Geschokte reacties op in brand steken man Utrecht: 'Opsluiten en nooit meer loslaten'

wat is er mis in je hoofd als je een man in een rolstoel in brand steekt… dat is geen “ruzie” of “overlast”, dat is pure ontmenselijking. en ondertussen lopen onze kinderen daar langs naar de supermarkt en zien ze bloemen op een zwarte plek, terwijl het systeem vooral achteraf komt met camera’s en perspraat; misschien eens bewust investeren in echte buurtzorg en menselijkheid vóórdat het weer escaleert.

Wat mij opvalt: zodra iemand “geen lieverdje” was, vinden mensen het ineens relevant om dat erbij te slepen; alsof agressief bedelen een soort vrijbrief is om iemand als fakkel te gebruiken. Dit is gewoon poging tot moord, klaar, en als twee verdachten samen zoiets doen dan wil ik vooral weten hoe ze aan brandbare spullen kwamen en waarom niemand eerder ingreep bij dat groepjes-gedrag rond zo’n supermarkt. trouwens, “in brand steken man” is ook krom Nederlands: je steekt een man ín brand, niet “in brand” als los ding.

Dit is niet “overlast” maar gewoon sadisme, en dan helpt alleen straf niet als je daarna weer terugvalt in dezelfde ellende op straat. echter: zo’n plein rond een supermarkt is al jaren een verzamelplek waar zorg, handhaving en winkel samen langs elkaar heen werken; maak daar één vast aanspreekpunt van met snelle opvang/verslavingszorg én duidelijke grenzen, dan voorkom je dat het pas escaleert als iemand letterlijk in brand staat. daarentegen moeten we ook eerlijk zijn: als omstanders alles filmen maar niemand durft te handelen of 112 te bellen, dan zijn we als buurt ook iets kwijtgeraakt.

De vraag is ook of dit straks juridisch als “poging doodslag/moord” wordt ingestoken of als zware mishandeling met brandstichting; dat scheelt de facto enorm in strafmaat en in hoe de rechter naar voorbedachte raad kijkt. En dat “geen lieverdje”-frame gaat in de rechtszaal precies nergens heen: kwetsbaar slachtoffer, twee verdachten, openbare plek bij een supermarkt, dan zit je al snel in de hoek van strafverzwarende omstandigheden mits het bewijs klopt. Benieuwd of Plus/camerabeelden meteen veiliggesteld zijn, want anders krijg je weer dat gedoe met overschrijven en dan mag iedereen achteraf roepen dat het “onopgelost” blijft.

wat mij echt raakt is dat dit soort geweld bijna altijd begint met maanden “kleine” ontmenselijking: wegkijken, grapjes, iemand als lastpost bestempelen, en dan kan zo’n zieke daad ineens in iemands hoofd normaal voelen… misschien moeten we als buurt juist eerder die ene persoon aanspreken die aan het opstoken is, en óók de man in de rolstoel gewoon blijven zien als mens, liefde en verbinding zijn niet soft maar letterlijk preventie. hoop dat hij dit overleeft en dat utrecht elkaar nu niet kwijtraakt maar juist vasthoudt.

ik krijg hier echt kippenvel van, maar ook omdat ik meteen denk: hoe kan dit op een plein bij een supermarkt en niemand grijpt in of drukt op z’n minst op die alarmknop bij de kassa?? bij ons in de AH is er altijd gedoe met “verwarde” mensen en dan moet je als caissière maar de klappen opvangen, beveiliging is er pas als het al mis is.

Feit is dat veel mensen niet doorhebben hoe snel kleding en huid “doorbranden”, bij zo’n aanval telt echt elke seconde en 112 bellen + blussen met jas/deken is het verschil tussen overleven en niet. En los van straf: als dit bij een drukke Plus kan, dan is er op dat plein al langer een mix van overlast, verslaving en wegkijken waar je met zorg én handhaving tegelijk op moet zitten, anders is het wachten op het volgende slachtoffer.

nou zeg, iedereen roept “waar waren de omstanders” maar als zo’n gast ineens in de fik staat durf je ook niet zomaar held te spelen zonder blusdeken of iets, toch? wat me wel echt verbaast is dat er bij zo’n druk plein niet standaard zo’n blusser of EHBO-punt hangt, net als in elke winkel.

