Ongepast gedrag op de behandeltafel: ‘Het is een probleem dat jarenlang is onderschat’

Dit gebeurt echt vaker dan mensen denken, en het ergste is dat je op zo’n tafel letterlijk in een kwetsbare stand ligt en je hoofd meteen gaat twijfelen: “stel dat ik het verkeerd voel”. Meldpunt of inspectie klinkt stoer, maar op zondagmiddag zit je gewoon met schaamte, gedoe en het idee dat ze je toch niet geloven, dus je slikt het in. Zorg zou standaard moeten zijn: altijd uitleggen wat je gaat doen, toestemming vragen en desnoods een collega erbij, want die “energie” in zo’n ruimte voel je meteen als het niet klopt.

als ex-verpleegkundige (ja echt) kan ik je zeggen: die hele “meldcultuur” in de zorg is vooral papier en reputatie managen, niet de patiënt beschermen. er wordt zó veel onder het tapijt geveegd omdat afdelingen bang zijn voor inspectie/krantenkoppen en collega’s elkaar de hand boven het hoofd houden, en de IGJ komt vaak pas in actie als het al jaren speelt. en nee, dit is niet “incidentje”, dit is precies datzelfde patroon als bij corona: eerst alles ontkennen, dan “we nemen het serieus”, en ondertussen moet het slachtoffer maar bewijzen dat het gebeurd is… succes ermee.

en dan zegt zo’n “behandelaar” vaak nog ff snel “ja dit hoort erbij” en dan denk je dus: ligt het aan mij?? zet gewoon overal een simpele paniekknop of desnoods een QR’tje op de muur waarmee je meteen anoniem kunt melden, want als je eerst 3 loketten en formulieren door moet haak je al af.

Wat vaak misgaat: mensen denken dat “grensoverschrijdend” pas telt als het mega heftig is, terwijl het al begint bij niet uitleggen wat je gaat doen, geen toestemming vragen of iemand onnodig (te) lang aanraken. En achteraf ga je twijfelen omdat je halfnaakt lag en in stress schiet je brein ook nog eens in de “misschien beeld ik het me in”-stand. Gewoon standaard chaperonne-optie (iemand erbij) en een laagdrempelig intern meldpunt dat niet bij de baas van de dader hangt, dat zou al zoveel schelen.

Waarom is dit in 2026 nog steeds “woord tegen woord”?? Hang gewoon in elke behandelkamer een camera op de deur/handen (geen full nude circus) met strakke privacyregels en automatische bewaartijd, dan ben je in 1 klap klaar met dat gezeur én bescherm je ook de goeie behandelaars tegen valse claims. Nu is het letterlijk een markt met nul toezicht en hoge drempel om te melden, dus ja dan blijft het doorsudderen.

wat nergens genoemd wordt: veel mensen weten niet eens waar ze moeten zijn als het mis voelt, je krijgt na zo’n behandeling een rekening en een “fijne dag” maar nul info over klachten/melden. maak het gewoon standaard dat elke praktijk/afdeling zichtbaar heeft: dit is wat normaal is, dit is wat niet oké is, en hier meld je het (ook achteraf), dan haal je al een hoop twijfel en schaamte weg.

dat hele “camera wel/niet” debat mist iets: geef mensen gewoon vooraf een keuze zonder gedoe, van “deur op een kier” tot chaperonne erbij, en maak het net zo normaal als vragen of je schoenen uit wil. En stop met die vage titels als “masseur/therapeut/coach” zonder register; iedereen kan een bordje ophangen, maar als je in een kwetsbare staat ligt voel je meteen dat de energie niet klopt en dan ben je al te laat. Laat praktijken verplicht een duidelijk klachtenkaartje op tafel leggen met een onafhankelijke route, niet “mail de manager” want ja, dan gebeurt er dus niks.

dat “meld het bij de inspectie” klinkt leuk maar als je daarna nog 10 afspraken daar moet hebben (fysio/ziekenhuis) durf je amper, want straks ben je “lastig” en krijg je ineens geen plek meer of word je anders behandeld. maak het gewoon standaard dat je vooraf op papier/ik-padje in de wachtkamer kunt aangeven: liever vrouw/man of altijd iemand erbij, zonder dat je dat hardop hoeft te zeggen in zo’n kamertje.

