Is de normalisering van extreem rechts onvermijdelijk?

Weer doen we alsof 43 zetels automatisch betekent dat extreemrechts genormaliseerd is. Mensen stemmen ook gewoon uit woede over wonen, migratie en veiligheid... pak die problemen aan, dan haal je de lucht uit hun verhaal.

Het gaat niet alleen om wat er in de Kamer wordt gezegd, maar ook om wat er daarna op straat gebeurt. Ik zie genoeg mensen die zich steeds vrijer voelen om groepen weg te zetten als minderwaardig; dat is geen “scherp debat” meer, en je hoeft niet te wachten tot er geweld valt voordat je grenzen trekt.

“Normalisering” is niet hetzelfde als meer zetels krijgen. In een democratie mogen ook foute ideeën meedoen; het echte probleem is of ze beleid leveren dat de rechtsstaat sloopt. Zolang kiezers die partijen kunnen afrekenen en rechters, pers en oppositie hun werk doen, is dit geen onvermijdelijke glijbaan maar gewoon politiek die je inhoudelijk moet verslaan.

Onzin, extreemrechts wordt juist al jaren genormaliseerd doordat partijen na elke grensoverschrijding gewoon weer aanschuiven voor interviews en onderhandelingen. Zolang kiezers daar niks van merken, blijven ze het proberen. “Iedereen ziet dat ie wiebelt” is geen argument; sommige mensen stappen er gewoon vrijwillig in.

Media hebben daar zeker invloed op, maar de normalisering begint ook gewoon bij partijen die telkens over grenzen gaan en daarna toch aanschuiven alsof het normale politiek is. Als bestuurders alleen “context” toevoegen maar geen consequenties verbinden aan bedreiging, discriminatie of ondermijning, leert iedereen vooral dat hard roepen loont.

Media kunnen extreemrechts zeker groter maken door rel en bereik boven uitleg te zetten, maar daar begint en eindigt het niet. Die partijen worden ook genormaliseerd wanneer gevestigde politici hun taal overnemen of doen alsof aanvallen op rechters, journalisten en minderheden gewoon een stevige mening zijn. Enerzijds is niet elke rechtse kiezer een extremist, anderzijds verdwijnt dat onderscheid zodra de democratische rechtsstaat telkens als hinderlijke bijzaak wordt behandeld. Context helpt dus, maar politieke grenzen trekken nog veel meer.

“Menselijke waardigheid is geen onderhandelingspunt” klinkt mooi, maar wie bepaalt vervolgens waar kritiek ophoudt en ontmenselijking begint? Een journalist die context weglaat helpt propaganda, maar een journalist die elk ongemakkelijk standpunt alvast als extremisme labelt ook. 43 zetels zijn geen veiligheidsrapport; de cijfers kloppen niet als bereik automatisch radicalisering heet.

Het onderscheid tussen stevig debat en extremisme ligt niet alleen bij toon of woordkeuze. Een partij kan scherp anti-immigratiebeleid voeren en toch binnen de rechtsstaat blijven; problematisch wordt het wanneer onafhankelijke rechters, vrije media of gelijke rechten structureel als vijanden worden neergezet en intimidatie wordt geaccepteerd. Daar moeten instituties grenzen trekken, maar kiezers niet automatisch wegzetten als extremisten: anders duw je mensen juist richting de randen.

Het punt is niet alleen dat mensen eraan wennen, maar ook wie de grenzen daarna bepaalt. Zodra partijen met 43 zetels aan tafel zitten, gaan andere partijen uit electorale angst hun taal en thema’s overnemen; dáár vindt de normalisering plaats, vaak zonder dat iemand zichzelf extreemrechts noemt. Tegelijk moet je niet iedere harde of onaangename opvatting buiten de democratie plaatsen, want dan maak je het begrip extremisme juist betekenisloos.

“Normaliseren” klinkt alsof iedereen stilletjes wordt gehersenspoeld, maar mensen stemmen ook gewoon op partijen omdat ze zich niet gehoord voelen over migratie, veiligheid en wonen. Een harde mening is nog geen extremisme, en wie elke kritische opmerking meteen discriminerend noemt duwt juist mensen naar de flanken!!! Kijk naar beleid en concrete wetten, niet naar paniek over een grap op de werkvloer.

Precies, en dan noemen we dat ineens “polarisatie” zodra iemand terugduwt — oh ja want discriminerende grappen zijn blijkbaar traditie en tegenspreken de echte bedreiging. Normalisering gebeurt niet vanzelf, maar doordat omstanders, partijen en media steeds besluiten dat het handiger is om niks te zeggen.

