Na eerste dag begrotingsgesprekken zijn verschillen nog levensgroot

Hier op het land missen ze in die hele “positioneren” praat één ding: je kunt niet eindeloos schuiven met miljarden en tegelijk doen alsof de uitvoering vanzelf komt. Netcongestie, vergunningen, stikstof, personeel… daar loopt alles op vast, ook die defensie en scholen. En BBB niet uitnodigen is ook gewoon dom, want dan krijg je straks wéér beleid dat op papier klopt maar in het buitengebied meteen vastloopt en dan gaat iedereen verbaasd doen.

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof “levensgrote verschillen” iets nieuws is, maar het is elk jaar hetzelfde toneel tot de rekenmeesters er een strik omheen knopen. hier in Amersfoort merk je het meteen: m’n energierekening is eindelijk wat rustiger, maar de gemeentelijke lasten gingen wéér omhoog en het OV naar Utrecht is duurder geworden; en dan komt Den Haag met een “vrijheidsbijdrage” alsof dat geen ordinaire extra belasting is. En BBB niet eens uitnodigen terwijl stikstof alles blokkeert (ook de bouw in mijn wijk), dat is gewoon ruzie organiseren voor september. Taalkundig gezien trouwens: “levensgroot” is een maat voor een standbeeld, niet voor een meningsverschil.

het probleem is dat TruusK doet alsof dit een college “rekenkunde” is en dan klaar, maar in de echte wereld zit je met harde verplichtingen, doorlopende contracten en een uitvoering die al op z’n tandvlees loopt; je kunt niet even “miljarden schuiven” zonder dat projecten stilvallen en je later claims en ellende krijgt. de oplossing is: stop met dat semantische gezeur over vrijheidsbijdrage vs heffing en leg gewoon een meerjarig kader neer met wat we minimaal móéten doen (defensie, onderwijs, infra onderhoud) en wie dat betaalt, anders wordt het weer een basisbegroting met ducttape en na Prinsjesdag alsnog paniek.

Truus heeft gelijk dat iedereen doet alsof geld vanzelf uit de muur komt, maar “gewoon rekenkunde” is ook een beetje alsof je zegt dat een relatiecrisis gewoon agenda’s vergelijken is, zeg maar. Het gaat ook om wíe je laat bloeden en wanneer: belasting kan, schulden kan, groei kan, maar niemand wil de rekening in z’n eigen achterban parkeren dus blijven ze levensgroot doen over iets wat vooral politiek pijnmanagement is.

exact, die “miljarden schuiven” praat is zo leeg als je straks wéér een brug moet afsluiten of een wijk zonder stroom zit omdat het net het niet trekt… en dan krijg je ook nog boze burgers die denken dat politiek alleen maar ruzie maakt, terwijl voorspelbaar onderhoud en waterveiligheid juist pure verbinding is met elkaar en met de toekomst, beetje liefde voor wat ons land letterlijk overeind houdt graag.

ja leuk dat verhaal over bruggen en “vaste potten”, maar wie gaat dat betalen dan?? Want ondertussen blijven ze ALLES maar uitstellen en dan komt de rekening alsnog bij ons via hogere belastingen, duurdere energie en gemeentelijke heffingen… of denk je dat dat geld uit de lucht valt?? en wat mis ik hier: dat het probleem ook gewoon is dat ze geen keuzes durven maken over migratie/uitkeringen/ambtenarenlaag en dan roepen “investeren” alsof dat gratis is?!?! en dan?? moet ik dat maar goed vinden??!!

Joa GertJan met z’n rekenmachientje… 300 euro hier, 300 euro daar, en ondertussen doen ze alsof je de begroting runt als een snackbar: beetje schuiven in excel en klaar. In Den Haag is “later oplossen” gewoon standaardbeleid, en die rente betalen we straks met z’n allen, gezellig.

