Nederlandse economie valt stil: groei nog maar 0,1 procent

het probleem is dat we al jaren teren op export + consumptie terwijl de echte infrastructuur eronder (netcapaciteit, vergunningen, woningbouw, onderhoud) vastloopt, dus bij de eerste dip in Duitsland of China staat hier meteen de motor te stotteren. de oplossing is niet weer paniekvoetbal met “koopkrachtpakketjes”, maar gewoon doorbouwen: versnel ruimtelijke procedures, fix het stroomnet en maak investeren minder risicovol, dan krijg je weer productiviteit en draagvlak; 0,1% groei is vooral een land dat op de handrem rijdt.

0,1% groei en dan meteen doen alsof het “de economie” is die stilvalt… het is vooral dat ondernemers en consumenten murw zijn van elke drie maanden weer nieuwe regels, heffingen, stikstof-gedoe, boxen, toeslagen en wat er nog meer uit Den Haag rolt, niemand durft nog een investering of grote aankoop te doen zonder bang te zijn dat de spelregels halverwege veranderen. In mijn tijd bij de KLM zag je het ook: als de onzekerheid toeneemt gaan mensen niet minder wíllen, ze gaan wachten, en dat wachten zie je nu terug in alles van auto’s tot verbouwingen. En die exportdip, tja, zolang we hier energie duur houden en ondertussen doen alsof je met “voorzichtig beleggerssentiment” een land draaiende houdt, blijf je aanmodderen met dit soort armetierige cijfertjes.

0,1% is niet “stilvallen”, dat is gewoon een economie die wacht tot er weer duidelijkheid is. In vastgoed zie je het keihard: transacties drogen op door hogere rente + strengere leennormen + eindeloos gedoe rond box 3 en huurregels, en dan zakt de hele keten mee van bouw tot retail; geef gewoon stabiele spelregels en laat de markt weer deals maken.

0,1% is niet meteen paniek, maar je ziet wel dat “zuinige consumenten” vaak gewoon mensen zijn die hun vaste lasten en zorgpremie weer omhoog zien gaan en dan geen buffer meer hebben. Daarentegen hoor ik hier in Deventer ook mkb’ers die best willen investeren, maar vastlopen op personeelstekort en scholing: zonder fatsoenlijke vakmensen en omscholing blijft elke export- of koopkrachtprikkel een pleister. Misschien eens wat minder praten over beleggerssentiment en wat meer over hoe je werk en zekerheid organiseert, dan gaat die motor vanzelf weer draaien.

0,1% groei is saai, maar het zegt wel: we zijn mega-gevoelig voor externe schokken én voor dingen die je hier niet in 1 kwartaal repareert. Wat ik mis in de reacties: klimaat- en energierisico’s zitten inmiddels gewoon in de economie zelf—2022 liet zien hoe hard een gas-/stroomprijsschok doorwerkt, en nu zie je dat netcongestie projecten letterlijk stilzet, dat is geen “groene hobby” maar pure productiviteitsrem. Als je dan ook nog exportafhankelijk bent, is het toch logisch dat beleggers voorzichtig zijn? Misschien moeten we minder doen alsof “consument wil niet” het probleem is, en meer kijken naar wat er fysiek niet kán door net, water, hitte/droogte en verzekerbaarheid?

0,1% groei of niet, in de wijk voelt het al maanden alsof de boel op pauze staat: mensen kopen niks omdat alles naar huur, energie en afbetalingen gaat, en als er één tegenvaller komt staan ze bij ons aan het loket. En dat “zuinige consumenten” frame irriteert me, alsof het een keuze is… veel gezinnen zijn gewoon financieel uitgeknepen en dan krijg je vanzelf minder bestedingen én meer stress/ziekteverzuim, dat zie je niet terug in zo’n cijfertje. Beleggers voorzichtig, ja mooi, maar de rekening landt weer bij dezelfde mensen die toch al geen buffer hebben.

het probleem is dat we bij “0,1%” doen alsof het alleen export/consument is, terwijl de bottleneck gewoon fysiek is: water en ruimte. in mijn hoek zie je projecten op de rem door strengere waterveiligheids- en grondwaterregels, PFAS/grondstromen die niet weg kunnen en een bouwlogistiek die vastloopt omdat je niet eens meer fatsoenlijk kunt verplaatsen/opslaan zonder extra kosten en maanden papier. de oplossing is een nationale bouw- en grondstoffeninfrastructuur (depots, hergebruik, eenduidige normen) plus waterrobuust bouwen als standaard, anders kun je met koopkracht of “minder regels” roepen wat je wil maar er gebeurt letterlijk niks buiten op het werkvak.

Kijk, 0,1% is vooral: iedereen zit “cash” te spelen en niemand wil nog duration… zolang de ECB rente hoog houdt en banken hypotheken/werkkapitaal strakker prijzen, blijft die binnenlandse vraag gewoon kapot en export kan het ook niet trekken als Duitsland hoest. Beleggers “voorzichtig” is gewoon code voor risk-off: spreads lopen uit, mkb krijgt duurdere funding en dan ga je vanzelf in zo’n semi-recessie without calling it that.

0,1% “valse start” is vooral dat we een diensteneconomie zijn die zichzelf aan het throttlen is: alles wat je in NL wil bouwen/opschalen (woning, fabriekje, datacenter, zelfs een extra winkel) loopt vast op vergunningen + netcongestie + eindeloze bezwaar-API’s, en dan verbaast iedereen zich dat export én consumptie geen zin hebben. beleggers “voorzichtig” ja logisch, wie gaat er kapitaal committen in een land waar de ruleset elk kwartaal gepatcht wordt door Den Haag en de infra ondertussen op 80% CPU draait??

0,1% en dan “zuinige consumenten” de schuld geven… mensen zijn niet zuinig, ze zijn KAPOT belast en bang gemaakt door jaren beleid dat elke maand verandert. En ja ik trek ’m weer door corona heen: sinds die prik/farmalobby-periode geloof ik geen “hoofdeconoom” en “beleggerssentiment” meer, het zijn dezelfde clubjes die eerst de boel op slot zetten en daarna verbaasd zijn dat vertrouwen weg is!!! ik was zelf ook zo, dacht dat dit allemaal netjes en neutraal werd uitgelegd op tv, maar het is gewoon sturen op angst en cijfers die ze zelf framen.