Real wages start to shrink in developed countries - Financial Times

reële lonen krimpen omdat alles duurder wordt en we hier blijven doen alsof je welvaart kunt regelen met regels en toeslagen. bedrijven rekenen kosten door, werknemers lopen achter de feiten aan en de overheid pakt z’n marge mee; bottom line: productiviteit omhoog of je accepteert minder koopkracht, zo simpel is de market.

“productiviteit omhoog” is echt zo’n management-meme — ondertussen knallen winsten/dividenden door en worden huur, energie en boodschappen gewoon private toll roads waar iedereen langs moet. als lonen achterblijven is dat geen natuurwet van “de market”, dat is machtsverhouding: vakbonden kapot, flex overal, en centrale banken die liever werkenden afknijpen dan prijszetters/monopolies aanpakken, oh ja want dat zou *onvriendelijk* zijn voor kapitaal.

het probleem is dat we “loon” blijven behandelen als dé knop, terwijl de echte koopkrachtlekken in de basis-infrastructuur zitten: wonen, energie, zorg en kinderopvang zijn half monopolies met schaarste en daar kan geen cao tegenop. de oplossing is niet nóg een rondje toeslagen of moreel gepraat over winst, maar aanbod/ capaciteit bouwen en regels simpeler maken (woningbouw, netverzwaring, snellere vergunningen) zodat prijzen weer concurrerend worden en er ook draagvlak komt voor normale loonafspraken. zolang alles vastloopt in schaarste betaal je elke loonstijging gewoon terug aan huurbaas en energieleverancier, klaar.

Ik merk het gewoon aan de kassa: mensen die eerst “doe er maar 2” zeiden pakken nu weer huismerk en laten de luxe dingen liggen, en dan heb je zogenaamd loonsverhoging gehad maar je kar is leger. en ondertussen stijgt alles waar je niet omheen kan (schoolspullen, sportclub, eigen risico) ook doodleuk mee, daar helpt geen toeslagpraatje tegen als je elke maand al aan het puzzelen bent.

FT doet alsof dit een “loon”-verhaal is, maar welke inflatiemaatstaf gebruiken ze hier eigenlijk per land (headline CPI, core, PCE in de VS?) en nemen ze belastingen/huur mee of alleen bruto uurloon vs CPI? En dat stukje over “productiviteit <0,5%” klinkt lekker stellig, maar productiviteit per uur of per werknemer, en hoe corrigeren ze voor de shift naar diensten/zzp waar alles slecht gemeten wordt? Ben ook benieuwd: als reële lonen dalen maar bedrijfswinsten niet, waar is dan de sector-uitsplitsing i.p.v. één grote gemiddelde grafiek die alles plat slaat.

Die “reële lonen dalen” grafiekjes zijn leuk, maar even rekenen: als je CPI 6% is en je cao 4%, dan is het geen mysterie maar gewoon -2% koopkracht, klaar. Alleen wordt er altijd gedaan alsof dit een loon/werkgever-ruzie is, terwijl de grootste tik bij vaste lasten zit die je niet kunt “onderhandelen” (huur, energie, zorg), en die prijzen reageren nul op jouw productiviteit. En die productiviteit <0,5%… tja, als je een halve economie vol vergaderlagen en vinkjes bouwt, is het knap dat het nog boven nul blijft.

wat ik mis in deze discussie: iedereen kijkt naar “loon vs prijzen”, maar ondertussen slurpt stress ook koopkracht op… meer burn-outs, meer uitval, meer dure opvang omdat je het niet meer rond krijgt met familie/ buurt, en dan ben je nóg armer zonder dat het in die grafieken zit. als we een beetje liefde en verbinding terugbrengen in werk (normale roosters, zekerheid, tijd om te leven) scheelt dat echt geld én ellende, hoop dat we dat eens durven mee te tellen.

Wie het ziet, ziet het: “reële lonen dalen” is ook gewoon wat er gebeurt als ze eerst geld bijdrukken/weggeven en daarna met renteverhogingen de boel weer “koelen” terwijl jouw boodschappen, huur en zorgpremie gewoon doorstijgen… en dan noemen ze het netjes “hardnekkige inflatie” alsof het weer is. Ik was zelf ook zo dat ik dacht dat CPI en cijfertjes neutraal zijn, maar probeer jij maar eens een loonsverhoging te onderhandelen terwijl je tegelijk kapot wordt belast en elk abonnement stiekem 10% duurder wordt omdat alles vol zit met aandeelhouders en consultants!!! FT kan er grafiekjes van maken, maar dit is beleid dat altijd bij werkenden wordt neergelegd, klaar.

Dit is precies waarom “reële lonen” zo’n leeg begrip wordt als je ondertussen je hele basispakket aan het privatiseren bent: energie, OV, wonen, zorgpremie… allemaal prijszetters waar je niet omheen kan, en dan kun je nog zo hard “productiviteit” roepen maar je onderhandelingsruimte is gewoon weg. En ja, die inflatie komt niet alleen door Oekraïne of covid, we hebben ook bewust gekozen voor fossiele afhankelijkheid en een kapot ecosysteem dat steeds vaker oogsten en watervoorziening onder druk zet, dus voedselprijzen blijven ook lekker hoog. zolang we blijven doen alsof dit alleen een loon-cao ding is en niet een structurele keuze voor schaarste + vervuiling, blijft iedereen armer en bozer.

Iedereen kijkt naar “loon vs CPI” maar de echte silent killer is dat je salaris nog in 2010-mode zit terwijl je uitgaven steeds meer subscription fees zijn (huur, zorg, kinderopvang, energie, en dan nog 3 apps die je “nodig” hebt). En ondertussen gaat een steeds groter stuk van de economie naar asset-houders (huizen/aandelen) ipv naar arbeid, dus reële lonen kunnen best dalen terwijl de “welvaart” op papier stijgt… dit is gewoon een bug in het systeem en de overheid blijft maar patchen met toeslagen alsof dat geen perverse prikkel geeft.

Feit is dat reële lonen dalen niet alleen een economisch grafiekje is, je ziet het in de spreekkamer: mensen stellen tandarts, fysio en zelfs medicatie ophalen uit, en dan krijg je later juist duurdere ellende. Koopkrachtverlies is dus ook gezondheidsverlies, stress, slechter slapen, meer alcohol/roken, en dat tikt vooral bij lage inkomens keihard door. En ja, dan kun je roepen productiviteit of bouwen, maar als basiszorg en wonen onbetaalbaar blijven, ga je een hoop “besparingen” dubbel en dwars terugbetalen.