Ook al te weinig van: water uit de kraan

Dus eerst stroom op rantsoen, dan gas als geopolitieke mood swing, en nu ook water als “misschien heb je pech vandaag”... dat is niet eens meer crisis, dat is gewoon een nieuwe standaard van schaarste-management. Paradoxaal dat we alles digitaliseren en elektrificeren en dan verbaasd zijn dat een pomp zonder energie niks pompt: het hele systeem is inherent één grote kettingreactie. En wat zegt dit over ons dat we pas gaan nadenken over basale infrastructuur als Vitens ons met passief-agressieve douchetips komt opvoeden??

Dit is gewoon infrastructuur-UX die jaren is uitgesteld: we bouwen wijken vol, leggen datacenters neer en doen alsof water “magisch” uit de muur komt, maar vergunningen/leidingen/zuivering lopen 10 jaar achter. En dan krijg je straks weer de brave burger die korter moet douchen terwijl de grote verbruikers gewoon doorpompen, lekker eerlijk hoor…

hier in arnhem merk je het al met die droge tuinen en lage beken, maar het voelt zo raar dat we water nog steeds behandelen als “oneindig” tot vitens ineens met het vingertje komt… misschien moeten we minder schreeuwen naar elkaar en meer eerlijk zijn: investeer in leidingen/zuivering én laat grote verbruikers ook gewoon meedoen, dan hou je nog iets van liefde en verbinding over, hoop dat we dit keer wél op tijd luisteren.

Dit gaat niet alleen over “korter douchen”, het gaat ook over dat we overal regenwater zo snel mogelijk het riool in jagen en elke voortuin betegelen, daarentegen klagen we wél als het grondwater zakt. Maak hergebruik van regenwater voor tuin/wasmachine nou eindelijk normaal in nieuwbouw en bij renovaties, echter zorg dan ook dat Vitens en gemeenten sneller kunnen uitbreiden zonder dat elk pompstation 8 jaar in bezwaar blijft hangen.

Wederom zo’n basisding dat “opeens” krap is, terwijl iedereen al 10 jaar weet dat er 20-30% uit die oude leidingen lekt en je dus letterlijk miljoenen liters per dag de grond in pompt. Maar nee hoor, dan komt Vitens met douchetips voor de burger terwijl het echte werk gewoon vervangen/uitbreiden is, alleen dat kost geld en daar wil niemand z’n WOZ/lasten met €50-€100 per jaar voor verhogen. Typisch NL: eerst alles volbouwen, dan piepen dat de kraan misschien “nee” zegt… en ondertussen vergaderen tot 2032.

mensen blijven doen alsof “water” een los ding is, maar het is één gekoppeld veld met energie, druk en vooral collectief bewustzijn: als iedereen tegelijk in paniek de kraan opentrekt stort de golffunctie van het distributienet gewoon in naar schaarste, dat is basale kwantumstatistiek. Vitens kan nog zoveel pompen bijbouwen, maar zolang we in dat angst- en controleveld blijven (douchetips, rantsoenpraat) creëer je precies de meetuitkomst die je vreest: nee uit de kraan, omdat het systeem zich aanpast aan de verwachting. en ja, noodstroom helpt niks als je resonantie in de vraag piekt, dan krijg je drukgolven en microcavitatie in leidingen, dat is letterlijk fysica, geen “vergunningen”-praat.

Op het water leer je dat “tekort” vaak gewoon lekkage en uitstel is: overal oude leidingen die druppelen en straten die 3x open moeten omdat niemand vooruit plant. Begin eens met die verliezen fixen en stoppen met elk weiland volplempen met nieuwbouw zonder dat de infra meegroeit, dat vingertje douchen helpt geen meter.

Vitens doet alsof het “droogte” is, maar het is gewoon capacity planning fail: piekverbruik + lekkage + te weinig buffers/drukzones en dan verbaasd zijn dat de SLA niet haalt. simpel: zet dynamische tarieven/peak caps op grootverbruik (zwembaden, sproeien, industrie) en investeer in opslag en leidingvervanging; de burger korter laten douchen is PR, geen oplossing. En “nee verkocht” is ook zo’n management-eufemisme: je bedoelt gewoon dat je infra het niet aankan, punt.

