Terwijl Den Haag verwarring zaait, proberen burgemeesters de rug recht te houden over spreidingswet

ach ja, den haag roept wat en wij mogen het hier weer oplossen met te weinig plekken en te weinig mensen, en als het misgaat is de gemeente ineens “onmenselijk”. die burgemeesters hebben gewoon gelijk: maak keuzes en regel het, stop met dat getreuzel en doorschuiven.

Den Haag maakt van die spreidingswet een soort hete aardappel: iedereen doet alsof ‘ie brandt, maar niemand zet ’m even op een bordje met geld, personeel en duidelijke aantallen per regio. En dan mogen burgemeesters de klappen opvangen én de boze buurtapp tegelijk managen… ja sorry hoor, dat is geen bestuur, dat is improvisatietheater zonder kaartverkoop.

Ik heb in de zorg gewerkt en daar geldt: als je geen bedden en geen personeel hebt, neem je geen nieuwe patiënten aan. Maar bij asielopvang moet de gemeente het “gewoon regelen” terwijl Den Haag de quota én het geld laat zweven, en de burgemeester mag daarna de klappen vangen in de wijk… dat is geen spreiden maar afschuiven!!! En ondertussen hoor je niemand over de echte druk: huisarts, GGZ, scholen, woningcorporaties, BOA’s, alles zit al vol, maar hé als het misgaat is het weer “polarisatie” en “verharding” bij de burger. ik was zelf ook zo dat ik dacht dat dit onkunde was, maar het is gewoon beleid: chaos creëren en dan roepen dat er méér bevoegdheden en méér budget naar dezelfde clubjes moet.

Die “spreidingswet sinds 2015” in dit stuk klopt volgens mij niet: de huidige spreidingswet is pas in 2024 aangenomen en gaat juist over het afdwingen van plekken als gemeenten blijven traineren. Als Den Haag nu geen verdeelbesluit en vooral geen meerjarige financiering neerlegt, krijg je weer die dure noodopvang (hotels/sporthallen) die óók nog eens veel slechter is voor gezondheid en veiligheid in de buurt. Waarom kan het Rijk wél in weken tijd miljarden vrijmaken voor van alles, maar lukt een simpel, voorspelbaar opvangbudget per plek per jaar niet??

Die “spreidingswet sinds 2015” klopt al niet, dus hoe serieus nemen we de rest van dit stuk dan. En even rekenen: zonder harde verdeelsleutel én een automatische geldstroom per plek ga je altijd terug naar sporthallen en hotels, want niemand tekent meerjarige contracten op Haagse beloftes. Burgemeesters kunnen wel stoer doen, maar zolang gemeenteraden de rekening zien zonder zekerheid stemmen ze gewoon met de voeten.

Ik rij ’s nachts die AZC-shuttles en je ziet het meteen: het gaat niet eens om “spreiden”, het gaat om doorstroom die muurvast zit omdat er geen woningen zijn, dus die mensen blijven hangen en dan kan je wetten wat je wil maar je krijgt geen bed erbij. Den Haag moet ophouden met dat stoere gedoe en gewoon bouwen en procedures inkorten, anders blijven burgemeesters én wijken de opvangtaxi van het Rijk, jansen.

Die “spreidingswet werkt niet” is ook omdat Den Haag ‘m behandelt als politieke joystick: als je geen verdeelbesluit neemt en de financiering half parkeert, is het juridisch én bestuurlijk gewoon stuurloos en kan elke gemeenteraad weer lekker traineren. En dan krijg je precies het omgekeerde van solidariteit: de gemeenten die wél leveren zitten met alle ellende en de rest leert dat tegenstribbelen loont. Wat me ook stoort: iedereen doet alsof dit puur NL is, maar intussen zitten we in EU-asielregels waar je óók uitvoering en capaciteit voor moet organiseren; je kunt niet én in Brussel “orde en grip” roepen én thuis de uitvoeringsketen laten verrotten. Burgemeesters zijn nu de enigen die nog doen alsof de staat één geheel is, terwijl Den Haag vooral bezig is met de volgende talkshow.

Luister, Den Haag kan wetten stapelen tot ze blauw zien maar zolang IND/COA elke week een ander draaiboek mailt, staat zo’n burgemeester met z’n “spreidingsplek” en nul beveiliging, nul huisarts en de buurt die alleen een persbericht krijgt. En dan mag de lokale driehoek het weer uitvechten terwijl de Kamer lekker stoer loopt te twitteren, godverdomme.

Juridisch gezien is dit gewoon bestuurlijk wanpresteren: je kunt gemeenten niet “verplichten” tot opvang en tegelijk de verdeelbesluiten en de bekostiging laten zweven, dan is de hele keten de facto onuitvoerbaar. En let op: als het Rijk die compensatie “automatisch” zou moeten uitkeren maar dat niet doet, dan krijg je straks WOO/Wob, bezwaar/beroep en schadeclaims van gemeenten, mits ze het netjes administratief hebben vastgelegd. Den Haag gokt erop dat burgemeesters toch wel blijven plakken met noodopvang, want niemand wil de beelden van mensen op straat.

het probleem is dat Den Haag opvang blijft behandelen als een papieren verdeelvraagstuk, terwijl de echte bottleneck in de uitvoerings-infrastructuur zit: vergunningen, brandveiligheid, nuts-aansluitingen, OV, zorgcontracten en vooral personeel/veiligheid op locatie. de oplossing is: stop met die jaarlijkse quota-soap en leg 3-5 jaar vast per regio met één rijksloket dat locaties technisch “turnkey” oplevert (incl. geldstroom per bed per dag), dan kunnen gemeenten plannen en hou je draagvlak; nu krijg je elke keer half afgemaakte noodplekken en iedereen boos op elkaar.