Gommers zegt dat Code Zwart heel dichtbij was. Maar ook dat een minimum van 1.150 IC-bedden een onmogelijke taak is

ja sorry maar als code zwart zó dichtbij was, hoezo is “structureel 1.150 IC-bedden” dan ineens onhaalbaar… dan hebben we dus gewoon te weinig mensen en te veel bureaucratie, en dat los je niet op met een wetje maar met fatsoenlijke roosters, salaris en opleiden zodat die bedden ook echt bemand zijn.

Ja jong, altijd dat gedoe over “bedden” alsof dat een stapel matrassen is die ge ff uit de schuur trekt. Als ge in maart ineens 300 extra IC wil, dan moet ge óók accepteren dat er de rest van het jaar mensen klaarstaan die soms niks te doen hebben, en dan gaat iedereen weer janken over “inefficiëntie” en kosten. Zet dan gewoon regionaal vaste flexteams op (defensie/brandweer-achtig) die bij piek kunnen bijspringen, want nu laten ze elke afdeling leeglopen en dan valt de gewone zorg weer om.

In de praktijk is “1.150 bedden” gewoon boekhouden als je niet óók je hele zorgketen op orde hebt. Als de wijkverpleging, revalidatie en verpleeghuizen vol zitten, blijven mensen op de IC hangen en dan lijkt het ineens alsof je structureel te weinig IC hebt, terwijl het vooral doorstroom is. Zet daar eens wetgeving op: fatsoenlijke plekken ná de IC, anders blijf je dweilen met de kraan open.

Ja goed, ik hoor altijd “1150 bedden” en dan denk ik: leuk, maar als m’n oma na de IC nergens heen kan omdat verpleeghuis/rehab vol zit, dan blijft zo’n bed dus bezet en lijkt het meteen crisis. Misschien moet de Kamer eens stoppen met stoer doen met een getal en gewoon zorgen dat de hele keten doorloopt, anders krijg je elke winter hetzelfde gezeur.

Die 1.150-discussie is zo’n lekker politiek getal, maar waar komt het vandaan: NVIC-norm, RIVM-scenario, of gewoon “klinkt stevig” voor de Kamer? En dat verhaal over “800 IC‑patiënten in normale tijden” klopt dat überhaupt als bezetting, of bedoelt hij instroom/ligdagen, want dat maakt het personeelsplaatje totaal anders. Ook benieuwd: dat Duitse aanbod van 640 bedden op 6 april, is daar een officieel stuk/verslag van (VWS/NCTV), of is dit vooral een sterke anekdote die nu weer de framing “we stonden op omvallen” moet dragen? En als het personeel het knelpunt is: waarom gaat het wetsvoorstel dan niet over opleidingscapaciteit + behoud (cao, zeggenschap), i.p.v. bedden tellen alsof je een magazijn inventariseert.

Men vergeet gemakkelijk dat “1.150 IC-bedden” in de praktijk ook betekent: 1.150 keer een plek waar je elk uur kunt misgaan met beademing, infecties, medicatie; dat is geen bouwproject maar vakmanschap. Als de Kamer per se een getal in een wet wil rammen, regel dan óók een wettelijke opleidings- en behoudsplicht voor personeel en minder managementlagen, anders krijg je precies wat we in 2020 zagen: paniek, improvisatie en daarna weer wegkijken. En dat Duitsland ons toen moest redden, zou toch vooral schaamte moeten oproepen bij al die “efficiëntie”-fetisjisten van de afgelopen 20 jaar.

Feit is: code zwart gaat niet alleen over aantallen bedden, maar ook over wat je dan nog aan kwaliteit en veiligheid kunt leveren met half ingevlogen teams, want IC-zorg is echt geen lego. Als je iets wettelijk wil vastleggen, zet dan een piekcapaciteit mét concrete personeelsnormen en een fatsoenlijke uitstroomketen (verpleegafdeling, revalidatie, verpleeghuis), anders creëer je vooral mooie cijfers en meer schade in de gewone zorg. En die frailty-score is op papier netjes, maar in een echte crisis blijft het een rotbeslissing die je niet “objectief” wegscoret.

