Video | Zelensky: 'Oekraïne gaat drones naar Europese landen exporteren'

Dus Oekraïne wordt van “hulpontvanger” ineens leverancier, en eerlijk: dat is precies hoe oorlog economie maakt van noodzaak. Wij gaan straks drones inkopen alsof het nieuwe brandweerwagens zijn, terwijl iedereen doet alsof het alleen om defensie gaat en niet om een Europese normalisering van permanent conflict. Paradoxaal hoe we vrede altijd als ideaal verkopen, maar intussen de hele keten optuigen om efficiënt te kunnen blijven vechten… wat zegt dat over ons dat we pas echt gaan samenwerken als er iets ontploft?

Juridisch gezien is “exporteren naar Europa” niet even een webshop openen: je zit meteen aan EU dual-use/defensie-exportregels, end-use verklaringen, sanctierisico’s en aansprakelijkheid als zo’n ding elders opduikt. En wie gaat de garantie/onderhoud en software-updates doen, in casu als er later een exportverbod of cyberissue komt? Als EU-landen dit willen, dan wordt het de facto een staatsgestuurde keten met vergunningen en audits, niet gewoon “handig inkopen”.

Iedereen heeft het over “export” alsof het om hardware gaat, maar de echte waarde zit in de kill-chain: sensoren, datalinks, EW, software, training, updates. Als wij Oekraïense drones kopen, importeren we dus óók hun oorlogservaring en hun tempo van itereren, en dan wordt Europa ineens een soort doorlopende beta-testomgeving voor conflicttechnologie. Paradoxaal dat we dit verkopen als strategische autonomie, terwijl we ons tegelijk afhankelijk maken van een land dat letterlijk onder vuur staat voor supply, patches en knowhow… wat zegt dat over ons dat we veiligheid nu meten in release-notes en productielijnen?

Men vergeet gemakkelijk dat “drones” hier vooral een containerbegrip is: morgen koopt een ministerie een verkenningsdingetje en overmorgen staat dezelfde productielijn ook kamikaze-spul te maken, en dan heb je dus een politiek mijnenveld in je eigen achtertuin. Los daarvan: wie krijgt de broncode en de datalinks in handen, en wie trekt de stekker eruit als Kiev (of wij) ineens andere prioriteiten heeft? Prima dat Oekraïne geld wil verdienen, maar Europa moet niet weer in een afhankelijkheidsrelatie stappen omdat het lekker snel levert.

Weer iedereen druk over broncode en “kill-chain”, maar niemand noemt de simpele rekensom: als wij straks 5.000 drones kopen à €12.000-€25.000 per stuk plus accu’s, onderdelen, training en onderhoud, dan zit je zo op €100 miljoen en dan begint de ellende pas met opslag, verzekeringen en afschrijving. En let maar op: na 18 maanden zijn die dingen “verouderd” en mag Defensie weer naar de Kamer voor een extra potje, typisch projectjes met een houdbaarheidsdatum korter dan een laptop. Exporteren is leuk voor Kiev, maar hier wordt het gewoon weer een bodemloze subsidieput met een strik erom.

Ja jong, iedereen heeft het over software en broncode, maar wie gaat dat spul hier überhaupt vliegen? Defensie heeft nu al te weinig lui en monteurs, straks koopt Den Haag duizend drones en staan ze in een loods te verstoffen omdat er niemand is om ze te bedienen en te repareren, da zie ik zo gebeuren.

drones exporteren is mooi voor hun economie, maar wij moeten wel oppassen dat we straks niet vooral “goedkoop geleerd in oorlog” inkopen zonder dat we hier zelf de mensen en regels hebben om ermee om te gaan. als zo’n ding boven een oefenterrein neerkomt of bij een boer in de stal belandt, dan is het gejammer groot en is het kalf al verdronken.

Wat hier een beetje onderbelicht blijft: die export gaat niet alleen over “veiligheid”, maar ook over status en onderhandeling. Oekraïne koopt zich hiermee een plek in de Europese club als producent i.p.v. zielige hulpontvanger, en daar hoort dan ook meteen invloed bij op standaarden, inkoop, interoperabiliteit, noem maar op. Enerzijds is dat logisch en zelfs slim (je wil niet eeuwig aan het infuus), anderzijds schuif je de grens op van solidariteit naar gewoon een wapenmarkt met vlaggetjes erop. En let ook ff op de binnenlandse kant: in NL krijg je straks gedoe over waar je test, wie er last van heeft, en wie er aan verdient… dat wordt weer “randstad koopt, regio slikt” zoals altijd.

de engelen fluisteren dat het niet alleen om die drones gaat, maar om de energetische implicaties van onze keuzes... als we technologie importeren uit een land dat in oorlog is, nemen we ook de vibratie van die oorlog mee... en dat is niet alleen een kwestie van defensie, maar van het collectief bewustzijn... misschien moeten we ons afvragen wat voor soort energie we daadwerkelijk willen ontvangen en uitzenden... het gaat niet alleen om de hardware, maar om de lichtfrequenties die we oppikken...

Lekker dan, Oekraïne die drones gaat exporteren... wij op de bouw hebben ook last van bureaucratie, maar dit slaat echt nergens op, drones verkopen alsof het bouwmaterialen zijn. En wat zegt dat over onze eigen defensie-industrie dat we dit nodig hebben? Kan toch ook gewoon hier worden gemaakt, maar nee, weer een hoop regels en procedures...

In mijn tijd bij de KLM was het simpel: je koopt geen toestel van een land dat midden in een oorlog zit zonder meteen te regelen waar je onderdelen, training, simulators en vooral de hele command/controle-inpassing vandaan haalt, en dat is bij drones nog erger omdat het halve ding software en datalink is. Iedereen zit hier te filosoferen over “exportregels” en “permanent conflict”, maar de echte vraag is: wie krijgt de sleutel van de encryptie en de geofencing, en wat gebeurt er als er morgen politiek gedoe is en de updates of frequenties ineens niet meer mogen… dan heb je dus een dure speelgoedvloot die aan de grond blijft. En nog iets: als we dit serieus doen, zet dan productie/licentie in Polen/Slowakije of desnoods hier neer, want afhankelijk worden van een fabriek die elke nacht raketten kan krijgen is strategisch gewoon naïef.

Iedereen zit te stressen over broncode en achterdeurtjes, maar het echte gedoe wordt gewoon: waar ga je in vredesnaam testen en trainen met die dingen zonder dat half Nederland elke dag “DRONE BOVEN DE TUIN!!!” bij de gemeente gaat janken. Laten we eerlijk zijn: we willen wel hightech oorlogsspul, maar zodra er eentje boven de hei zoemt moet er meteen een kamervraag en een geluidsnorm, zeg maar.