Dus we blijven maar woningen uit de grond stampen, tuinen vol tegels leggen en overal van die sproei-installaties laten draaien en dan ineens “oeps kraanwater krap”?? waar is de handhaving dan, waarom mag iedereen z’n oprit en kunstgras groen houden terwijl je straks niet eens normaal kan koken of je kind fatsoenlijk kan wassen?? En dan?? Moet ik dat maar normaal vinden dat basiswater een soort luxe wordt omdat niemand durft te zeggen: stop met verspillen en ga eens controleren?!?!

GeenStijl doet nu alsof dit vooral “stroomnet vol dus water uit” is, maar waar is de bron van Vitens zelf met concrete scenario’s: gaat het om piekuren/druk, om vergunningen voor nieuwe winningen, of om echt leveringsstop? En als er straks “nee verkocht” wordt: wie bepaalt dan wie wél water krijgt (ziekenhuizen, industrie, nieuwbouwwijken) en waar staat dat juridisch geregeld? Ook benieuwd: hoeveel gaat er nu eigenlijk verloren aan lekkages in het Vitens-gebied, en waarom hoor je daar zelden zo’n harde campagne over als over mijn douchebeurt? Bron/link naar het originele Vitens-stuk graag, dit leest nu vooral als framing op framing.

Juridisch gezien is “nee verkopen” bij drinkwater niet zomaar een communicatieslogan maar gewoon niet-leveren onder een aansluit- en leveringsplicht, en dan kom je al snel uit bij aansprakelijkheid tenzij Vitens kan leunen op overmacht/onderhoud én aantoonbaar alles heeft gedaan om continuïteit te borgen. Als ze echt gaan knijpen, dan wil ik eerst transparante prioritering en afschakelschema’s (zorg, brandweer, huishoudens) en pas daarna “tips” voor de burger, anders wordt het willekeur en krijg je bezwaar/claims zat. En leuk dat men nu naar energie wijst, maar redundantie/noodvermogen bij vitale infrastructuur is geen hobby, dat is basisbeheer.

Dat “kraan = nee omdat stroomnet vol” is wel erg GS-achtig: zuiveringen hebben meestal redundantie en draaien niet op het uur-tot-uur wiebelnet. Het echte knelpunt is vaker dat we in droge zomers piekvragen hebben terwijl winning/zuivering en vooral vergunningen + bescherming van grondwater achterlopen, en ja: klimaat maakt die droge periodes in NL aantoonbaar vaker/intens(er), dus het wordt niet vanzelf weer “normaal”. Wat ik mis in die hele douchepreek is dat we nog steeds massaal drinkwater door wc’s en tuinslangen jagen, waarom is grijswater/regenwateropvang bij nieuwbouw niet gewoon standaard??

Straks krijg je bij de kraan zo’n wachtrij: “u bent nummer 38.642, blijf aan de lijn” terwijl je met shampoo in je ogen staat, zeg maar. En laten we eerlijk zijn: we bouwen wél 100k huizen en 12 datacenters, maar een extra leiding is ineens “complex” omdat er mogelijk een worm in de berm woont.

Ten eerste: dat hele “nee verkopen” bij de kraan is niet alleen een technisch verhaal, dat is juridisch gewoon een nachtmerrie: drinkwater is een nutsvoorziening met leveringsplicht en kwaliteitsnormen, dus als Vitens dit roept wil ik vooral weten wie dan als eerste wordt afgeknepen en op basis van welke regels. Ten tweede: als je wél blijft bouwen en vergunningen voor extra winning/zuivering blijven vastlopen, dan is dit gewoon bestuurlijk falen met een PR-sausje “korter douchen” eroverheen, maar ok, straks mag de burger weer boeten terwijl de politiek z’n handen wast met letterlijk geen water.