Wat mij opvalt: die wet doet alsof “capaciteit” een statisch bezit is, terwijl IC in de praktijk een keten is van SEH, OK, verpleegafdeling, nazorg en vooral beschikbaar personeel; als één schakel vastloopt, heb je op papier 1.150 en in het echt 900 met uitwijk naar de gang. En dat “duimen draaien”-argument is ook gemakzuchtig: je kunt die mensen in rustige tijden prima inzetten voor post-IC, scholing en het afvangen van winterpieken, maar dan moet je stoppen met ziekenhuizen als Excel-bestanden te managen. trouwens, “hooruur” is één woord; “code zwart” ook, als je toch precies wilt zijn.

Goh, die 1.150 als harde wet klinkt leuk tot je ineens een rustige zomer hebt en iedereen weer gaat schreeuwen dat “de zorg te duur” is en er bedden leegstaan, toch? Maak er dan een flexnorm van met duidelijke opschalingsplannen per regio en oefen dat elk jaar, anders is het bij de volgende piek weer improviseren.

Die wet met “1.150” is typisch die Haagse reflex: een getal in beton gieten zodat je daadkracht kunt *tonen*, terwijl het echte probleem governance is: wie betaalt paraatheid als het níet druk is, en wie trekt aan de bel als het wél misgaat. Enerzijds willen we geen “duimen-draaien” in de zorg (alles moet lean), anderzijds verwachten we bij een pandemie ineens defensie-achtige reservekracht zonder defensie-achtige organisatie en budget, dat kan dus niet tegelijk. En dat Code Zwart zo dichtbij was zegt ook iets ongemakkelijks: we hebben jaren collectief gekozen voor goedkope zorg als norm, en nu doen we alsof het een technisch beddenvraagstuk is i.p.v. een politieke keuze over risico’s verdelen en betalen. Misschien moet de Kamer eens ophouden met bedden tellen en beginnen met zeggenschap/arbeidsvoorwaarden + regionale regie wettelijk afdwingen, want anders blijft het elk jaar paniek en daarna weer vergetelheid.

die 1.150 is vooral symboolpolitiek zolang we zorg blijven runnen als een lean bedrijf — “efficiëntie” tot het breekt en dan verbaasd doen dat er geen mensen zijn. als je echt pandemieproof wil zijn, maak IC/SEH gewoon een publieke paraatheidsdienst met vaste overcapaciteit en topvoorwaarden, en ja dat kost geld… oh ja want aandeelhoudersdividend en consultancy waren natuurlijk belangrijker dan verpleegkundigen.

Dit is precies waarom die “1150 bedden”-wet zo’n symptoombestrijding is: je kunt wel IC’s willen stapelen, maar als je preventie en basiszorg kapot bezuinigt (luchtkwaliteit, obesitas, griepvaccinatie, personeel in verpleeghuizen) dan blijf je elk jaar dezelfde piek produceren en duw je het ecosysteem van zorg richting code zwart. En dat Duitsland ons toen moest redden is niet alleen schaamte, het laat zien hoe kwetsbaar je wordt als je alles op efficiency en just-in-time draait… net als bij energie en biodiversiteit, één schok en het systeem klapt.

Dat getal 1.150 is zo’n lekker Kamerfetisj: bedden tellen alsof je stoelen bijzet in een klaslokaal. Even rekenen: als “normaal” 800 bezet is en je wil 350 extra paraat, dan betaal je dus structureel voor een enorme overcapaciteit óf je accepteert dat je bij een piek alsnog gaat schrappen in planbare zorg, dus wat win je precies? En dat Duitsland “640 bedden” klaar had staan klinkt stoer, maar logistiek/taal/familie/overdracht is geen Uber-ritje, dat is vooral paniekmanagement met een persmomentje erbij.

