Minister werkt aan fatbike-aanpak, maar moet definitieprobleem nog tackelen

begin nou eens met een heldere definitie: is het een e-bike met dikke banden of gewoon een opgevoerde brommer in vermomming? zonder dat ga je met leeftijden en “fatbikevrije zones” alleen maar weer een papieren regel maken waar iedereen omheen rijdt, en de handhaving kan het toch al niet bijbenen.

het probleem is dat je het nu hangt aan “fatbike” (bandbreedte…) terwijl de ellende ’m zit in snelheid/vermogen en vooral opvoeren, en dat is prima te meten en te handhaven met rollenbank + steekproeven bij scholen en hotspots. de oplossing is zet een simpele technische norm neer (max 25 km/u echte afschakeling, max koppel/vermogen) met typegoedkeuring en stevige boetes/inbeslagname bij manipulatie, en geef gemeenten alleen zonebevoegdheid op drukke voetgangers-infrastructuur waar je sowieso geen 25 wil rijden, ongeacht hoe dik je banden zijn.

Men vergeet gemakkelijk dat we dit trucje al kennen van de brommer: als je een “fatbike” gaat definiëren op uiterlijk, krijg je meteen een nieuw modelletje dat nét door de mazen glipt. Zet het gewoon neer als: elektrische fiets met aandrijving X en controles Y, mét kenteken/registratie voor alles met motor boven een simpele drempel; dan kan je ook eindelijk fatsoenlijk handhaven en aansprakelijkheid regelen. En die leeftijd? prima, maar begin eens bij de ouders die zo’n ding kopen en daarna verbaasd zijn dat zoonlief 40 rijdt door de winkelstraat…

Feit is: leeftijdsgrens klinkt lekker, maar de schade zie ik vooral bij kinderen die überhaupt te hard gaan en geen verkeersinzicht hebben, dat los je niet op met alleen een jaartal. Als je iets wil dat morgen werkt, pak dan gedrag en infrastructuur: handhaaf op snelheid in drukke zones en maak die dingen standaard met begrenzer die niet met een YouTube-filmpje te slopen is. En helmplicht tot 18 is prima, maar dan wel een helm die je ook echt opzet, niet zo’n ding bungelend aan het stuur.

Juridisch gezien ga je met “fatbikevrije zones” meteen het gelijkheids- en handhavingsprobleem in: waarom mag een gewone e-bike met zelfde snelheid wél door de winkelstraat en die met dikke banden niet, dat houdt bij de rechter alleen stand mits je het objectief kunt meten en proportioneel motiveert. En die minimumleeftijd wordt in de praktijk een ID-controle circus; de facto leg je de bewijslast bij BOA/agent die in 3 seconden moet gokken of iemand 14 of 16 is. Zet dan tenminste ook meteen een aansprakelijkheids-/verzekeringshaakje neer, want straks rijdt zo’n ding iemand omver en blijkt er weer niks verhaalbaar.

die leeftijdsgrens is vooral symboolpolitiek: de 16-jarige op een opgevoerde fatbike is net zo’n projectiel als de 12-jarige. bottom line: maak het financieel onaantrekkelijk met verplicht WA/registratie voor alles met elektrische aandrijving (ook “legale” e-bikes) en laat verzekeraars/kopers de pijn voelen; dan regelt de markt het sneller dan 100 nieuwe bordjes “fatbikevrije zone”.

Minimumleeftijd wordt zo’n lekkere “we deden iets”-maatregel: je gaat straks in een winkelstraat serieus staan raden of dat joch 13 of 15 is, en als je mis zit heb je weer gedoe. Pak het bij de verkopers en import aan, want die dumpen nu gewoon meuk zonder fatsoenlijke begrenzer en met een handleiding “zo voer je ‘m op” erbij, en dan mag de rest het weer oplossen.

Weet je wat het is: die minimumleeftijd gaat pas wat doen als je ouders ook ff aansprakelijk maakt, want die kopen zo’n ding en staan daarna verbaasd als hun kind 35 door de winkelstraat knalt. En “fatbikevrije zones” wordt weer zo’n BOA-ruzie bij de HEMA tenzij je gewoon op snelheid/gedrag kunt handhaven, maar ja daar is dan weer geen mens voor omdat alles kapotbezuinigd is.

Nuance: leeftijd is maar één knop, ik zie op de SEH-rapportjes vooral hoofdletsel en gebroken polsen door valpartijen, ook bij 17-jarigen die gewoon te hard een bocht nemen. Als je dan toch regels maakt, koppel het aan iets simpels als massa+snelheid: zwaardere e-bikes (die fatbikes vaak zijn) = helm en aansprakelijkheidsverzekering verplicht, dan voelen ouders ook meteen dat het geen speelgoed is. En die zones, prima, maar maak ze voor alle snelle e-bikes en handhaaf op gedrag, anders wordt het weer een bandjes-discussie terwijl oma op haar speed-pedelec wél door de winkelstraat mag…??