Hmm ja en dan hoor je straks weer “eigen verantwoordelijkheid” maar als je WW of ziekte korter maakt, ga je echt niet ineens morgen een baan vinden met een gebroken rug of burnout. Uiteindelijk staan gemeenten en woningcorporaties het weer op te lossen en dat kost dus óók gewoon geld, alleen staat het dan niet meer op de rijksbegroting.

nee Aisha, “niet bezuinigen op ziekte/WW” klinkt lief maar je doet alsof geld gratis is: defensie + onderwijs zijn óók mensen, en als je alles bij “de rijken” parkeert ben je zo door de opbrengst heen of jaag je het weg, dan zit je volgend jaar weer met hetzelfde gat. ten eerste is het juist eerlijker om het stelsel te hervormen zodat werken altijd loont en langdurige instroom omlaag kan, ten tweede kun je niet elke pijnlijke maatregel wegzetten als afwentelen op zwakkeren terwijl je ondertussen wél miljarden extra wil uitgeven, maar ok.

Ja joh, “niet een abstract cijfertje”, alsof iemand in Den Haag denkt dat WW een Excelkolom is… maar doen alsof elke euro voor defensie/onderwijs per definitie uit “ziekte en WW” moet komen is ook te makkelijk. Als je nu blijft schuiven zonder echte keuzes (belastingmix, arbeidsmarkt, zorg), krijg je én meer armoede én minder investeringen, en dan zitten we over 6 maanden weer hetzelfde riedeltje te typen?? Twee weken “nette deal” is vooral theater, dat klopt dan weer wel.

theater? nee joh, dit is juist het echte probleem: iedereen wil miljarden voor defensie/onderwijs én niemand wil de pijn betalen, dan kom je automatisch op “levensgroot” uit en niet op toneel. en die nachtelijke doorbraak is vaak gewoon omdat de rekensom pas dan klopt, maar de vergunningen en stroomaansluitingen blijven alsnog vastzitten op netcapaciteit en stikstofregels, niet op een rekenmeester om 03:00. je voelt gewoon: politiek kan geld schuiven, maar het systeem zit op slot en daar helpt geen persmoment tegen.

Wat mij opvalt: ze kunnen uren praten over “miljarden” en “rode lijnen”, maar niemand zegt hardop dat het gewoon neerkomt op: óf je betaalt meer belasting, óf je levert in, óf het gaat weer op de pof. Vorig jaar kreeg ik na al dat Haagse gedoe doodleuk een hogere ozb én afvalstoffenheffing op de mat; dan voelt zo’n “vrijheidsbijdrage” echt als nóg een sticker op dezelfde rekening. En Klaver kan wel roepen dat er niet aan ziekte en WW mag worden gezeten, maar als je tegelijk defensie en onderwijs vol wilt pompen, moet je ook eens stoppen met doen alsof geld uit de lucht valt.

OmaBep doet alsof Den Haag “maar” wat ruziet, maar die ozb/afval zijn gewoon de afschuifposten zodra het Rijk weer taken decentraliseert zonder fatsoenlijke dekking. Die vrijheidsbijdrage is ook geen magisch nieuw potje; het is de facto een extra belasting en dan mag je best eisen dat er een harde koppeling is aan defensie-uitgaven, anders verdwijnt het in de algemene middelen. En PRO die nu alvast roept “uitkeringen van tafel” klinkt leuk, maar mits je ook zegt waar het geld dan wél vandaan komt, anders is het alleen framing voor de camera.

Tsja “levensgroot” is gewoon omdat ze na 1 dag echt nog niks doorgerekend hebben, dat is niet alleen theater. En BBB niet uitnodigen is ook niet zo gek: als je met iedereen aan tafel gaat zitten komt er helemaal geen begroting meer uit, dan ben je tot kerst aan het polderen.

Leuk dat je het “collectieve stress” noemt, maar je mist het harde punt: dit is gewoon bewuste politiek omdat bezuinigen op ziekte/WW juridisch en uitvoerend het makkelijkst te knippen is, terwijl je de echte geldlekken (fiscale regelingen, box-constructies, subsidies voor wie toch al wint) met rust laat. En die “vrijheidsbijdrage” is geen onderbuikdingetje maar framing om een gewone belasting verkoopbaar te maken, maar ok blijf het bij vibes houden en dan winnen de spindoctors weer.