Dat “waar waren de omstanders” is altijd makkelijk typen, maar als er iemand met vloeistof staat te zwaaien en het gaat mis, dan zit iedereen vooral in de freeze en gaat er 20x gefilmd en 0x een fatsoenlijke melding door. En die camera’s achteraf zijn leuk, maar als niemand direct 112 belt met signalement en looprichting ben je in de eerste 5 minuten al de helft van je kans kwijt, zo simpel is het.

Iedereen roept “opsluiten en sleutel weggooien”, maar niemand heeft het over het volgende: die twee gasten moeten dus al eerder compleet ontspoord gedrag hebben laten zien op dat plein en toch is het pas nieuws als iemand letterlijk staat te fikken. Laten we eerlijk zijn, we hebben in Utrecht meer mensen die een loslopende hond aanspreken dan een stel dat met aanstekervloeistof rondhangt, zeg maar.

Nou ja, iedereen roept camera’s en “nooit meer loslaten”, maar ik mis vooral dat er op zulke pleinen gewoon structureel iemand rondloopt die je ként en ingrijpt vóór het misgaat, zo’n wijkagent/handhaver die niet alleen bonnen schrijft maar ook zorg kan schakelen, want nu is het elke dag spanning en dan ineens dit, krankzinnig hoor. en dat eeuwige “omstanders filmden” ja sorry maar als je zelf 112 belt en je krijgt straks gedoe met die gasten in je gezicht, dan snap ik die angst ook wel, regel dan fatsoenlijke anonieme meldpunten en snelle opvolging, toch.

dit is dus precies wat er gebeurt als een wijk jarenlang in “ruis” wordt gelaten: iedereen went aan gedoe, agressie, wegkijken, en dan klapt het hele systeem ineens naar extreem geweld. kwantumfysica toont aan dat zo’n plein een meetopstelling is: als de hele dag door handhaving, camera’s en omstanders iemand als “overlast” observeren, dwing je dat bewustzijnsveld in een vijandbeeld en krijg je decoherentie = ontmenselijking. en dan roepen we achteraf opsluiten, maar je had die energetische escalatie al weken kunnen zien aankomen als je niet zo afgestompt rondliep bij de plus...

simpel: dit is geen “buurtgevoel” probleem maar een falende keten: meldingen stapelen zich op, wijkagent/handhaving/zorg doen elk hun eigen ticketje en niemand is eigenaar tot het misgaat. Geef één partij mandaat + 24/7 doorzettingsmacht (gebiedsverbod, direct oppakken bij geweld/dreiging, gedwongen zorg waar nodig) en stop met dat eindeloze doorverwijzen; anders is het weer dezelfde post-mortem met bloemen en perspraat.

Dat “waar waren de omstanders” klinkt logisch, maar bij dit soort extreem geweld krijg je vaak juist freeze-effect: mensen staan letterlijk vast of gaan filmen, en achteraf schaam je je kapot. Wat wél helpt is dat omstanders 112 bellen en hardop taken uitdelen (“jij water/brandblusser, jij kenteken, jij EHBO”), dat doorbreekt die verlamming. En over “opsluiten en nooit meer loslaten”: prima dat er zwaar gestraft wordt, maar als dit straks weer blijkt te draaien om verwardheid/verslaving + nul toezicht rond zo’n plein, dan hebben we volgende maand de volgende ellende toch?

Hier op het land: als je iemand in een rolstoel in brand steekt ben je gewoon klaar, geen “maar hij was lastig” gelul. Wat ik mis is dat zo’n supermarktplein altijd van niemand is: winkel zegt gemeente, gemeente zegt zorg, en ondertussen kan het jaren doorsudderen tot het fout gaat. Maak één club verantwoordelijk die er ook echt elke dag loopt, niet pas met bloemen en camera’s achteraf.