Dat “1150 bedden” klinkt stoer, maar de bottleneck zit ook in wat je vóór en ná de IC organiseert: als SEH/ambulancezorg en vooral herstelbedden (high care, geriatrische revalidatie, verpleeghuis) klem zitten, dan blokkeert je IC vanzelf en lijkt het alsof je structureel te weinig hebt. En dat getal “800 IC‑patiënten normaal” is misleidend: het gaat om bezette bedden op een moment, maar personeel plan je op piekbelasting en 24/7, niet op een jaargemiddelde. Waarom praten we dan niet net zo hard over wettelijke normen voor doorstroom en regionale spreiding als over één magisch IC-getal?

Dat getal in een wet is symboolpolitiek, echter het echte probleem is dat we in Nederland zorg “lean” hebben ingericht en dan schrikken als er een piek komt. Daarentegen kun je wél wettelijk regelen dat er regionaal vaste opschalingsafspraken komen met opleidingsplekken, kinderopvang/roosters en een fatsoenlijke reservepot, net als bij dijken: je hoopt dat je ’m nooit nodig hebt, maar je onderhoudt ’m wel. En eerlijk: als Duitsland je in april 2020 moet “verlossen”, dan is dat geen heldenverhaal maar een waarschuwing dat we te lang op de centen hebben gevaren.

dat hele “1150” is leuk voor in een wet, echter je hebt in een pandemie vooral logistiek nodig: zuurstof, medicatie, beschermingsmiddelen, labcapaciteit én een systeem dat patiënten direct over regio’s en grenzen verdeelt zonder gedoe. In 2020 liep dat stroef en toen was Duitsland ineens de reddingsboei; regel nou gewoon vooraf EU-afspraken + één landelijke crisisleiding die kan doorpakken, daarentegen blijft het anders bij stoere beddencijfers en dezelfde chaos bij de volgende golf.

dat “code zwart heel dichtbij” verhaal hoor je altijd achteraf, net als bij ons als er één bus uitvalt en ineens heet het “net geen chaos”. Zet je 1150 ic-bedden in de wet en je krijgt gegarandeerd dezelfde truc als bij dienstregelingen: op papier klopt het, in de praktijk sta je met lege stoelen omdat er niemand is om ’m te rijden.

Iedereen blijft hangen op dat getal 1.150, maar even rekenen: als je “normaal” 800 IC-patiënten hebt en 900 bedden, dan zit je al op ~89% bezetting, dat is in elk ander systeem gewoon structureel file rijden. En dan verbaasd zijn dat een piek je meteen code zwart in duwt… tja, dat is geen pandemieprobleem maar een ontwerpkeuze. Die 640 Duitse bedden klinkt trouwens stoer, maar hoeveel zijn er uiteindelijk echt heen gegaan en met welke transportcapaciteit? Bedden op papier zijn makkelijk, patiënten met beademing over de grens rijden is de echte bottleneck, niet de matrassenwinkel.

Feit is: 1.150 IC-bedden op papier zegt weinig als je de instroom niet afknijpt en de uitstroom niet regelt, dan ligt je IC alsnog vol met mensen die eigenlijk al naar een verpleegbed of revalidatie hadden gemoeten. In de praktijk zie je dat elke extra IC-piek meteen de rest van het ziekenhuis leegtrekt, operaties uitgesteld, SEH vast, en dan schuif je de schade gewoon door. Maak zo’n wet dan ketenbreed, met harde afspraken over nazorgplekken en regionale spreiding, anders is het weer stoer doen met een getal.

