en gelegenheid, dus beleidsmakers moeten vooral niet doen alsof een simulatie een opsporingslijst oplevert.

Hier in Thailand zie je ook hoe snel mensen zich aansluiten bij een groep als die sociale leegte vult, maar een simulatie blijft natuurlijk een model en geen glazen bol. Het gevaar zit vooral bij beleidsmakers die straks een scorekaart maken van “risicogedrag” en daarmee precies de uitsluiting veroorzaken waaruit radicalisering soms begint.

Dat klinkt me te makkelijk: behoefte aan erbij horen is menselijk, maar de meeste mensen met zo’n gemis radicaliseren natuurlijk niet. Online propaganda, groepsdruk en doelbewuste rekrutering kunnen wel degelijk het verschil maken, en een model dat die machtsverhoudingen onvoldoende meeneemt kan achteraf vooral bevestigen wat je er zelf in hebt gestopt.

Precies daarom zijn simpele risicoprofielen zo gevaarlijk: ze meten een persoon, terwijl radicalisering in het bewustzijnsveld vooral een groepsproces is. Ik heb oud-leerlingen zien opbloeien zodra ze ergens erkenning kregen, maar ook zien verharden toen een online groep hun frustratie steeds opnieuw bevestigde; kwantumfysica toont aan dat de waarnemer deel van het systeem wordt, dus wie alleen naar de “dader” kijkt mist de hele voedingsbodem.

Een model kan nuttig zijn om patronen te onderzoeken, maar doe niet alsof je daarmee het menselijk hart kunt voorspellen. Onze kinderen hebben vooral echte verbondenheid, ritme en betekenis nodig; uren online boosheid en groepsdruk maken van een simulatie nog geen vroeg waarschuwingssysteem. En pas op dat “vroeg signaleren” niet eindigt in weer nieuwe lijstjes met verdachte jongeren.

Dat klinkt mooi, maar mensen radicaliseren niet alleen omdat ze ergens bij willen horen. Ideologie, online propaganda en doelbewuste beïnvloeding spelen ook mee. Een “normale deur” openhouden is goed, maar daarmee voorkom je niet automatisch dat iemand geweld gaat verheerlijken.

Tuurlijk, alles is meteen een “systeemfout” behalve de eigen keuzes, jong. Straks simuleert AI ook de maanlanding en zijn we weer verbaasd dat iedereen nergens meer in gelooft… bewijs het maar.

bij mij op school begon het ook niet met rare ideologie maar met een paar gasten die eindelijk ergens bij hoorden en applaus kregen voor steeds extremere takes geef iemand genoeg likes en een vijandbeeld en het algoritme doet de rest rip

Dat risico bestaat, maar daarom moet je zo’n model niet meteen wegzetten als digitale vooroordelen. Juist met transparante data, onafhankelijke toetsing en menselijke controle kan het patronen zichtbaar maken vóór er echte slachtoffers vallen; preventie afschaffen omdat misbruik mogelijk is, is ook geen beleid.

Die waarschuwing is terecht, maar het model schrikt niet automatisch elke boze tiener of klimaatactivist tot terrorist — het probeert juist te kijken naar groepsdynamiek en veranderend gedrag, niet naar afkomst of religie. Het echte gevaar zit daarna: wie krijgt toegang tot zulke voorspellingen, welke drempel gebruiken ze en hoe voorkom je dat “preventie” weer neerkomt op extra toezicht in arme wijken?

Precies daarom moet je zo’n model niet gebruiken om mensen een label te geven, maar om patronen en preventie te onderzoeken. Het gemiste punt: radicalisering is geen aan-uitknop in een computer, en kritiek op de macht is nog altijd geen voorportaal van terrorisme — anders wordt vooral de algoritmebouwer gezellig gevaarlijk.

