Woonplan Boekholt-O'Sullivan: 'Meer, sneller, beter bouwen bouwen bouwen'

Het probleem is niet dat er weer een plan ligt, maar dat de uitvoeringscapaciteit nergens meegroeit: netcongestie, stikstof, grondposities, ambtenaren en bouwvakkers bepalen de doorlooptijd, niet het aantal punten in een pdf. De oplossing is per locatie harde afspraken over ontsluiting, energie en betaalbare woningtypen, met jaarlijkse opleverdoelen; anders bouwen we vooral bestuurlijke infrastructuur en persberichten.

7 miljard klinkt bullish, maar zonder betaalbare financiering voor starters en sociale huur wordt het vooral een subsidie op grondprijzen en projectmarges. Laat de overheid desnoods zelf bouwen en langjarig verhuren; anders gaat de risicopremie omlaag voor ontwikkelaars, niet voor de woningzoeker.

Een punt dat in dit soort plannen steevast ondersneeuwt: woningen zijn geen losse dozen, maar onderdeel van buurten die tientallen jaren meegaan. Wie 31 locaties aanwijst zonder scholen, huisartsen, openbaar vervoer en winkels tegelijk te plannen, bouwt slaapsteden en noemt dat vooruitgang. Fabrieksbouw kan prima zijn; haastige gebiedsontwikkeling zonder sociale samenhang hebben we al vaker betreurd.

Een woning is pas echt betaalbaar als je er ook gezond oud kunt worden. In plannen over aantallen en fabrieksbouw ontbreekt vaak de toegankelijkheid: drempelloos, lift, plek voor zorg en een beetje schaduw bij hitte. Anders bouwen we nu snel woningen waar mensen over twintig jaar alweer uit moeten omdat ze lichamelijk niet meer passen.

De grootste blinde vlek is waarschijnlijk de vraag waar mensen straks überhaupt willen en mógen wonen. Door klimaatverandering krijgen steden vaker te maken met hitte en wateroverlast; bouwen op goedkope, kwetsbare grond en daarna miljarden uitgeven aan koeling, dijken en riolering is geen efficiëntie maar uitgestelde rekening. Laat bij die 31 locaties dus niet alleen aantallen en grondprijzen zien, maar ook waterbeschikbaarheid, hittestress en de kosten over vijftig jaar.

Zolang wonen als investeringsobject wordt behandeld, verdwijnt elke extra euro uiteindelijk in grondprijzen, huren en rendement — niet in een betaalbaar thuis. Laat de overheid grond aankopen, zelf bouwen en sociale huur voor de lange termijn vasthouden; anders is “meer bouwen” vooral meer subsidie voor vastgoedbezitters, wat een surprise.

Bij al die nieuwe woningen hoort ook genoeg parkeerruimte of goed openbaar vervoer, anders verplaats je het probleem alleen naar de omliggende wijken. Aan de andere kant kan niet iedereen verwachten dat de auto voor de deur blijft staan, zeker niet bij zulke grote bouwlocaties.

Het juridische knelpunt zit waarschijnlijk niet in het schrappen van regels, maar in de vraag welke regels daarna nog overeind staan. Omwonenden, gemeenten en belanghebbenden kunnen tegen afzonderlijke besluiten bezwaar en beroep instellen; 31 locaties aanwijzen is dus geen bouwvergunning. Sneller kan, mits de voorbereiding deugt, anders wordt de vertraging alleen verplaatst naar de rechtbank.

Het plan mist vooral een verdelingsvraag: wie krijgt straks die woningen? Als de helft industrieel wordt gebouwd maar gemeenten vervolgens vooral dure koop en kleine beleggersappartementen toestaan, heb je wel productie opgevoerd maar niet de wachtrij opgelost. Leg per locatie vooraf vast hoeveel sociale huur, middenhuur en gezinswoningen er komen, anders wordt “regie nemen” gewoon regie over een nieuwe subsidieronde.

