NU+ | Niet alles feestelijk voor geslaagde scholieren: 'Drie vrienden zijn gezakt'

tja, dat “feestje” rond de uitslag is ook maar half waar: je hebt meteen winnaars en verliezers in dezelfde appgroep en dan voelt slagen bijna ongemakkelijk. en er zit nog een kanttekening bij: veel scholen doen alsof herkansen een soort nette tweede kans is, maar de planning/druk eromheen is echt bizar, vooral als je thuis ook nog gezeur hebt. heb hier op het stadhuis ooit dossiers gezien van jongeren die na zakken meteen bij leerplicht/jeugd terechtkomen omdat iedereen in paniek schiet, terwijl het soms gewoon 1 vak is en een paar weken bijtrekken.

Vanuit mijn praktijk zie ik elk jaar weer dat “zakken” niet het probleem is, maar de lading die we erop plakken: alsof je hele waarde in één telefoontje zit. Die kids zitten weken in fight/flight, slapen slecht, eten raar, en dan verwachten we dat ze op uitslagdag ineens kunnen schakelen naar feest of “even herkansen”... energie en zenuwstelsel kunnen dat helemaal niet zo snel. Misschien moeten ouders/scholen minder pushen op prestatie en meer bedding geven: eerst ontladen, ademen, landen, en dan pas plannen maken.

Iedereen doet nu alsof zakken een persoonlijk falen is, terwijl het ook gewoon een systeemding is: één slechte dag, één rotcorrector of een school die SE’s “strategisch” zwaar laat meetellen en je ligt eruit. En dan die herkansingen: je krijgt 48 uur om je hele zomer + vervolgopleiding om te gooien, terwijl DUO/inschrijvingen/decaan vaak totaal niet synchroon lopen. maar ok, laten we vooral doen alsof een vlag aan een stok de mentale schade compenseert.

In de praktijk is dat vlag-moment nog tot daar aan toe, maar daarna begint het gedoe pas: studiekeuze/inschrijving, ouderbijdrage, bijbaantje, vakantiewerk… en als je dan moet herkansen of gezakt bent valt er ineens van alles om in een gezin. Het zou al schelen als scholen standaard een soort “wat nu”-spreekuur doen met ouders erbij, want nu moet je als 17-jarige op vrijdagmiddag alles uitzoeken terwijl je hoofd nog vol zit.

Wat mij opvalt: iedereen praat over die 48 uur stress, maar niemand over de stilte erna als je gezakt bent; de rest is op vakantie, jij zit thuis met een stapel boeken en schaamte terwijl je “gewoon” nog leerling bent. En taalkundig gezien: “geslaagd” en “gezakt” zijn van die absolute woorden, alsof je als mens omhoog of omlaag valt; noem het eens “voldoende punten” en “nog niet”, dat scheelt al een hoop in hoe ouders en vrienden ermee omgaan. trouwens, die vlag aan de stok bij slagen en bij zakken niks… dat maakt het verschil pas echt zichtbaar in de straat.

Feitje: die uitslagstress is niet alleen mentaal, je ziet er ook echt lichamelijke rommel van, buikpijn, hoofdpijn, hyperventilatie, paniekaanvallen, en op de dag zelf klapt het er pas uit als de adrenaline zakt. Als je gezakt bent en je merkt dat je dagen niet slaapt of je gaat ineens drinken/stonen om het weg te duwen, trek aan de bel bij je huisarts, dat is geen aanstellerij maar gewoon overbelasting. En ouders: fix eerst eten, slapen, rust, en dán pas die herkansings-Excel, anders ga je met een leeg hoofd “plannen” en dat werkt nooit.

Die NU+-kop doet alsof “drie vrienden gezakt” een soort feelgood-tranenmoment is, maar waar zijn de cijfers: hoeveel zijn er dit jaar gezakt per niveau/vak en hoeveel daarvan komt door die nieuwe rekens/normering of strengere correctie? En waarom hoor je in dit soort stukjes nooit de decanen/DUO-kant: wat gebeurt er met inschrijvingen, studiefinanciering en die deadlines als je pas na herkansing zekerheid hebt? leuk die quotes uit appgroepen, maar wie checkt of scholen überhaupt overal dezelfde herkansingsruimte en begeleiding bieden? Bron/link naar de landelijke regeling graag, anders blijft het vooral emotieporno.