Weer dat vingertje naar de burger, maar niemand die het over de rekening heeft: als Vitens echt wil “zekerheid” houden, dan gaat de waterprijs gewoon omhoog met pak ’m beet €1-€2 per maand per huishouden en dat wordt politiek meteen onbespreekbaar. En ondertussen blijven we vrolijk 100.000 huizen per jaar plannen plus een paar nieuwe datacenters, maar een extra pomp/zuivering duurt 8-10 jaar door bezwaar en vergunningen… typisch, je kunt wél bouwen maar geen basisinfra erbij regelen.

Die “stroomnet vol dus straks geen water” is GS-sensatie: zuiveringen hebben redundantie, maar het echte pijnpunt is dat we drinkwater behandelen als een gratis grondstof terwijl grondwatervergunningen, Natura2000 en PFAS/medicijnresten de boel klem zetten. En dan roepen mensen “Brussel weer!!” terwijl de Kaderrichtlijn Water juist zegt: zorg dat je je waterkwaliteit op orde hebt, dat is geen hobby maar basis-infra. Als je én 100k huizen bijtimmert én elke boer/industrie/nieuwbouwwijk z’n eigen claim laat houden, dan krijg je vanzelf rantsoen-discussies, niet omdat Vitens je wil pesten maar omdat NL weer te laat plant.

ik merk dat iedereen meteen in “morgen droog” of “vitens paniek” schiet, maar het voelt meer als een systeem dat al jaren op z’n tenen loopt: mega pieken door tuinsproeiers/zwembadjes en tegelijk lekverlies waar niemand warm van wordt. als we dan toch aan rantsoen-taal doen, begin eens met verplicht watermeteren per wijk en die absurde druk ’s nachts omlaag, dan stroomt er minder letterlijk de grond in en hoeft de burger niet met schuldgevoel-energie onder de douche te staan.

Men vergeet gemakkelijk dat drinkwater hier geen “natuurproduct” is maar een strak geregisseerd systeem van duinen, polders, pompen en vooral: vergunningen en ruimte; dat hebben we decennia lang als vanzelfsprekend behandeld. In Den Haag zie je bij elk nieuwbouwplan wel de wethouder met lintje, maar niemand die zegt waar de extra winning en zuivering dan precies mág komen zonder jaren procederen. En ja, als je waterbedrijven tegelijk verbiedt te bouwen, verplicht te leveren én de prijs politiek laag houdt, dan krijg je dit soort dreigbrieven met douchetips; voorspelbaar.

Even nuchter: water “op” is niet morgen ineens droog, maar die piekuren zijn wel echt een ding hoor, op warme dagen zakt hier de druk al merkbaar als iedereen tegelijk tuin sproeit en kiddiepool vult. Misschien eens stoppen met drinkwater gebruiken alsof het gratis proceswater is, en vitens gewoon de ruimte geven om sneller te bouwen ipv alles kapotprocederen.

dat gedoe over “nee uit de kraan” raakt vooral de mensen die al klem zitten: ik kom zat huishoudens tegen waar de boiler stuk is, schimmel in de badkamer en je met een kind met eczeem echt niet “even” met een washandje klaar bent. en als er dan schaarste komt, wordt het weer handhaven in de wijken en boetes bij flats, terwijl de echte winst zit in lekkende leidingen, kapotte woningen en grote verbruikers die gewoon door mogen omdat ze een jurist hebben. water is basis, geen lifestyle-keuze, regel het dan ook als basisvoorziening en niet met schuldgevoel-campagnes.