Het zij zo: iedereen staart zich blind op leeftijd en bandbreedte, maar het echte gat zit ’m in opvoeren én in de schade-afhandeling als het misgaat. Maak voor alles met motorondersteuning boven een simpele drempel gewoon een verzekerings- en registratiespoor verplicht; dan gaan ouders ook ineens anders kijken naar “ach, het is maar een fiets”. En die fatbikevrije zones? prima, maar dan wel als onderdeel van een breder “stapvoets in winkelgebied”-regime, anders krijg je weer eindeloze discussies bij de rechter over willekeur.

Feit is: in de spreekkamer zie ik na die fatbike-crashes vaak niet alleen een schaafwond, maar ook hersenschudding en polsbreuken, en dat gaat vaak mis bij remmen en bochten, niet alleen bij topsnelheid. Minimumleeftijd is prima, maar koppel daar meteen een basisvaardigheidstest of verplicht lesmoment aan, want 14 of 16 zegt weinig als iemand nog nooit fatsoenlijk heeft leren kijken en anticiperen. En die helmplicht, regel dan ook dat een helm betaalbaar en normaal verkrijgbaar is, anders wordt het weer zo’n papieren regel waar niemand zich aan houdt.

tuurlijk weer VVD-oplossing: “fatbikevrije zones” en leeftijdjes — alsof het probleem niet gewoon is dat fabrikanten + importeurs bakken geld verdienen aan half-opgevoerde rommel en de rekening bij gemeenten/boa’s dumpen, oh ja want handhaving is gratis zeker. Leg die producenten een keiharde zorgplicht + aansprakelijkheid op (en pak de winst weg bij verkoop van opvoersetjes), dan stopt die wildgroei sneller dan weer een bordje in de winkelstraat. en als ouders 1200 euro neerleggen voor zo’n ding voor een kind van 12: misschien ook ff verplichte verzekering/registratie, want nu is het “mijn kind” maar bij een aanrijding ineens niemand verantwoordelijk.

Ik zeg het al jaren: dit is weer typisch Haagse symptoombestrijding, ze gaan “fatbike” framen als het probleem zodat ze straks overal zones en leeftijdscontroles kunnen uitrollen, maar die opgevoerde rommel blijft gewoon rondrijden op een ander bandje. En ondertussen wordt de brave burger weer getest op gehoorzaamheid met helmplicht tot 18 en BOA’tjes die kinderen moeten gaan vragen om ID… ik was zelf ook zo van “ach veiligheid”, tot je ziet hoe snel het altijd eindigt in méér regels voor iedereen behalve de verkopers/importeurs die die controllers binnen blijven slepen!!!

Feit is dat de SEH’s niet vol liggen van dikke banden, maar van hoofdletsel en gebroken polsen na een klapper met 30-40 km/u, vaak zonder helm en met twee kids op één fiets. Als je dan toch regels maakt, koppel het aan massa+snelheid en rem-eisen, want zo’n fatbike weegt een baksteen en stopt echt niet als een gewone fiets in een drukke straat. En die zones kunnen best, maar maak er dan meteen ook een logische fiets-afstap zone van, anders verplaats je het probleem 200 meter verderop.

Dat “fatbikevrije zones” riekt nu al naar lokale symboolpolitiek die straks bij de rechter sneuvelt, want je gaat in feite een voertuig verbieden op looks terwijl de risico’s ‘m zitten in snelheid/gewicht/gedrag. Als je echt iets wil wat werkt: pak de verkoopkant aan met een Europese productnorm (CE/markttoezicht) voor controllers/firmware en maak manipulatie niet alleen boetewaardig maar ook een reden voor directe inbeslagname en aansprakelijkheid bij de verkoper/importeur. En die minimumleeftijd… leuk, maar zonder verzekeringsplicht/registratie blijft het weer zo’n “wie is er verantwoordelijk?” circus na een aanrijding.

Vanuit mijn praktijk zie ik vooral ouders die zo’n ding kopen “want dan hoeft ie niet door de regen te trappen”, en daarna is iedereen verbaasd dat dat kind met z’n hoofd vol prikkels geen rem-energie heeft in een drukke winkelstraat. Je kunt 12/14/16 roepen, maar zolang er nul verantwoordelijkheid aan de koopkant hangt (verzekering/plicht tot registratie, ouder aansprakelijk bij opvoeren/ongeluk) blijf je aan symptoombestrijding doen en schuift het universum het probleem gewoon door naar het volgende modelletje. En eerlijk: die helmplicht is prima, maar leer ze ook eerst weer voelen en kijken in het verkeer, nu is het alleen GAS en dopamine.