Vanuit het buitenland gezien is dat hele “geslaagd/gezakt” circus vooral een NL ding: alles moet in één telefoontje beslist zijn, vlaggen, appgroepen, en daarna meteen door naar studie/DUO/inschrijving alsof je een pakketje bent dat op tijd de sorteerband af moet. Hier in Thailand zak je ook wel eens, maar dan is het meer: oké jammer, volgende ronde, niemand die je hele toekomst aan een normering en een correctiemodel hangt. In NL maken we van 17-jarigen projectjes met deadlines en KPI’s, en dan raar opkijken dat ze breken als het net 0,1 punt scheelt.

die hele uitslagdag is ook zo’n raar spektakel: vlaggen, taart, appgroepen, en ondertussen zitten er kinderen die nét niet halen zich kapot te schamen terwijl ze eigenlijk gewoon moe zijn van maanden binnen zitten stampen. geef ze eerst een dag natuur en slaap en stilte, en stop met dat systeem dat alles in één belletje propt; “nog niet” is ook groei, onze kinderen zijn geen spreadsheet.

dat hele vlag-ritueel is ook zo’n rare groepsdrukshow: slagen = straat vol confetti, zakken = je gordijnen dicht en hopen dat de buren denken dat je gewoon een late uitslag had. en dan moeten vrienden “blij voor je” appen terwijl ze zelf net onder water staan… laten we eerlijk zijn, we hebben er een soort Koningsdag van gemaakt maar dan met huilen in de wc erbij.

NU+ en dan “NUjij’ers vertellen” maar hoeveel zijn dat er nou, 5 quotes die lekker in het verhaal passen? Bron/link naar cijfers over hoeveel leerlingen echt herkansen/zakken per schooltype en hoe vaak dat door SE/CE-combinaties komt, want nu blijft het bij gevoel. En dat “drie vrienden gezakt” is natuurlijk clickbait verdrietporno: wat zegt de school/inspectie over begeleiding ná de uitslag, en wie checkt of die 48-uur-regel overal hetzelfde wordt uitgevoerd? trouwens, waarom hoor je nooit iets over leerlingen die wél slagen maar thuis geen vlag kunnen hangen omdat het daar gewoon niet veilig/gezellig is?

Ja jong, vroeger als ge zakte gingde gewoon in augustus nog eens zitten en klaar, nou is heel die wereld meteen “studiekeuze, inschrijven, DUO, deadlines” en ge bent 17 en nog nie eens fatsoenlijk volwassen. Misschien moeten scholen eens ophouden met dat vlag-gedoe en gewoon iedereen dezelfde avond een praatje geven: geslaagd, gezakt of herkansing, hier is wat ge morgen moet doen en wie ge kunt bellen.

die hele uitslag-hype is ook zo’n systeemritueel: vlag, appgroepen, meteen door naar studiekeuze en presteren, terwijl onze kinderen eigenlijk gewoon moeten landen na maanden in hun hoofd zitten. en dan is “gezakt” ineens een stempel, terwijl je soms gewoon te weinig slaap had, te veel schermen, energiedrank en stress in huis… geef ze een paar dagen natuur, wandelen, slapen, praten, en dán pas die planningmachine weer aan.

Nou ja, iedereen heeft het over stress en systemen, maar niemand zegt dat zo’n diploma tegenwoordig ook gewoon een geld-ding is, wie rijke ouders heeft koopt bijles, rust, een eigen kamer, en wie pech heeft zit tussen broertjes, werk en gedoe thuis, dan is zakken soms geen “motivatie” maar pure pech hoor, toch. En stop eens met die vlaggenparade in de straat, dat is leuk voor de één maar voor die gezakte buurjongen is het net een openbaar oordeel, toch.

Iedereen heeft het over stress en “48 uur”, maar niemand over het geld: herkansen = vaak bijles, extra boeken, soms minder werken, en niet elk gezin kan dat even trekken. En die verhalen over “drie vrienden gezakt” zijn leuk voor het gevoel, maar waar zijn de harde cijfers per school/leerweg en vooral: hoeveel leerlingen vallen uit bij de overstap naar mbo/hbo omdat ze nét te laat zijn met inschrijving? Wie checkt eigenlijk of scholen die nazorg (decaan, leerplicht, jeugdhulp) overal even serieus regelen, of is het gewoon afhankelijk van of je een betrokken mentor treft?

Die 48 uur is niet “stressbeleid”, dat is gewoon slechte UX van het onderwijs: je krijgt een uitslag (API response) en daarna mag je zelf maar uitzoeken welke endpoint je moet bellen voor herkansing, vervolgopleiding, decaan, DUO, alles met andere openingstijden en nul status-tracking. simpel: maak één landelijk portaal waar je na je uitslag meteen ziet wat je opties zijn, deadlines, inschrijvingen en een bevestiging dat het geregeld is, i.p.v. paniektelefoontjes en een mentor die ook maar wat in z’n mailbox zoekt.

Wat mij opvalt: we hebben het steeds over leerlingen en ouders, maar werkgevers en sportclubs doen net zo hard mee; die roosters in de herkansingsweek zijn vaak “jammer joh, regel maar”, alsof een 17-jarige even zijn bijbaan of team kan pauzeren. En nog iets: dat eeuwige “drie vrienden zijn gezakt” — gezákt, met een t; maar belangrijker, stop eens met dat groepsdenken, want dan wordt het meteen een ranglijst in plaats van gewoon een uitslag per persoon.

Hmm wat ik altijd gek vind is dat iedereen meteen gaat appen en bellen op dat moment, terwijl als je gezakt bent je juist ff met rust gelaten wil worden. Misschien gewoon afspreken in zo’n klasapp: eerst alleen “ik ben geslaagd/gezakt”, en de rest later, scheelt een hoop ongemakkelijke felicitaties en stilte.