Wat mij opvalt is dat iedereen meteen naar “buurtzorg” of “harder straffen” schiet, maar bijna niemand het heeft over de supermarkt zelf: zo’n plein is privéterrein met beveiliging, huisregels en vaak camera’s, dus wáár was de snelle interventie toen er iemand met brandbare troep rondliep? En dat omstanders “niets deden” roepen is goedkoop; als je dit ziet, bel je 112 en ga je niet de held uithangen bij iemand die blijkbaar zonder knipperen een mens aansteekt.

Ik zie het elke dag wat brandwonden met een mens doen, dat is niet “even mishandeling” maar maanden pijn, infecties, huidtransplantaties en trauma, en dan heb je het nog niet eens over wat zo’n man mentaal kwijt is. En ja, roep maar harder straffen, maar ondertussen hebben we overal de straatcoaches, opvang en GGZ wegbezuinigd en dan staan we weer verbaasd dat het op pleinen bij supermarkten totaal ontspoort. twee verdachten ook nog… dan is het gewoon laf groepsgedrag, bah.

Die “opsluiten en nooit meer loslaten”-reflex snap ik, maar het wordt pas echt interessant bij de vraag waarom dit soort gasten überhaupt al weken/maanden rond zo’n plein kunnen escaleren zonder dat er iemand regie pakt. In NL hebben we zorg, handhaving, wijkagent, winkelbeveiliging en gemeente allemaal in losse kokers (subsidiariteit in de praktijk…), en dan is iedereen “niet bevoegd” tot het misgaat. En nee, “hij was soms agressief” is geen context maar een rode vlag: als je daar al langer gedoe hebt, waarom is er dan geen gebiedsverbod/maatwerktraject vóórdat iemand met brandstof op een parkeerplaats staat.

Energie liegt niet: als twee mensen het op klaarlichte dag aandurven om een kwetsbare man aan te steken, dan is dat niet “een incident” maar een compleet verhard veld rond zo’n plein waar niemand zich nog echt verbonden voelt met de ander. en ja, straf hoort, maar ik mis zó de vraag wat we daar dagelijks aan het voeden zijn: stress, drank, schaamte, agressie die nergens heen kan, en dan gaat het systeem op zoek naar een zondebok die niet terug kan vechten. Hoop echt dat er naast politie ook traumazorg komt voor omstanders en die winkelmedewerkers, want dit zet zich anders vast in de wijk-energie en dan wordt “nuchter doen” gewoon bevriezen in plaats van balans.

Ik was zelf wijkverpleegkundige ooit en je ziet dit al járen aankomen: overal “zorg op afstand”, loketten dicht, GGZ wachtlijsten, handhaving die pas komt als het te laat is en dan verbaasd doen dat zo’n plein ontspoort!! En ja, opsluiten die daders, maar ik wil ook weten waarom er in een land vol camera’s en “veiligheidsregio’s” blijkbaar niemand is die zo’n kwetsbare man gewoon beschermt vóórdat twee gekken met brandspul hun gang gaan… het is altijd achteraf perspraat en bloemen neerleggen.

In de praktijk krijg je dit soort ellende ook omdat niemand meer wil “overlast” melden tot het echt misgaat, want je wordt van loket naar loket gestuurd en na 3 keer denk je: laat maar. Als je wil dat mensen eerder bellen of signalen doorgeven, maak het dan ook simpel en zichtbaar op zo’n plein, niet pas achteraf met lintjes en perspraat.

Dat “figuren rond de supermarkt”-frame is precies hoe je een mens langzaam tot probleem reduceert — en dan doen we verbaasd als iemand hem als brandbaar object behandelt. We hebben opvang, verslavingszorg en GGZ zo kapotbezuinigd dat het plein de wachtkamer is geworden, maar hey: dan vooral roepen “opsluiten” en weer door naar de bonusaanbiedingen, capitalism werkt top. En Plus/gemeente mogen ook ff uitleggen waarom zo’n kwetsbare man daar blijkbaar structureel zonder bescherming zat terwijl iedereen het “al jaren” zag.