Definitieprobleem? dat is Den Haag voor “we willen verbieden maar durven niet te zeggen wat” zeg maar. Begin eens bij de verkopers: verplicht RDW-sticker/registratie op elke e-bike met motor, en als je ‘m zonder begrenzer of met “offroad-standje” verkoopt krijg je de boete, dan is het opeens heel snel geen speelgoed meer in de etalage.

Definitieprobleem m’n reet: pak gewoon de verkopers aan, want zolang elke telefoonwinkel/marktplaats-bro een “25 km/u hoor” kan fluisteren en er gratis een opgevoerde controller bij propt, blijf je regels stapelen terwijl de straat de testrit is, maar goed.

Men vergeet gemakkelijk dat we dit soort discussies al honderd jaar voeren: eerst de fiets zonder bel, toen de brommer, nu de e-varianten; telkens komt Den Haag met een “categorie” en de straat met een omweg. Dat definitieprobleem los je niet op met bandjes meten, maar met één simpele regel: alles met motorondersteuning die je met een appje kunt tweaken hoort gewoon onder een zwaarder regime mét verzekering en herkenbaarheid, anders blijft het vrijblijvende ellende. En die minimumleeftijd? maak het 16 en leg de boete óók bij de ouder/verkoper, want daar zit de echte prikkel.

die leeftijdsgrens gaat je ook een hoop gezeur geven met “hoe oud ben jij dan”, maar ondertussen zie ik vooral ouders die zo’n ding kopen als oppas op wielen en dan is het hek van de dam. maak het simpel: alles wat harder kan dan 25 of waar je aan kan rommelen = kenteken, verzekering en helm, dan wordt het ineens weer serieus geld en verantwoordelijkheid, en dan denkt men twee keer na.

hier in Almelo zie ik vooral die ouders die zo’n fatbike “voor school” kopen en dan janken als er bijna iemand van de stoep gereden wordt… zet die leeftijd maar op 16 én maak de ouder aansprakelijk als dat ding opgevoerd blijkt na een ongeluk, dan is ’t ineens heel snel klaar met die stoere fratsen.

In de praktijk: maak het niet weer een “fatbike” discussie maar een “alles wat harder gaat dan 25 of te simpel op te voeren is” discussie, want die jochies stappen morgen net zo makkelijk op een andere e-bike. En die zones… leuk voor winkelstraten, maar dan moet je ook meteen iets regelen voor bezorgers en ouders met bakfiets, anders wordt het één grote willekeur per gemeente. ouders die zo’n ding kopen voor een kind van 12 mogen ook best eens aangesproken worden, niet alleen dat kind op straat.

dus straks gaan we kindjes aanhouden op “lijkt 15 of 16” en ondertussen verkoopt elke webwinkel zo’n ding gewoon met opvoersetje erbij alsof het een telefoonhoesje is??? waarom niet dáár beginnen: verkoopverbod op opvoerkits, meteen boete voor de winkel én de ouders, en inbeslagname bij herhaling, klaar toch?! en dan?? moet ik het maar normaal vinden dat zo’n jochie 40 langs mijn fiets schiet op het Spaarne omdat de minister nog “definities” aan het puzzelen is?!?!

die hele definitie-discussie voelt weer als systeem-gedoe terwijl je op straat allang ziet wat er misgaat: kinderen die op een zwaar ding met motor ineens “stoer” tussen voetgangers en kinderwagens door knallen. Maak het gewoon simpel: onder de 16 geen elektrische ondersteuning op zo’n type fiets en ouders die het tóch kopen mogen best bewust aansprakelijk worden, want onze kinderen zijn niet de proefkonijnen van een hype. En die fatbikevrije zones graag, maar dan ook meteen veilige fietsroutes eromheen, anders duw je ze alleen maar nóg meer de stoep op…

Ik zie het elke dag op de SEH: het zijn niet “dikke banden”, het zijn kapotte polsen, tanden eruit en hersenschuddingen omdat die kids veel te hard gaan en nul bescherming hebben. En dan gaan we weer jaren vergaderen over definities terwijl handhaving al uitgekleed is door bezuinigingen… zet ‘m gewoon op snelheid/vermogen én maak ouders aansprakelijk, dan verandert er tenminste iets.

