Koraal Bonaire dreigt te verdwijnen, nog maar 10 procent over

Even rekenen: van 60% naar 5% is geen “nog 10% over”, dat is 1/12e, dus ~8,3%. En dat Reef Renewal met 20.000 koraaltjes klinkt stoer, maar als je in 50 jaar 55 procentpunt kwijt bent, dan is dat met een plantsoenendienstje tegen een bosbrand aan het spuiten.

Iedereen staart naar dat percentage, maar de echte killer is dat Bonaire al jaren een open riool + overbegrazing + anker- en toerismedruk combo draait terwijl “natuurbeheer” vooral PowerPoints en projectsubsidies is. simpel: fix eerst de input (afvalwater, kustbouw, visstand/urchins, handhaving op boten), anders is koraal kweken gewoon copy-paste naar productie zonder dat je de prod-bug oplost.

Ik merk dat iedereen het meteen groot en werelds trekt (CO2, el niño) en dat klopt ook, maar dat rif krijgt lokaal ook gewoon continu “stress-energie” over zich heen: zonnebrandtroep, loslopende honden/katten die de boel vervuilen, sediment van bouw en regenafspoeling, boten die nét te makkelijk overal komen. Als je wil dat die 20.000 geplante stukjes überhaupt een kans hebben, moet Bonaire zelf ook echt even in de stand: minder druk, meer handhaving, en vooral waterkwaliteit fixen, anders voelt het als dweilen met de kraan open...

Feit is, dat rif is niet alleen mooi voor duikers, het is ook letterlijk een golfbreker: als het verdwijnt krijg je meer kusterosie en stormschade, en dat merk je dan ineens aan huizen, wegen en verzekeringen. En medisch gezien, warmer en vuiler kustwater rond zo’n eiland betekent ook meer huid- en oorontstekingen bij zwemmers, plus meer muggenbroedplekken als de kust verandert, dus het is niet alleen een “natuurhobby” van wat biologen. Koraal kweken is leuk, maar als je de basisstress niet omlaag krijgt, blijft het pleisters plakken op een open wond.

Iedereen heeft het over CO2 en “lokale stress”, maar Bonaire is óók gewoon Koninkrijk/NL: als je daar al decennia geen fatsoenlijke afvalwater- en ruimtelijke-ordeningstandaarden afdwingt, dan faalt Den Haag net zo hard als Kralendijk. En ja, EU kan hier weinig direct, maar via toerisme/vaart en importregels (chemische zooi, zonnebrand, antifouling) kun je wél sturen als je stopt met doen alsof het alleen een hobbyprojectje van duikscholen is. Het pijnlijke: we hebben wél geld voor rapporten en “pilotjes”, maar handhaving op lozingen, aanlegsteigers en kustbouw blijft een soort vrijblijvende suggestie.

Het zij zo: we doen alsof Bonaire “ver weg” is, maar het is gewoon een Nederlandse gemeente en toch laten we daar al jaren basisdingen als riool, kustbouw en handhaving op z’n beloop. En dan verbaasd zijn dat het rif instort; koraal is geen plantsoen dat je met wat stekjes en subsidie weer netjes krijgt. Als Den Haag daar wél regels kan opleggen over paspoorten en belastingen, kan het ook gewoon fatsoenlijke waterkwaliteit en ruimtelijke ordening afdwingen, klaar.

Die 5% is niet alleen “minder mooi duiken”, dat is een systeem dat z’n geheugen kwijt is: als de rifbouwers weg zijn, blijft er geen architectuur over waar vissen, algeneters en herstel überhaupt op kunnen leunen. En dan is koraal kweken paradoxaal genoeg een soort tuinieren op drijfzand: je plant iets terug in een wereld waar de voorwaarden (temperatuurpieken) elk jaar extremer worden. Wat zegt dit over ons dat we klimaat behandelen als abstracte grafiek, terwijl je hier letterlijk kunt aanwijzen: dáár zat ooit een rif, nu is het een lege plaat. En straks doen we verbaasd dat “de natuur ineens instort”, alsof het een bug is en geen rekening die al decennia openstaat.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat je een rif niet “terugplant” als je de basis niet op orde hebt: waterkwaliteit, ankerverboden die ook echt pijn doen, visstand terug (papegaaivis weg = algenfeest) en vooral: stop met dat eeuwige gedoogtoerisme met cruises die in een paar uur meer druk geven dan een week duikers. En ja CO2 en warm water zijn de grote motor, maar als Bonaire z’n eigen achtertuin blijft vervuilen en kaalbouwen, dan kan je nog 200.000 stekjes zetten en dan kijk je over vijf jaar weer naar een bruine plaat met wat onkruidkoraal. Den Haag kan daar prima op sturen hoor, maar dan moet je eens durven zeggen: minder bezoekers, hogere heffingen, harde handhaving, anders is het gewoon een verdienmodel tot de bodem eruit ligt.

Weer zo’n “20.000 koralen uitgeplant” alsof dat wat voorstelt: bij 5% bedekking praat je over tientallen miljoenen m² zeebodem, dan is 20.000 stekjes letterlijk een druppel in de Caribische zee. En ondertussen tikt de toeristenindustrie wel gewoon door met havens, cruises, speedboten en duikvergunningen, maar de rekening voor riool/handhaving/meetnetten komt weer bij Den Haag terecht… typisch, eerst slopen en dan een subsidiepotje van een paar ton om het op te leuken.

Die 5% is niet alleen “minder mooi”, dat is ook gewoon een klap voor de visserij en voedselketen: zonder rifstructuur verdwijnen kraamkamers en krijg je zo’n algendominant ecosysteem waar je met nog meer grazers/urchins moet gaan slepen om het überhaupt stabiel te houden. En iedereen doet alsof herstel vooral “meer stekjes” is, maar als je niet keihard inzet op hittebestendige rifbouwers én op genetische diversiteit, dan kweek je straks één kwetsbare monocultuur die bij de volgende warmtepiek weer omvalt… zó zonde en zo voorspelbaar.

En dan gaan we straks weer met subsidie “koraaltjes planten” terwijl we tegelijk cruiseboten, rioollozingen en chemische troep het water in laten lopen… dat is toch niet bewust? onze kinderen leren zo dat je natuur kapot mag maken zolang je er maar een projectnaam en persfoto bij hebt, en dat wringt. Geef dat eiland gewoon echt rust en schoon water, natuurlijk herstel begint daar.