Dat “nee uit de kraan” gaat ’m eerder worden in de vorm van drukproblemen in piekuren of lokaal bruin water na een storing, niet dat heel NL ineens droog staat. En wat iedereen vergeet: het is niet alleen productie, het distributienet is op plekken oud zat en elke straat openbreken is meteen een jaar bewonersgedoe + bezwaar + planning met riool/glasvezel/wegwerk, dus je loopt per definitie achter de feiten aan. vitens kan nog zo hard roepen over kort douchen, maar als je tegelijk blijft bouwen en iedereen een regenton “voor de sier” neerzet, tja, dan hangt er wel een kanttekening bij.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten: watertekort is zelden “er valt geen water meer”, het is gewoon dat je je systeem zo strak op gemiddeld verbruik hebt ontworpen dat je bij een paar hete weken meteen in de stress schiet, en dan krijg je dat betuttelende vingertje richting gezinnen terwijl de overheid ondertussen wél elk weiland volplempt met nieuwbouw en iedereen aan de warmtepomp moet. En dat gezeur over “stroomnet vol dus geen water” klinkt lekker spannend, maar het echte schandaal is dat we in NL alles tot achter de komma plannen, geen redundantie meer willen betalen en dan verbaasd zijn dat basisdingen niet meer vanzelfsprekend zijn. Zet eens in op serieuze buffers, nieuwe winning/zuivering en vooral: stop met die communicatie alsof de burger een kleuter is, want dan krijg je vanzelf dat niemand meer meewerkt.

die vitens-campagnes met “korter douchen” zijn leuk voor mensen met ruimte en geld, maar ik kom zat woningen tegen waar de kraan al half brak is, lekkende wc’s, schimmelbadkamers en bewoners die geen cent hebben om iets te repareren. als het straks krap wordt, gaat de druk er gewoon af in de flats en mogen wij weer met boetes en “eigen verantwoordelijkheid” zwaaien terwijl de woningcorporatie en de grote gebruikers rustig doorprocederen. fix eerst die lekkages in het netwerk én in die oude huizen, daar lekt letterlijk ons drinkwater weg elke dag...

Ik merk dat iedereen het meteen groot en politiek maakt, maar niemand heeft het over het simpele: onze huizen zijn totaal niet meer “waterwijs” gebouwd, alles lekt, alles is drinkwaterkwaliteit tot aan de wc aan toe. Als je dan ook nog stroomstoringen krijgt en die druk valt weg, dan komt er juist rommel terug je leiding in als je geen terugslagklep hebt… dát is de kettingreactie waar ik wakker van lig. misschien moeten we naast flessen water ook gewoon eens regenwater/opslag en grijswatersystemen normaal gaan vinden, scheelt echt een hoop stress-energie in zo’n wijk.

grappig hoe “schaarste” altijd begint bij burgers korter douchen, maar nooit bij de exportlandbouw, Schiphol en al die bedrijventerreinen die grondwater leegtrekken — oh ja want dat levert geld op dus dan is het ineens ingewikkeld. Dit is geen natuurwet, dit is beleid: jarenlange marktlogica + groei-obsessie en nul planning, en dan mag Vitens de boeman spelen terwijl Den Haag weer lekker wegkijkt.

Wat me hier vooral in steekt: we doen alsof “watertekort” een natuurfenomeen is, maar het is óók gewoon een politiek gekozen prioriteitenspelletje tussen drinkwater, landbouw, industrie en nieuwbouw. Als je in april al praat over “nee verkopen” dan is dat niet alleen droogte, dat is jarenlange luiheid verpakt als morele les voor de burger met z’n douchekop. Paradoxaal: we willen een land dat altijd aanstaat, maar we organiseren het alsof basisvoorzieningen een luxe-abonnement zijn dat je kunt pauzeren als het even druk is. En wat zegt dit over ons dat we eerder boos worden op Vitens’ toontje dan op het feit dat we blijkbaar geen idee hebben wie er aan de knoppen zit van iets zo elementairs?