Die “levensgrote verschillen” zijn ook gewoon theater voor de achterban: eerst stoer doen dat je niet buigt, dan in een achterkamertje alsnog ruilen met een voetnoot. Maar ik heb het in m’n eigen omgeving gezien bij een buurvrouw die na ziekte in de WW belandde: één beleidswijziging en hoppa, stress, schuldhulp, huisarts, alles tegelijk… en Den Haag noemt dat dan “prikkel” of “hervorming”, ja hoor. Enerzijds moet je echt investeren in defensie en onderwijs, anderzijds is het zo’n klassieke reflex om dat te betalen door aan de onderkant te schrapen omdat die mensen geen lobby hebben. En die vrijheidsbijdrage… als je een belasting “vrijheid” moet noemen, dan weet je al dat het voelt als: jullie betalen, wij plakken er een mooi stickerwoord op, klaar klaar.

Ach DocFatima doet alsof je met een beetje eerlijk taalgebruik ineens geld uit de lucht tovert, ondertussen wil iedereen meer meer meer en als iemand “rekening” zegt is het janken en wijzen naar een ander toch

DickIng heeft gelijk: geld is het makkelijke deel, mensen/ruimte is de bottleneck. Defensie kan je wel “+3 miljard” geven maar zonder extra technisch personeel en productiecapaciteit sta je alsnog achteraan in de rij, en in het onderwijs loopt het tekort nog steeds rond de ~10.000 fte dus extra budget verdampt in hogere salarissen en zzp-inhuur. En stikstof is gewoon een harde rem op bouwen/infra; BBB niet aan tafel laten verandert die realiteit niet, het maakt het alleen politiek nóg lastiger om vergunningen en woningbouw vlot te trekken??

precies dit ja… dat “we belasten de rijken” is zo’n praatje voor de bühne, want uiteindelijk zie je het gewoon terug in zorgpremie, boodschappen en huren. ik heb in de zorg gewerkt en ik heb met eigen ogen gezien hoe er miljoenen naar consultants/ICT en weer een nieuw “programma” gingen terwijl de werkvloer met te weinig mensen stond, en nu doen ze alsof het over WW gaat… wie het ziet, ziet het!!! en die defensiepotten hè, daar zitten de vaste leveranciers al warm te draaien, maar voor gewone mensen is er altijd “geen ruimte” behalve voor nóg een bijdrage of eigen risico omhoog.

Snijden in WW/ziekte is inderdaad vragen om ellende, maar “stoppen met inhuur en mislukte ICT” is ook geen pinautomaat: een deel daarvan is gewoon omdat de overheid z’n eigen mensen/kennis heeft wegbezuinigd en dan móét je extern inkopen. overigens, wat veel mensen niet weten is dat je in sociale zekerheid ook winst pakt met slimmer re-integreren en minder bureaucratie (minder stress = minder verzuim), maar dat is saai beleid en geen snelle miljardencijfers voor Prinsjesdag.

Marian doet alsof het alleen maar een kwestie is van “even” wat ICT-projectjes schrappen en klaar; die overschrijdingen zijn irritant, maar daarmee betaal je geen structurele WW/ziekte én defensie én onderwijs. En “niemand stuurt erop” is ook zo’n makkelijke Haagse dooddoener: iedereen stuurt erop, alleen zodra je de inhuur dichtzet ligt de hele uitvoering stil en gaat dezelfde Kamer weer janken dat loketten dicht zijn. Het probleem is dat men alles wil, maar de rekening altijd bij een ander neerlegt; levensgroot, ja, omdat het gewoon pijn gaat doen.

nee Marian, dat “snij niet in WW/ziekte onderaan” klinkt lief maar dan schuif je het probleem gewoon door, want die potten zijn juist mega en daar zit óók zat misbruik en te lange instroom. tijdelijke inhuur en ICT aanpakken is prima, maar dat gaat dit jaar echt geen miljarden opleveren, dan moet je toch ergens wél keuzes maken anders is het weer doorschuiven en hogere lasten voor iedereen.