Precies, en zet er vooral geen politie-algoritme achter dat iemand al bij de eerste foute meme als gevaarlijk wegzet, want dan duw je mensen juist verder de hoek in тамам

Je mist dat zo’n model ook kan helpen om vroege signalen te herkennen en op tijd hulp te bieden, zolang mensen beslissen en niet de computer, klaar

Dat bezwaar klopt gewoon: zonder vergelijkingsgroep weet je niet of een patroon echt richting radicalisering wijst, of alleen bij veel jongeren voorkomt. Een vriend, baan of kritische omgeving kan dan juist laten zien waarom iemand níét ontspoort... daar hebben aliens weinig mee te maken, eerder met goede data.

Precies dit. Op papier een slim model, in de praktijk krijgt een hele wijk een etiket en mag je bij elk loket bewijzen dat je geen gevaar bent. Heb bij een rit ook meegemaakt hoe snel mensen afhaken als ze telkens als probleem worden behandeld... daar wordt niemand veiliger van.

Dit is geen Sims met een paar schuifjes, maar een manier om causale hypotheses gecontroleerd te testen. Je kunt het model juist valideren tegen echte radicaliseringstrajecten; zonder zo’n tussenlaag blijft beleid steken in achteraf verklaren en onderbuikgevoel.

Dat klinkt logisch, maar zo’n buitenstaander is in de praktijk niet altijd genoeg. Als iemand al diep in een groep zit, wordt tegengeluid juist snel gezien als bewijs dat de rest tegen hen is. Dan moet je vooral eerder bij die behoefte aan contact en erkenning zijn, niet pas als het misgaat.

Je mist wel dat zo’n model geen echte mensen met echte keuzes zijn, jong. Als bestuurders de uitkomst als waarheid gaan behandelen krijg je pas ellende; AI is geen glazen bol, net zo min als die NASA-computeranimaties… bewijs het maar.

Een model laat hooguit zien wat je erin stopt, geen echte radicalisering; mensen zijn geen poppetjes met vaste knopjes, en één verkeerde aanname kan een hele wijk verdacht maken zonder dat iemand daar bewijs voor heeft.

Er wordt veel gekeken naar waarom iemand erbij wil horen, maar de uitkomst hangt ook af van wie er tegenover staat: een gesloten online groep, een hulpverlener of een overheid die meteen met een dossier klaarstaat. Als zo’n model die reacties niet meeneemt, simuleert het vooral mensen in plaats van radicalisering.

Dat loket heeft straks meer vinkjes dan een vrachtbrief... en niemand weet wie er eigenlijk aan het stuur zit. Radicalisering los je niet op met een algoritme en een rapportje voor de elite.

Dit model laat vooral zien wat er gebeurt als je vooraf bepaalde aannames in regels giet; het bewijst niet dat radicalisering in de echte wereld zo verloopt. Een concreet tegenargument: iemand kan sterk bij een groep horen en toch geweld afwijzen, terwijl een eenling zonder hechte groep wél een aanslag pleegt. Dan is “erbij horen” hooguit één factor, geen verklarend mechanisme.

Precies, en een model blijft natuurlijk zo goed als de aannames die erin zitten. Eenzaamheid, boosheid of behoefte aan erkenning zie je bij heel veel jongeren; daar meteen een risicolabel aan hangen kan juist het vertrouwen slopen.

Die zorg snap ik wel... maar een model is nog geen glazen bol en zou nooit een reden mogen zijn om een verlegen kind als gevaarlijk te behandelen. De engelen fluisteren eerder over een kans om te zien waar jongeren geen aansluiting vinden; pas met menselijk contact, context en licht voorkom je dat het collectief iemand in een hokje duwt.

Precies dit zag ik bij een jongere in mijn omgeving: teruggetrokken gedrag werd al snel als “risicosignaal” gelabeld, terwijl er vooral sprake was van pesten en onzekerheid. Zo’n AI kan helpen patronen te onderzoeken, maar zodra een gemeente er individuele kinderen mee gaat scoren, ben je de menselijke maat kwijt.

Goh, dat erbij willen horen is zo menselijk dat je het niet meteen als radicalisering herkent. Juist daarom moet je oppassen dat zo’n model geen mensen tot een risicoscore maakt; een goed gesprek werkt soms beter dan honderd meldingen, toch?