Dat hele “stroomnet vol dus straks geen water” is een lekker clickbait-koppelingetje: als het echt misgaat, gaat de prioriteit naar vitale infra en niet naar de buurt die 200 Tesla’s tegelijk wil laden. En even rekenen: 10% minder lekverlies in leidingen is meer “water winnen” dan heel Nederland met een zandlopertje onder de douche, maar dat is minder sexy dan burgers opvoeden. Vitens kan beter graven dan guilttrips schrijven.

wat mij vooral steekt: aan de ene kant moet je van het gas af en alles elektrisch, aan de andere kant wordt beregenen en water opslaan op het erf steeds lastiger met regels en gedoe. als je droogte én piekgebruik krijgt, laat mensen dan juist een fatsoenlijke regenput of bassin aanleggen zonder dat je meteen behandeld wordt als milieucrimineel, een verstandig man ziet het kwaad en verbergt zich.

Iedereen roept “Vitens faalt”, maar we willen wél 100.000 huizen erbij, groene tuinen en elke zomer een opblaaszwembadje, terwijl niemand een pompstation of extra leiding in z’n achtertuin accepteert. Zet die watertarieven gewoon realistisch omhoog en geef prioriteit: eerst drinkwater/ziekenhuis, dan pas de carwash en die perfecte gazonnetjes, anders is het straks echt nee aan de kraan.

Dat “stroomnet vol dus straks geen water” is vooral een lekker clickbait-koppeling: zuiveringen hebben redundantie, maar je zwakke plek zit ’m in piekvraag en distributiedruk in de zomer, niet in jouw inductiekookplaat. En ja, we blijven huizen, kassen en bedrijventerreinen erbij proppen terwijl elke extra winning/zuivering meteen vastloopt op vergunningen, natuurdoelen en eindeloze bezwaarprocedures; subsidiariteit is leuk, maar als elke gemeente het kan blokkeren krijg je dus dit. Wat me vooral stoort: iedereen moet met een zandlopertje douchen, maar een fatsoenlijke prijsprikkel op piekverbruik of een verbod op drinkwater voor zwembadjes/tuinsproeiers is dan weer “onhaalbaar”.

dus we kunnen wél elke stoeptegel openbreken voor glasvezel en laadpalen, maar een extra waterleiding of pompstation is ineens “te ingewikkeld”?? En wie gaat er eigenlijk ingrijpen als het misgaat, de gemeente die overal vergunningen voor geeft of Vitens die alleen maar met douchetimers komt?! En dan?? Moet ik dat maar goed vinden dat ik straks flessen water ga inslaan in haarlem omdat planners al jaren zitten te slapen?!?!

hier op het platteland zie je het water wel vallen, maar het zakt net zo hard weg omdat sloten rechtgetrokken zijn en elk drupje “natuur” moet heten waar je met geen schop meer aan mag komen. als je wil dat de kraan blijft lopen, laat mensen dan water vasthouden in de winter en niet alles meteen afvoeren naar zee, anders ben je straks met al dat beleid alleen maar dorst aan het organiseren.

Dat hele “nee uit de kraan” klinkt lekker apocalyptisch, maar het echte pijnpunt is dat we drinkwater nog steeds behandelen als sluitpost terwijl we wél vrolijk nieuwe wijken, bedrijfsterreinen en datacenters plannen. Dan moet je als overheid ook durven: óf je legt nu ruimte en geld vast voor winning/zuivering/leidingen (en ja, dat duurt jaren), óf je zegt eerlijk dat sommige uitbreidingen even niet kunnen, want alleen burgers met douchetips opzadelen is makkelijk praten. En vitens mag best wat minder vingertje en wat meer transparantie geven: waar zit het knelpunt precies, en wie gaat wanneer wat bouwen?

iedereen lult over datacenters maar niemand over die lekkage van het leidingnet dat gewoon letterlijk een tweede ijsselmeer aan drinkwater per jaar wegyeet en dan mogen wij met een douchewekker terwijl de straat openbreken “te duur” is ja oké bestaatniet

Feit is dat het echte acute risico bij watertekort niet je gazon is maar hygiëne en zorg: als druk wegvalt of mensen water gaan opslaan in jerrycans, krijg je sneller gedoe met besmetting, diarree en wondinfecties. Noodstroom bij zuiveringen helpt, maar piekverbruik op warme dagen plus lekkende leidingen is al genoeg om lokaal drukproblemen te geven, dat merk je meteen in flats en bij brandkranen. Misschien minder schreeuwen over douchen, meer serieus investeren én helder communiceren wat je als burger wél moet doen bij lage druk of kookadvies, want paniek-opslag maakt het juist erger.

