Huishoudens gaan komende tijd meer betalen voor gas, toename in vaste energiecontracten

Dat “even” 750 euro extra per jaar is voor veel huishoudens geen detail maar een maand huur of boodschappen. Ik zie dagelijks mensen die de verwarming al uitlaten en met een deken op de bank zitten; drie jaar vastzetten klinkt veilig, maar als je inkomen onzeker is heb je ook weinig aan een contract waar je niet makkelijk vanaf komt.

Dat driejarige contracten nu zo populair zijn zegt vooral hoeveel mensen de grilligheid van de markt zat zijn, maar kijk wel naar de kleine lettertjes en de opzegboete; een leverancier verkoopt zekerheid nooit voor niets. En dat gejubel over meer LNG-aanbod over een paar jaar is ook geen garantie voor een betaalbare winter komende maand, want terminals, schepen en geopolitiek trekken zich niets aan van onze thermostaat.

Weer wordt “500 euro extra” gebracht alsof iedereen netjes 1000 kuub verbruikt, maar een slecht geïsoleerd rijtjeshuis zit daar zo boven en een appartement eronder. Kijk ook eens naar de vaste leveringskosten en belastingen: zelfs met de ketel uit betaal je vrolijk door, soms honderden euro’s per jaar voor helemaal niks. Dat is geen marktprikkel meer maar gewoon een abonnement op kou.

Dat vaste contracten populairder worden is logisch, maar voor de energierekening maakt de woning vaak meer verschil dan de contractvorm. Een slecht geïsoleerd huis met een “goede” prijs blijft duur; bovendien kunnen huurders de isolatie meestal niet zelf regelen. Daar zit de vreemde kant van het systeem: degene die de rekening betaalt, is niet altijd degene die de investering kan doen.

Vaste contracten geven rust, maar drie jaar je energieprijs vastzetten is geen beleggingsstrategie; je koopt vooral zekerheid. Kijk liever eerst naar je jaarverbruik en maandbudget, want een iets lagere kuubprijs helpt weinig als je huis warmte blijft lekken. De markt bepaalt, maar je eigen woning óók.

Hier op het land merk je ook dat stroom niet vanzelf goedkoop is: koeling, melkmachine en schrikdraad draaien gewoon door, ook als de marktprijs piekt. Een vast contract geeft rust, maar kijk uit dat je niet drie jaar lang teveel betaalt; besparen begint bij minder verspillen en een huis dat de warmte vasthoudt, niet bij een gelikte aanbieding.

Wat me vooral stoort is dat energie weer als een soort luxeproduct wordt behandeld, terwijl verwarming gewoon basisbehoefte is. Misschien moeten we minder geld steken in tijdelijke compensaties achteraf en meer in isolatie van huurwoningen en oudere koopwoningen; dat verdient zich tenminste elk jaar terug.

Dat vaste contracten toenemen is ook gewoon een teken dat mensen liever iets meer betalen dan elke maand weer moeten gokken wat de rekening wordt. Aan de andere kant kan niemand voorspellen of die zekerheid over drie jaar nog steeds voordelig voelt.

Wat hier onderbelicht blijft: een vast contract is geen bescherming tegen een hoge eindafrekening als je verbruik ineens stijgt door een koude winter. En dynamisch klinkt slim, maar niet iedereen heeft een elektrische auto, thuiswerkbaan of zin om om 14.00 uur de was te plannen. De echte winst zit dus niet alleen in vergelijken, maar in een woning die minder afhankelijk is van de gasprijs; daar faalt het beleid al jaren behoorlijk.

Die 40 tot 50 cent extra per kuub wordt wel erg stellig gebracht, maar is dit consumentenprijs inclusief energiebelasting en btw, of alleen de marktprijs? En “door de oorlog in het Midden-Oosten” is nogal een brede verklaring — welke verstoring van de gasaanvoer is hier concreet vastgesteld? Pricewise heeft er bovendien belang bij dat mensen nu contracten gaan vergelijken, dus laat ook de prijsontwikkeling en opzegboetes van die driejarige deals zien.