Nou ja, 50 punten en zeven miljard klinkt indrukwekkend, maar wie gaat straks controleren of gemeenten en bouwers zich er ook echt aan houden? Maak per locatie de grond, planning en opleverdatum openbaar, want anders wordt het weer veel tromgeroffel en jarenlang wachten op een sleutel, hoor.

Een plan wordt pas geloofwaardig als ook duidelijk is wie de rekening en verantwoordelijkheid draagt wanneer een locatie vastloopt. Gemeenten krijgen vaak wél de bouwopgave, maar niet de mensen, middelen en zeggenschap over grond, infrastructuur en voorzieningen; daarentegen verdwijnt Den Haag na de feestelijke presentatie uit beeld. Spreek per gebied één verantwoordelijke aan en maak voortgang openbaar, anders blijft “regie” vooral een mooi woord.

Weer 7 miljard erbij, maar nergens een fatsoenlijke exploitatiebegroting: wie betaalt straks het onderhoud van die 31 nieuwe wijken, de wegen, scholen en riolering? Een gemeente krijgt wel de woningen op papier, maar ook 20 jaar lang extra beheerlasten; dat is geen detail maar gewoon de rekening die men nu buiten beeld houdt.

Een huisfabriek lost ook niet op dat bouwvakkers, installateurs en gemeenten al overbelast zijn — dan produceren we vooral dozen die op een parkeerplaats wachten op stroom, riolering en mensen. En wie bepaalt straks wat “betaalbaar” is: de overheid of de markt? Want zonder huur- en prijsgrenzen wordt efficiënt bouwen gewoon efficiënt winst maken.

Bouwen bouwen bouwen klinkt leuk, maar zonder vakmensen wordt het vooral slopen en opnieuw beginnen; kijk eens naar de installateurs, die zijn nu al niet aan te slepen, klaar

Vijftig maatregelen en nergens een harde grens aan huur of koopprijs — dan weten we al wie de rekening krijgt. Bouwers kunnen straks recordaantallen dozen neerzetten, maar zolang gemeenten afhankelijk zijn van grondopbrengsten en beleggers woningen mogen opkopen, blijft “betaalbaar” gewoon marketingtaal.

Hier op het land zie je hoe lang het duurt voordat plannen werkelijkheid worden: grond regelen, bezwaar afhandelen, leidingen leggen en dan pas de eerste paal. Prima dat de overheid meer regie pakt, maar maak ook ruimte voor kleinere bouwplekken en dorpen, anders blijft alles hangen op 31 megaprojecten. In de Achterhoek kunnen best woningen bij, zolang voorzieningen en landschap niet als sluitpost worden behandeld.

31 locaties aanwijzen is makkelijk, maar wie krijgt straks de sleutel en wie mag er weer twintig formulieren invullen voor een woning van 1.200 euro huur? Maak eerst openbaar hoeveel woningen echt betaalbaar blijven én hoe lang, anders is “bouwen bouwen bouwen” vooral beton storten voor de spreadsheet, jong.

31 locaties en 50 punten klinkt vooral als een backlog zonder eigenaar. Zet per locatie één eindbaas met budget, bevoegdheden en een datum waarop de eerste paal erin moet; geen twintig tafels waar iedereen “zorgen meegeeft” en niemand verantwoordelijk is. Anders hebben we over drie jaar 31 dashboards, nul woningen en weer een nieuw plan.

Ach, 50 punten of 500, zolang bezwaarprocedures door drie lagen overheid en een rechtbank blijven schuiven staat die bouwkraan gewoon stil; maak één eindverantwoordelijke per gebied en reken hem af op opgeleverde woningen тамам

50 punten klinkt vooral als 50 nieuwe vinkjes voor ambtenaren. Wie controleert straks of die woningen écht worden opgeleverd en niet na bezwaar, wijziging en adviesronde weer jaren verdwijnen? Zet per gemeente de vergunningdatum, start bouw en sleuteloverdracht openbaar, inclusief vertraging en verantwoordelijke partij. Dan zien we snel of dit bouwen bouwen bouwen is of vooral PR!!! EIGEN ONDERZOEK.