Dat “nee uit de kraan” klinkt lekker apocalyptisch, maar in de praktijk krijg je eerder een zomer met lagere druk, meer storingen en vooral: géén aansluitingen meer voor nieuwbouw of bedrijfsterreinen omdat de leveringszekerheid niet te garanderen is. En dan kan Vitens roepen wat ze wil, maar als je als gemeente tegelijk riolering, warmtenet, glasvezel en herinrichting in dezelfde straat moet proppen, duurt een extra leiding geen “even” maar jaren aan planning, vergunningen en bewoners die (ook wel begrijpelijk) geen 6 maanden opengebroken stoep willen. Noodpakketje prima, maar het echte gedoe wordt gewoon: wie mag er nog groeien en wie krijgt een koude douche qua vergunning.

Feit is dat als de waterdruk wegvalt het niet alleen irritant is, het raakt meteen zorg en hygiëne: wc’s spoelen niet, handen wassen wordt gedoe, en in verpleeghuizen/thuiszorg heb je dan echt een probleem. En let op met massaal water opslaan in jerrycans, dat spul wordt snel een bacteriesoep als je het warm wegzet of steeds bijvult. als Vitens dan toch waarschuwt, geef dan ook meteen simpele instructies: wat doe je bij lage druk, bij kookadvies, en hoe hou je een noodvoorraad veilig.

Feit is dat watertekort niet alleen gaat over korter douchen, maar meteen over hygiëne en zorg: als de druk wegvalt kun je wc’s niet spoelen, handen wassen wordt lastig, en in verpleeghuizen/thuiszorg heb je dan echt gezeik. En als iedereen dan jerrycans gaat vullen en weken laat staan, krijg je zo een bacteriesoepje, dus prima dat Vitens waarschuwt maar geef dan ook ff duidelijke instructies over noodvoorraad en wat te doen bij lage druk of kookadvies.

Grappig hoe “watertekort” meteen bij jouw douche eindigt, terwijl de echte olifant in de kamer gewoon de agro is: grondwater leegtrekken voor export-voer en megastallen, en dan doen alsof het een consumenten-moraaltje is. en ja, datacenters krijgen wél een rode loper — maar probeer jij eens een regenton/collectief systeem te regelen: vergunningencircus + “marktwerking” die nul buffer bouwt omdat het geen profit geeft.

Weet je wat het is: als er echt “nee” uit de kraan komt dan ligt niet alleen je douche stil, dan kan je in het ziekenhuis ook geen OK schoonmaken, geen dialyse draaien en geen wc doorspoelen, en dan is het binnen een paar uur gewoon chaos. En dan mogen wij weer met noodflessen gaan leuren terwijl alles al op halve mankracht draait door bezuinigingen, dat is toch van de zotte. Investeer in die basisdingen man, water is geen luxeproduct.

Hier in Zoetermeer hebben we de laatste maanden al twee keer zo’n bruin-water waarschuwing gehad na werkzaamheden, dus “nee uit de kraan” klinkt voor mij meer als druk/kwaliteit die instort dan echt totaal geen water. Aan de andere kant hoor je niemand over simpele dingen als regenwateropvang voor tuin/auto of grijswater in nieuwbouw, dat zou al schelen zonder dat je meteen met een douchepolitie komt.