Die 1.150 in een wet is weer typisch Nederlands stuurmanskunst: we willen zekerheid kopen met een getal, maar we hebben het hele arbeidsmarkt- en opleidingssysteem ondertussen “lean” gemaakt alsof zorg een fabriek is. En ja, enerzijds is het logisch dat je geen leger aan IC’ers laat wachten tot er weer een virus langskomt, anderzijds doen we nu alsof personeel een natuurverschijnsel is en geen politieke keuze: salaris, zeggenschap, kinderopvang, roosters, vaste contracten, minder uitzendcircus. Wat me ook steekt: als Duitsland je “verlossing” is, dan ben je dus al afhankelijk gemaakt van Europese solidariteit, prima, maar zeg dat dan eerlijk en bouw dat in als plan A in plaats van stoer nationaal bedden tellen. En dat code-zwart gedoe blijft wringen: we doen alsof het alleen een medisch-ethisch protocol is, maar het is ook gewoon de rekening van 20 jaar bezuinigen die ineens op de IC wordt geïnd, heel heel concreet.

ja dat “1150 bedden” klinkt lekker stoer in Den Haag, maar ik hoor hier van een klant die op de OK werkt dat je nu al amper een bed open krijgt omdat de planners elke dienst aan ’t puzzelen zijn met uitval, zwangerschap, burn-out en zzp’ers die voor meer geld elders zitten… zet dan in zo’n wet meteen dat je mensen fatsoenlijk moet binden (kinderopvang/roosters/geen gezeik met 6 managers boven je), anders heb je straks 1150 bedden en 300 lege plekken met een bordje “wegens personeel gesloten” 😑

Die 1.150-beddenwet is typisch Nederlands maakbaarheidsdenken: alsof je met een getal in het Staatsblad de werkelijkheid kunt dwingen om personeel, ervaring en rust te produceren. Paradoxaal is dat we “duimen draaien” moreel verwerpelijk vinden, maar “code zwart” blijkbaar pas erg als het in de journaal-graphics past; paraatheid is per definitie inefficiënt, net als dijken en brandweer. En dat hele gedoe rond 80+ vs frailty laat vooral zien hoe we ethiek willen outsourcen naar een scoreformulier zodat niemand meer hoeft te zeggen: ik kies, en ik draag die keuze ook. wat zegt dit over ons dat we liever een norm hebben dan verantwoordelijkheid?

Ja jong, die Kamer denkt weer dat ge met een wet de werkelijkheid kunt bevelen, maar als er géén griep is en géén covid zit ge dus met 1150 dure plekken die ziekenhuizen nooit vol krijgen en dan gaat de verzekeraar weer snijden “want leegstand”. Regel dan eerst dat die marktwerking/inkoop niet elke reserve kapot rekent, want nu loont het pas als alles constant op 110% draait en dáár komt die code zwart paniek van.

iedereen fixeert op dat ic getal maar niemand durft te zeggen dat we elk jaar dezelfde winterpiek hebben door griep rs en luchtkwaliteit en dan doen we weer surprised pikachu terwijl de helft van nl nog steeds hoestend in de tram zit en werkgevers ziekmelden laten voelen als misdaad dus ja dan is 1150 “onmogelijk” want we blijven de instroom kweken rip

Luister, dat hele “1.150 bedden” is net Schiphol: op papier kan alles, tot je ineens écht een piek hebt en dan blijkt de planning gemaakt door Excel-ridders en niet door mensen die ’t werk doen. En ondertussen staan ze wel weer klaar met de persco’s om paniek te verkopen, maar structureel investeren is blijkbaar spannender dan een nieuwe dienstauto voor het management, jansen.

Het zij zo: een wettelijk minimum aan IC-bedden is symboolpolitiek als je niet óók durft te zeggen wat je dan níét meer doet in de zorg. In Duitsland kun je meer bedden hebben, maar daar accepteren ze ook meer “overcapaciteit” en andere kosten; hier wil men én de laagste premiedruk én maximale paraatheid, dat gaat niet samen. En dat Code Zwart “bijna” was, is precies waarom je vooraf triage- en opschalingsafspraken hard moet maken, in plaats van achteraf weer doen alsof het allemaal vanzelf wel goed komt.