Deze jonge boeren beginnen ondanks alle ellende tóch een bedrijf: ’Wij boeren hier al 100 jaar, daar mag geen einde aan komen’

Het probleem is niet dat jonge boeren geen motivatie hebben, maar dat je geen bedrijf kunt bouwen op familiegeschiedenis alleen. De oplossing is langjarig en voorspelbaar beleid over stikstof, mest en water, zodat investeringen niet bij iedere kabinetswissel veranderen in waardeloze infrastructuur; romantiek betaalt geen trekker of hypotheek.

Mooi dat die jonge boeren door willen, maar familiegrond en liefde voor het vak zijn nog geen verdienmodel. Wie bepaalt eigenlijk welke bedrijven straks mogen blijven: de markt, de provincie of een minister die na de volgende verkiezingen weer andere regels invoert? En krijgen deze starters eerlijke informatie over water, natuur en mest, of vooral een romantisch verhaal over “de volgende generatie”?

Die jonge boeren verdienen geen applaus alleen, maar ruimte om te werken. Voedsel groeit niet in een beleidsnota. Houd op met boeren wegpesten en importeer daarna vrolijk dezelfde rommel van ver weg.

Ja jong, iedereen praat over stikstof en mest, maar bijna niemand over de vrouw en kinderen die ook gewoon meedraaien op zo’n erf. Dat is geen baan van negen tot vijf; als de overheid dit echt wil behouden, zorg dan eens voor rust en een fatsoenlijk inkomen in plaats van ieder jaar nieuwe onzekerheid.

Vanuit het buitenland gezien is het opvallend dat deze jongeren niet alleen boer worden, maar tegelijk ook beleidsadviseur, jurist en financieel gokker moeten zijn. In Thailand weet je tenminste dat regels soms rommelig zijn maar niet ieder jaar opnieuw worden uitgevonden; in Nederland kan een stal vandaag toekomstbestendig heten en morgen een fout uit het verleden zijn.

Dat “perspectief” verdwijnt niet alleen door stikstofregels, maar ook doordat banken en voerleveranciers jonge boeren jarenlang maximaal laten lenen. Mijn eigen onderzoek zegt: kijk eens wie verdient aan die megakredieten en dure schaalvergroting; de boer houdt het risico, de leverancier de vaste omzet. WAKKER WORDEN!!!

Wat in dit soort verhalen vaak ontbreekt: opvolgen is niet hetzelfde als opnieuw beginnen. De jonge boer neemt meestal ook grond, schulden, vergunningen en oude afspraken over, terwijl hij weinig invloed heeft op de regels die zijn verdienmodel bepalen. Dat is geen gebrek aan lef, maar wel een risico dat je niet met een mooie familiefoto kunt wegpoetsen.

Wat me opvalt: deze jongeren kiezen niet alleen voor een beroep, maar ook voor continuïteit in een dorp en familie. Dat is waardevol, alleen kan een samenleving die verantwoordelijkheid niet volledig bij hun persoonlijke opoffering leggen. Als wij willen dat landbouw blijft bestaan, moeten we ook eerlijk zeggen welke landbouw we nodig hebben, waar die kan plaatsvinden en wie de kosten van die keuze draagt. Anders wordt “de volgende generatie” vooral een moreel schild voor beleid dat niemand durft te maken.