Wat mij vooral opvalt: je moet als patiënt ineens “manager” spelen terwijl je halfnaakt ligt, stress hebt en iemand in een witte jas het tempo bepaalt. Maak het standaard dat elke handeling eerst hardop wordt aangekondigd + expliciete “oké?” en dat er in het dossier een simpele vlag zit “altijd 2e persoon erbij”, zonder dat je jezelf eerst verdacht of moeilijk hoeft te maken.

Ik zeg het al jaren: je kan protocollen ophangen tot je een ons weegt, maar zolang opleidingen en werkgevers blijven doen alsof “goede handen” belangrijker zijn dan grenzen en communicatie, blijft dit gebeuren. En stop ook eens met dat heilige beeld van de zorg: een patiënt ligt daar halfnaakt, bang om lastig te zijn, en de dader weet dat klagen je meteen het stempel “moeilijk” oplevert en je volgende afspraak ineens maanden later is… dat is machtsmisbruik, punt!!! IGJ kan wel tellen hoeveel meldingen er zijn, maar begin eens met echte, onaangekondigde controles en keihard doorpakken i.p.v. intern ‘oplossen’ met een gesprekje en overplaatsing.

Nou ja, iedereen roept camera of meldpunt, maar begin eens met dat je als patiënt gewoon vooraf op papier krijgt wat er wél en niet gebeurt, en dat je zonder gezeur iemand mee de kamer in mag nemen, want nu voel je je al lastig als je dat vraagt, toch hoor. En die drempel zit ook in taal en status, bij “dokter/therapeut” denken mensen nog steeds dat zij wel zullen weten wat normaal is, dus je slikt het weg en gaat nooit meer terug.

Het probleem is ook dat je als patiënt nul “control surface” hebt: je ligt daar, halfnaakt, en de sociale norm is braaf zijn en niet moeilijk doen, dus je gaat pas achteraf puzzelen of het oké was. Maak het standaard onderdeel van de intake dat je letterlijk een stopwoord afspreekt en dat elke behandelaar vóór elke handeling 1 zin uitleg + “oké?” doet, want nu is het gewoon slechte UX met een enorme machtsasymmetrie.

Ja hoor, dat ongepaste gedrag op de behandeltafel, beetje schandalig... ik ken iemand die dat is overkomen, en het ergste is dat ze het eerst zelf dacht te hebben verzonnen, zo machtig is die medische wereld soms... gewoon chaperonne standaard verplicht stellen, scheelt een hoop ellende!!!

we doen nu alsof dit alleen “rotte appels” zijn, maar het is ook gewoon een macht/hiërarchie-probleem: patiënt kwetsbaar, zorgverlener autoriteit, en managers die productie draaien alsof het een callcenter is — dan is veiligheid altijd het eerste wat sneuvelt. en ja, als je zorg in een markt propt waar elke minuut geld is, krijg je dus precies dit: wegkijken, doorbehandelen, en slachtoffers die mogen “melden” in hun eigen tijd, succes ermee. maak het verplicht dat instellingen zélf actief checken en opvolgen (met echte sancties) i.p.v. die verantwoordelijkheid weer bij iemand op een behandeltafel te leggen.

WEET JE WAT HET PROBLEEM IS? dat we steeds weer dezelfde "oplossingen" aankaarten voor dit soort problemen, maar nooit echt de wortel aanpakken. Ik bedoel, camera's in elke behandelkamer, chaperonne, meldpunten... prima allemaal, maar het gaat om de CULTUUR in de zorg. Ik ken verhalen van vrienden die hun ervaringen nooit durfden te melden omdat ze bang waren dat hun behandelaar "het niet meer zou doen". En dat is nou net het probleem: de MENSEN die dit laten gebeuren zijn vaak "goeie" mensen die gewoon een grens zijn overgegaan. Het gaat dus niet alleen om regels en toezicht, maar om de manier waarop we professionals opleiden en controleren. mijn eigen onderzoek wijst uit dat we eigenlijk terug zijn bij af: de zorg is zo complex en de protocollen zijn zo zwak dat patiënten uiteindelijk zelf maar moeten uitzoeken hoe ze zichzelf beschermen. WAKKER WORDEN, mensen, het is tijd om de zorg van binnenuit te veranderen!!!