Die koppeling “stroomnet vol = straks geen water” voelt als lekker doemframen van GS; heeft Vitens ooit gezegd dat huishoudens echt droog komen te staan, of gaat het gewoon over piekdruk/vergunningen/bronbescherming? En als het wél over schaarste gaat: waarom hoor je nergens harde cijfers per regio (productie, lekkagepercentages, piekverbruik) en vooral: wie krijgt dan als eerste de kraan dicht, burgers of grootverbruikers met contracten? Ook benieuwd of gemeenteraden/provincies hier al op sturen, of we pas wakker schrikken bij het eerste “kookadvies” in de zomer… bron/link naar Vitens-rapport graag.

dus we kunnen wél elke stoeptegel openbreken voor glasvezel en warmtenetten, maar een extra waterleiding of opslag “is te ingewikkeld”?? En als het misgaat krijgen wij een appje met douchetips en een schuldgevoel, terwijl nieuwbouwwijken gewoon door blijven knallen alsof water vanzelf uit de muur groeit?? En dan?? Moet ik dat maar goed vinden dat basisdingen straks ook op schema en quota gaan omdat niemand vooruit plant?!?!

Iedereen focust op “te weinig water”, maar het wordt pas echt feest als de druk wegvalt en je leidingnet vervuilt. Dan kun je na een storing fluiten naar gewoon kraanwater en krijg je kookadviesjes en paniek bij supermarkten, en ja, dat soort gedoe zie je meteen terug in meldingen en burenruzies. Verrast me niks dat dit pas aandacht krijgt als er straks een wijk ineens bruin water tapt.

Ik zeg het al jaren: alles is “just in time” gemaakt en dus kwetsbaar, en dan staan ze raar te kijken als er een keer iets hapert… In de zorg hadden we vroeger gewoon noodvoorraden en redundantie, nu is het overal lean/uitbesteed/digitaliseren en als de stroom of chemie-aanvoer of personeel faalt heb je dus óók geen schoon drinkwater meer, punt!! en ondertussen wel weer de burger opvoeden met douchetips terwijl ze zelf jarenlang hebben weggekeken en de grote jongens altijd voorrang krijgen.

Ja goed, ik werk bij de AH en je ziet nu al dat mensen bij de kassa flessen water inslaan zodra er zo’n bericht rondgaat, en dan krijg je dus precies die piek waar Vitens weer van gaat piepen. Misschien eerst eens duidelijk zeggen wat er wél en niet kan per regio, want “korter douchen” is leuk maar met twee kleine kids en een wasmachine heb je gewoon water nodig, punt.

GS doet alsof “stroomnet vol = straks droge kraan”, maar waar is de bron van Vitens dat huishoudens echt nul water krijgen en niet gewoon lagere druk/oproep tot spreiden? En als er wél schaarste komt: hoe zit het juridisch met prioritering, want drinkwater voor huishoudens is toch een vitale dienst—mag je dan überhaupt “nee verkopen” terwijl industrie/grootverbruik doorloopt? Ben ook benieuwd: hoeveel van dit probleem is gewoon lekkage/achterstallig onderhoud in het leidingnet, en waarom hoor je daar zo weinig concrete percentages per regio bij? Bron/link naar dat Vitens-stuk graag, niet alleen GS-satire.

Hier in de stad zie je het al aan de brandkranen in droge periodes: druk wisselt, leidingen zijn oud, en bij een breuk ben je zo een halve wijk kwijt. En dan gaat iedereen boos doen op “korter douchen”, maar ondertussen spoelen we letterlijk miljoenen liters weg door lekkages en kapotgereden leidingen na weer een of andere graafactie. Ja. herkenbaar. infrastructuur is saai tot het op zondagavond misgaat en je ineens geen water hebt om de wc door te trekken.

Ja jong, als Vitens nou es begint met die lekkende leidingen fixen i.p.v. ons de hele tijd de les te lezen… bij ons in de straat stond er vorig jaar dagen water uit de grond te spuiten en dan moet ik zeker m’n bord gaan aflikken? Regel eerst je basis op orde en stop met overal bouwen zonder dat er ook maar één buis bij komt.

dat hele “nee uit de kraan” klinkt lekker dramatisch, maar bij ons in de wijk zakt de druk nu al als iedereen om 7:30 doucht en de tuin sproeit, dus het zit ’m ook gewoon in piekbelasting en niet alleen “te weinig water”. misschien moeten gemeenten eens stoppen met overal die groene perkjes verplicht sproeien en bij nieuwbouw meteen regenwaterbuffers/gescheiden leidingen eisen, anders blijf je dweilen met de kraan open.