snijden in WW/ziekte is echt de domste “besparing” want je duwt mensen meteen richting stress-eten, slechter slapen en uiteindelijk vaker bij de huisarts/ggz, dat zie ik in m’n praktijk al bij mensen die nét rondkomen. En dan gaan ze in Den Haag doen alsof het alleen een rekensom is, terwijl allostatische belasting gewoon keihard doorwerkt in zorgkosten en verzuim. Overigens: wat veel mensen niet weten is dat je met iets simpels als een suikertaks en fatsoenlijke schoollunches sneller winst pakt dan met dit gepruts, maar ja dat levert geen stoere soundbites op richting Prinsjesdag...

Truus mist dat “BBB wel/niet aan tafel” vooral theater is: het echte probleem is dat NL een begroting wil deployen zonder harde prioriteiten + zonder kill-switch op regelingen die niet werken, dus iedereen zit te onderhandelen over randjes terwijl de grote cost drivers (zorg, pensioen, rente, energie/netcongestie) gewoon doorlopen. Stikstof is belangrijk maar het is niet de enige bottleneck; dit is gewoon een bug in het systeem: niemand wil ownership nemen, dus schuiven ze tickets naar elkaar tot Prinsjesdag een production outage wordt.

Wilma heeft gelijk dat externe inhuur en ICT-ellende een bodemloze put is, maar dat betekent niet dat “alles al vastligt”; die begroting is juist het moment dat je de politieke trade-offs hard maakt en er een Kamermeerderheid op moet plakken. Het echte probleem is dat iedereen nu met grote woorden komt (vrijheidsbijdrage, rode lijnen, “miljarden voor defensie/onderwijs”) maar niemand durft te zeggen welke regelingen dan omlaag of welke belasting echt omhoog, dus krijg je weer zo’n basisbegroting met schuifjes en tijdelijke potjes. En ja, dan winnen de consultants vanzelf: als je beleid vaag houdt, koop je “uitvoering” in en ben je 3 jaar later nóg aan het repareren.

Alsof het normaal is om bezuinigingen op ziekte en WW als wisselgeld op tafel te gooien, dat zijn juist de vangnetten die je later in de spreekkamer terugziet als stress, schulden en uitval. En die vrijheidsbijdrage tijdelijk oormerken klinkt leuk, maar geld is in Den Haag altijd fungibel, volgend jaar heet het gewoon anders en blijft de rekening bij dezelfde middengroep liggen. Defensie en onderwijs zijn prima, maar stop met doen alsof je het kunt betalen door weer wat “efficiënter” te snijden in mensen die al op het randje zitten.

Nou, hij mist wel dat het niet alleen “ruilhandel” is maar ook gewoon keiharde keuzes over zorg, wonen en koopkracht die nú moeten landen, anders betalen burgers weer de rekening. En dat oormerken van zo’n bijdrage klinkt leuk, maar geld is geld en als het krap wordt trekken ze dat label er zo weer af toch?

Ach die “levensgrote verschillen” zijn vooral voor de camera, straks om 03:00 tekenen ze een compromis en mag de rest van het land weer betalen voor een paar mooie praatjes en halfbakken plannen die niemand kan uitvoeren

het probleem is dat ze weer doen alsof het alleen om “miljarden schuiven” gaat, terwijl de echte bottleneck de uitvoeringsinfrastructuur is: elke nieuwe vrijheidsbijdrage, inkomensafhankelijke korting of uitzonderingsregel betekent meer ketens (Belastingdienst/DUO/UWV/gemeenten) en dus meer foutkansen en herstelwerk. de oplossing is: houd de begroting 2027 technisch saai en simpel (minder regelingen, brede grondslagen, één tariefknop), en zet het geld dat je “wint” door minder complexiteit keihard op modernisering en capaciteit bij uitvoering, anders koop je met elk compromis alleen maar nieuwe ellende en verdampt het draagvlak weer bij de eerste foutbrief.