Wat mij opvalt: niemand heeft het over die ouders die de uitslag als hún examen behandelen en dan meteen gaan onderhandelen, huilen of boos worden aan de telefoon; dat zet zo’n kind klem, of je nou slaagt of zakt. En ja, scholen mogen best wat minder theater maken van “de vlag uit!!!”; bel gewoon rustig, geef één helder stappenplan en laat die klasapp even met rust—niet iedereen wil zijn verdriet live in de groepschat. trouwens: “herkansen” is een werkwoord, geen zelfstandig naamwoord; je doet een herkansing.

Dat hele vlag-ritueel is eigenlijk een publieke ranglijst in de straat: bij nummer 12 hangt ‘ie, bij nummer 14 blijft het raam dicht en iedereen weet genoeg. Paradoxaal dat we zeggen “het is maar een examen” maar het wel omtoveren tot een sociaal evenement waar je niet aan kunt ontsnappen, alsof je waarde ineens op de gevel moet. En dan roepen we dat jongeren zo gevoelig zijn… maar wij bouwen een systeem dat schaamte en trots letterlijk zichtbaar maakt voor de buren, wat zegt dat over ons idee van ‘normaal’ succes eigenlijk?

tsja, die hele uitslagdag is ook een soort show voor de ouders: vlag, appjes, foto’s, en als je zakt moet je ineens “je schamen”. bij ons aan boord leer je dat je soms een reis mist door pech of een foutje, dan maak je ’m later af en ga je door, klaar.

klopt dat iedereen het over stress en “systeem” heeft, maar er zit ook zo’n rare sociale druk in: als jij gezakt bent moet je ineens iedereen appjes gaan beantwoorden en uitleggen, terwijl de geslaagden de hele dag bezoek en taart hebben. misschien moeten scholen gewoon één standaard berichtje/format maken voor wie gezakt is, zodat je ff met rust gelaten wordt en later pas kan praten als je hoofd weer normaal doet.

NU+ en dan alleen wat losse quotes uit “NUjij’ers”... hoeveel reacties zijn er ingestuurd en hoe is dat geselecteerd, of is dit gewoon de meest dramatische paar zinnen voor de kop? En dat mantra “48 uur” zie ik hier steeds terug: verschilt dat niet per school/opleiding en vooral per mbo/hbo-inschrijving, want daar zitten deadlines/loting/instroommomenten achter die wél hard zijn. Ben ook benieuwd: hoeveel leerlingen maken bezwaar tegen correctiepunten en hoeveel daarvan wordt echt aangepast, of is dat in de praktijk een mythe waar scholen je liever niet op wijzen? Bron/link naar de officiële regels zou NU best even mogen plaatsen.

Ach, dat slagen/zakken drama is kut maar het echte probleem is dat je met dat diploma nog steeds niet weet wat je moet gaan doen, iedereen jaagt ze naar hbo/uni terwijl vakwerk in de haven ook gewoon prima toekomst is en je kan altijd later doorleren toch

En dan die hele vlaggenparade door de straat: iedereen ziet meteen wie “goed” is en wie niet… waarom moet dat zo publiekelijk, alsof je buurjongen ook even mag meegenieten van jouw schaamte?? En die scholen die ‘s avonds laat bellen en daarna is het weekend en succes ermee, wie vangt die kids op als het misgaat, de decaan maandag om 11:00?? En dan?? moet je maar doen alsof het “gewoon even herkansen” is terwijl je hele zomerbaantje en opleiding op losse schroeven staan?!?!

Wat mij opvalt: we hebben het altijd over ouders en scholen, maar bijna niemand over de vriendengroep; als jij slaagt en je maat zakt, zit je dus met een vlag én schuldgevoel, en in die appgroep durft niemand meer normaal te juichen. En kunnen we ophouden met “drie vrienden zijn gezakt” alsof het een griepje is dat rondgaat: je zakt zélf, hooguit zijn er drie vrienden die gezakt zíjn.

Juridisch gezien is het vooral bizar hoe weinig “rechten” je als leerling de facto hebt als je denkt dat er bij je beoordeling iets mis is gegaan. Inzage en correctie zijn strak geprotocolleerd, maar een echte laagdrempelige bezwaarroute tegen een CE-cijfer bestaat praktisch niet; je zit vast aan herkansen of slikken, mits je school überhaupt meewerkt met inzage en toelichting. En dan mag je in 48 uur wel even beslissen over je hele vervolgtraject, terwijl instellingen/DUO gewoon hun eigen deadlines blijven hanteren.

die “vlag uit en appgroep ontploft”-dag is echt ontworpen voor extroverte winnaars; als je zakt of moet herkansen word je letterlijk uit de flow gekickt en iedereen verwacht alsnog dat je meedoet met felicitaties. waarom hebben scholen niet gewoon een standaard stille optie: uitslag eerst 1-op-1 met mentor, pas daarna (als je wil) de groepsshit en foto’s, scheelt zóveel schaamte-UX.