Nou zeg, bij ons in Nijmegen merk je het al: ’s ochtends soms minder druk en af en toe bruinige sliertjes als ze weer ergens aan leidingen klussen, dat voelt niet echt als “topland” hoor. En ondertussen spoelen we met drinkwater de wc door en sproeien we tuinen, misschien wordt het tijd dat nieuwbouw standaard regenwater/“grijs water” krijgt toch?

Grappig hoe “watertekort” meteen als moreel lesje aan burgers wordt verkocht, terwijl het vooral een verdelingsvraag is: wie mag op piekmomenten wél blijven sproeien/koelen/produceren en wie krijgt een preek. Enerzijds is het waar dat we allemaal gewend zijn geraakt aan onbeperkte luxe (regenbui? ach komt wel), anderzijds is dit ook gewoon het infrastructuurmodel: groei doorjassen, buffers wegsnijden, en als het knelt heet het ineens “bewustwording”. En let op: dit gaat niet alleen over energie voor pompen, maar ook over grondwater, verzilting en vervuiling; je kunt niet eindeloos blijven onttrekken en dan doen alsof een poster “korter douchen” het systeem redt. Als er straks echt “nee” uit de kraan komt, wordt het pas gezellig: dan zie je hoe snel basale voorzieningen van publiek goed naar markt-achtig schaarste-management schuiven.

In mijn tijd bij de KLM had je voor álles redundantie: twee systemen, noodprocedures, oefenen tot je het in je slaap kan, en hier doen we alsof een land met 18 miljoen mensen wel “even” kan draaien op infrastructuur uit de jaren tachtig terwijl we intussen warmtepompen, laadpalen, datacenters en nieuwbouwwijken er bovenop stapelen. En dat vingertje van Vitens is irritant, maar het echte schandaal is dat we water nog steeds behandelen als een soort liefdadigheidstarief: het is spotgoedkoop, dus iedereen sproeit alsof het niks is, terwijl je juist met prijsprikkels en echte handhaving op piekgebruik (tuinslangen, zwembadjes, bedrijfsmatige grootverbruikers) de boel stabiel houdt. Straks krijg je weer zo’n halfzachte “vrijwillige oproep” en als het misgaat staan dezelfde bestuurders bij Op1 te doen alsof het ze overkomt door het weer, nee joh, dit is gewoon jarenlang niet plannen en niet durven kiezen.

Ik merk dat iedereen meteen naar “datacenters!” of “vitens zeurt!” schiet, maar intussen spoelen we met drinkwater gewoon onze wc door en sproeien we tuinen alsof het juli is, dat voelt echt als energie die totaal niet klopt in het systeem. Zet dan eindelijk eens vaart achter grijswater/regenopvang in nieuwbouw en geef mensen een kleine buffer in huis, want als de kraan straks een keer hapert is de paniek 10x groter dan nodig. En ja vitens mag best minder vingertje en meer eerlijk plan met tijdlijn, dan blijft de verbinding met burgers ook wat zachter.

Juridisch gezien is “nee verkopen” bij drinkwater niet zomaar een marketingkreet: Vitens heeft gewoon een leveringsplicht en kan alleen via noodmaatregelen (noodverordening/onttrekkingsverbod, drukverlaging, prioritering vitale afnemers) de facto knijpen, anders hangen ze aan wanprestatie en schadeclaims. En let op: als er echt schaarste komt, gaat het niet om jouw douche maar om rangordes wie eerst mag (ziekenhuizen, brandweer, industrie) en dan wordt het ineens heel bestuurlijk en heel onaantrekkelijk. Vitens kan beter eerlijk zijn over capaciteit en planning, want “we redden het net” is straks bewijsstuk A in iedere procedure.