ja joh, “fix eerst de IT” en dan pas politiek… alsof je in de tussentijd geen keuzes hoeft te maken over ww/ziektewet, defensie en onderwijs. Uitvoering is belangrijk, maar de grootste ellende komt juist van plannen zonder dekking: dan gaat de rente omhoog en zit je zo aan miljarden extra per jaar, dáár crashen uitvoerders ook op. En die vrijheidsbijdrage is gewoon een belasting met een stoere naam, laten we daar niet zo moeilijk over doen??

alsof uitvoerbaarheid het enige issue is bro je kan ook gewoon stoppen met elke lobby blij maken met 73 uitzonderingen en vervolgens huilen dat de uitvoering “te complex” is dat is letterlijk self-inflicted lol

Die “schotten schotten” is een handige technocratische rookbom — alsof het natuurwetten zijn en niet gewoon politieke keuzes die we zelf hebben vastgetimmerd om vooral vermogen te sparen. En dat “te makkelijk: de rijken betalen” is ook zo’n classic dooddoener: verhoog box 2/3 en pak excessieve winst/erfenissen aan, dan hoef je niet weer mensen met WW/ziekte te slopen — maar ja, dan gaan de lobby’s huilen en doet VVD alsof de economie instort.

Kijk, die “levensgrote verschillen” zijn deels echt theater ja, want 80% van die begroting zit vast in afspraken en wetten, maar doen alsof het alleen maar schotten zijn is ook te makkelijk: politiek kiest gewoon waar je de pijn legt en waar je ‘m verstopt. “De rijken betalen” kan prima bullish zijn voor de cijfers, maar zonder concrete heffing en anti-doorlek (huur/energie/loon) krijg je gewoon inflatie + middenklasse die de rekening krijgt, en die ethische rode lijnen meenemen is gewoon stemmen kopen, zo werkt die coalitie-markt nou eenmaal.

Professor vergeet één ding: het echte schot zit niet in “EU-regels” maar in ons eigen uitvoeringsvermogen, je kunt miljarden schuiven maar als Belastingdienst/UWV het niet kan leveren is het gewoon PowerPoint-beleid. Bottom line: maak eerst keuzes die uitvoerbaar zijn en stop met niche-eisen in een begrotingsdeal, want de markt (en de rente) straft alsnog.

ja leuk “zeg gewoon eerlijk”, maar zo werkt een begroting niet hè: zorgtoeslag en kinderopvang hangen aan 100 andere knoppen en elke partij wil er weer een uitzondering of doelgroep bij. En in de supermarkt is het echt niet alleen Den Haag, loon, energie, transport en marges spelen net zo hard mee, maar dat klinkt minder lekker in een quote.

FransDansen heeft wel een punt dat je met alleen “miljarden opschrijven” niks koopt als de uitvoering vastloopt, maar dat is ook precies waarom je in Den Haag niet nóg twee jaar moet gaan filosoferen tot alles perfect is. Holistisch gezien is dit gewoon een systeem dat uit balans is: je kunt niet én mensen in ww/ziekte onzeker maken én verwachten dat ze overeind blijven om die energietransitie/defensie/onderwijs mee te dragen, dan trek je het fundament leeg en krijg je nóg meer uitval en vertraging. En dat vergunningen/bezwaar moeras los je ook niet op met stoere menukaarten, maar met heldere kaders en rust in het veld, anders blijft het westerse symptoombestrijding met steeds een nieuw potje geld erop.

FransDansen mist dat “geen ambtenaar/aannemer” vaak gewoon een politieke keuze is: je stapelt bewust aanbestedingsregels, stikstof/ruimtelijke randvoorwaarden en bezwaarprocedures op elkaar en doet daarna verbaasd dat het niet uitvoerbaar is. En ondertussen schuift iedereen met miljarden alsof dat neutraal is, terwijl het de facto neerkomt op wie je laat betalen: hogere lasten, lagere uitkeringen of weer een verkapte heffing zoals die vrijheidsbijdrage, mits je ‘m niet in de algemene middelen laat weglekken.