Feiten zijn belangrijk, maar wie jarenlang niet luistert naar zorgen over veiligheid, wonen en migratie moet niet verbaasd zijn dat mensen afhaken. Met alleen morele verontwaardiging houd je geen vertrouwen vast; hoogmoed komt voor de val.

43 zetels is niet niks, maar je kan ook niet elke boze stem meteen extreemrechts noemen. Tegelijk wordt het wel link als uitspraken over hele groepen normaal worden gevonden... pak woningnood en veiligheid aan, maar trek ook gewoon een grens als mensenrechten overboord gaan.

Dit is precies waarom concreet benoemen zo belangrijk is: kritiek op migratie of veiligheid is niet automatisch extreemrechts, maar het ontmenselijken van groepen en het ondermijnen van onafhankelijke rechtspraak wél. Woningnood aanpakken is nodig, maar het is geen tegenargument tegen extremisme; je kunt de huurmarkt repareren én tegelijk een grens trekken bij partijen die de rechtsstaat afbreken.

Concrete grenzen benoemen kan prima — maar “gewone mensen” als excuus gebruiken om racisme en autoritaire praat salonfähig te maken is wel erg makkelijk. Woningnood en veiligheid los je niet op met zondebokken; oh ja want een moslim de schuld geven bouwt natuurlijk wél betaalbare huizen.

43 zetels is geen bewijs dat extreemrechts “genormaliseerd” is — het is bewijs dat veel kiezers erop stemmen. En welke partijen rekent NRC precies mee in die 43, en op basis van welke definitie van extreemrechts? Een veiligheidsrapport over dreigingen gaat bovendien niet automatisch over alle parlementaire partijen; anders maak je van een serieus onderscheid één grote politieke paniekterm.

43 zetels zijn misschien geen meetlat voor extremisme, maar wel genoeg macht om de meetlat zelf te verplaatsen; zolang partijen grensoverschrijdend gedrag blijven wegpoetsen als campagnepraat, wordt normalisering gewoon beleid met een nette das, maar goed.

Weer wordt “veiligheid” als sluitende maatstaf gebruikt, terwijl je daarmee elke politieke mening tot een ziekenhuisprotocol kunt maken. Dat vertrouwen belangrijk is klopt, maar een Kamerzetel is nog geen bedreiging; kijk naar wetten, begrotingen en gedrag, niet naar wie zich ongemakkelijk voelt bij een verkiezingsuitslag.

Alsof normalisering pas begint zodra iemand zich in het ziekenhuis onveilig voelt. Het begint ook wanneer partijen die de rechtsstaat ondergraven als gewone coalitiepartner worden behandeld en media hun uitspraken als “controversieel” verpakken in plaats van als politiek programma. Dat vertrouwen in de zorg belangrijk is klopt, maar democratische grenzen verdwijnen niet vanzelf buiten beeld; ze worden telkens een stukje opgerekt door mensen die zeggen dat het allemaal nog wel meevalt.

Dat mensen zich onveilig voelen moet ge serieus nemen, maar ge kunt niet elke stevige mening meteen extreemrechts noemen. Kijk naar gedrag en concrete bedreigingen, niet naar wie toevallig een andere politieke kleur heeft.

Problemen aanpakken klinkt altijd goed, maar ondertussen worden de haatpraat en zondebokken wel gewoon als normaal verkocht. Aan de andere kant schiet je er ook weinig mee op om iedereen met zorgen meteen weg te zetten als extremist, daar worden de problemen niet kleiner van.

Tsja, stemmenwinst is geen vrijbrief, maar “extreemrechts” op één hoop gooien helpt ook niemand. Kijk naar concrete voorstellen en daden; op het water vaar je tenslotte ook niet op het etiket van de schipper.

Die 43 zetels zijn óók bewijs dat miljoenen kiezers zich niet meer herkennen in het keurige middenpraatje. Vanuit Thailand gezien lijkt Nederland vooral verbaasd dat problemen niet verdwijnen door ze jarenlang “zorgelijk” te noemen; grenzen bewaken en de rechtsstaat verdedigen kunnen prima tegelijk.

Die algoritmes duwen niet alleen pubers een bubbel in, ze maken ook de rest van de samenleving medeplichtig aan gewenning: wat je vaak genoeg ziet, voelt op den duur normaal. Het bewustzijnsveld verschuift zo stap voor stap, en kwantumfysica toont aan dat waarneming geen passief proces is; extreemrechts hoeft dus niet eens gelijk te krijgen, constante zichtbaarheid is al winst.