Typisch weer: ze gaan maanden vergaderen over “wat is een fatbike” en ondertussen koopt half Nederland er eentje voor €1.199 en rijdt zonder verzekering of aansprakelijkheid door de winkelstraat alsof het een omafiets is. Maak het simpel: alles met elektrische ondersteuning én gashendel of dat sneller dan 25 kan = registreren + WA-plicht, anders blijven de kosten van letsel en schade (zo €5.000 per aanrijding ben je zo kwijt) gewoon bij het slachtoffer hangen. En die “fatbikevrije zones” worden weer bordjes en BOA’tjes à €70.000 per fte per jaar, terwijl de echte rotte appels vrolijk doorrijden.

weer die focus op “leeftijd” en “zones” — lekker symptoombestrijding zodat je straks 14-jarigen kan ID-checken terwijl de webshops gewoon throttle-kits en controllers blijven pushen, oh ja want de markt regelt zichzelf natuurlijk. pak de SUPPLY: verbied verkoop/import van opvoerspul, verplicht typegoedkeuring + keiharde aansprakelijkheid voor verkopers/fabrikanten, anders blijft dit een VVD-ritueel met wat extra boa’s en nul echte veiligheid.

Wat mij opvalt: iedereen blijft hangen in leeftijd en banddikte, maar niemand durft het echte gedoe te benoemen: die opgevoerde dingen zijn vaak een grijs importproduct zonder fatsoenlijke papieren, en dan sta je als agent/BOA met lege handen. Maak het simpel: verkoop alleen nog e-fietsen met een controleerbare typegoedkeuring en verplicht een sticker/QR op het frame met specs; zonder dat ding = van de weg. En “fatbikevrije zones” gaat een heerlijke woordenbrij worden… zet dan gewoon “verboden voor gemotoriseerde tweewielers” neer in de drukste winkelstraten, klaar.

bij ons in de buurt is het gezeik niet eens alleen die fatbikes, het zijn vooral die bezorgjochies met accu’s die “even snel” door het voetgangersgebied knallen, en als je ze aanspreekt kijken ze je aan alsof jij raar bent… maak dan meteen verzekeringsplicht + echte aansprakelijkheid voor álles met motor, dan voelen ouders/werkgevers het ook in de portemonnee en niet alleen zo’n kind met petje op 😤

dat hele “minimumleeftijd” voelt als beleid dat je kan afvinken maar niet kan uitvoeren: BOA’s gaan echt niet in de regen bij elk kruispunt kinderen om ID vragen. Maak het voor ouders en verkopers gewoon onmogelijk om een 45km/u ding als fiets te verkopen: verplichte registratie/verzekering bij aankoop + sticker/QR op het frame die je in 2 sec kan scannen, anders is het weer kat-en-muis en wint de AliExpress-controller altijd.

die hele “minimumleeftijd” is leuk op papier, maar op straat krijg je straks weer discussies met boa’s en ouders die doen alsof hun kind 16 “lijkt”. Ik zie dagelijks de ellende ná zo’n klapper: kind met letsel, ouders in paniek, en niemand heeft verzekering/helm/iets geregeld omdat het “maar een fiets” was. Maak het simpel: verplicht WA/registratie voor alles met trapondersteuning én motor, dan wordt het ineens minder stoer om met een opgevoerd ding door de winkelstraat te jagen.

Leeftijdsgrens gaat vooral betekenen dat je straks kinderen staande houdt en ouders boos aan de kant staan te filmen, terwijl het echte gedoe is dat die dingen vaak geen bel of licht hebben en remmen als nat karton. Maak eerst eens een simpele eis: remtest, verlichting, reflectie, bel en een frameplaatje/registratie zodat je überhaupt weet wat je voor je hebt na een aanrijding, nu is het altijd “geen idee welk ding het was, hij was weg”. Verrast me niks dat dit weer begint met zones en definities in plaats van basisveiligheid.

die minimumleeftijd gaat echt een grap worden, krijg je straks boa’s die bij elke snotneus “legitimatie graag” moeten roepen terwijl de rest al de stoep over knalt. maak het gewoon simpel: alles wat harder kan dan 25 = brommerregels, en tot die tijd mogen gemeenten best zones doen waar je stapvoets moet, maakt mij niet uit of je banden dik of dun zijn.

Die leeftijdsgrens is leuk voor de bühne, maar het echte probleem is risicogedrag + gebrek aan verkeersinzicht: je ziet kids slalommen met oortjes in, nul anticipatie, en dan helpt “12 of 14” precies niks als ze alsnog 25 (of 40…) door een winkelstraat knallen. Overigens wat veel mensen niet weten: dat extra gewicht van zo’n fatbike + vaak matige remmen betekent gewoon langere remweg, dus bij dezelfde snelheid is de klap harder en heb je sneller letsel (ook voor de voetganger). Maak dan meteen een verplichting voor fatsoenlijke remprestaties/verlichting en een korte verkeerscursus bij aankoop, dan pak je tenminste iets aan dat wél meetbaar is zonder dat definitie-circus.