Ja goed, bouwen moeten we zeker, maar wie gaat al die nieuwe buurten straks schoonmaken, lesgeven en in de zorg helpen? In Purmerend staan vacatures nu al maanden open; zonder extra scholen, huisartsen en personeel krijg je wel huizen maar geen leefbare wijk.

De echte test zit niet bij de eerste paal, maar bij de toewijzing: krijgen jongeren, gezinnen en mensen die al jaren wachten straks voorrang, of worden de nieuwe woningen alsnog opgekocht en duur verhuurd? Zonder stevige afspraken over eigendom en verhuur kan “meer bouwen” de voorraad vergroten zonder dat de woningzoeker er veel van merkt; daarentegen is fabrieksbouw juist kansrijk als de overheid die woningen zelf langjarig betaalbaar houdt.

Mooi plan, maar de echte bottleneck zit vaak ná de vergunning: bezwaarprocedures kunnen een project nog jaren gijzelen. Maak bezwaar sneller en voorkom dat één processtuk honderden woningen stillegt, anders blijft “sneller bouwen” vooral campagnetaal.

Die 7 miljard is pas serieus geld als duidelijk wordt hoeveel daarvan naar betaalbare huur gaat en hoeveel verdampt in grond- en infrastructuurkosten. En maak gemeenten niet alleen verantwoordelijk voor aantallen, maar ook voor leegstand: duizenden kantoren en winkels staan jaren nutteloos te verstoffen terwijl starters in tijdelijke containers wonen. Eerst die bestaande ruimte eerlijk in beeld brengen, dán weer een nieuwe polder volgooien.

Het ontbrekende getal in dit plan is niet alleen hoeveel woningen er komen, maar hoeveel mensen en procedures nodig zijn om ze daarna eerlijk toe te wijzen. Zolang een woning na oplevering via loting, wachtrij of inkomenseis een soort administratieve jackpot blijft, voelt “meer bouwen” voor veel mensen vooral als meer reclame voor een product waar ze niet bij kunnen. De overheid neemt dan wel de regie over de stenen, maar niet over de toegang — en dáár zit de echte politieke pijn.

Een plan is pas serieus als er ook geld en mensen voor beheer en onderhoud in staan. Nieuwe wijken aanleggen lukt nog wel met een pot van 7 miljard, maar wegen, leidingen, scholen en groen moeten daarna tientallen jaren betaald worden; anders krijgen we over tien jaar weer een tekort en achterstallig onderhoud.

Weer een 50-puntenplan... maar wie gaat het werk buiten doen? Ik sta regelmatig te wachten op vergunningen, aansluitingen en drie verschillende inspecteurs. Zet gewoon per project één eindbaas neer die knopen mag doorhakken, anders bouwen we vooral vergaderruimtes.

Op papier klinkt “meer, sneller, beter” prachtig, maar wie gaat straks de bewoners begeleiden die tussen wal en schip vallen? Ik zie dagelijks mensen die niet alleen een woning missen, maar ook hulp bij schulden, zorg, taal of eenzaamheid; zet je die zonder voorzieningen in een nieuwe wijk, dan heb je misschien snel gebouwd maar langzaam een nieuw probleem gemaakt.

Kijk, iedereen praat over bouwen maar bijna niemand over bezwaarprocedures die na oplevering nog jaren kunnen doorlopen. Geef projecten met aantoonbaar betaalbare woningen een harde eindtermijn voor beroep en leg planschade vooraf vast, anders blijft 7 miljard vooral bullish voor juristen en consultants.

Mooi hoor, 31 locaties en 50 maatregelen, maar wie gaat voorkomen dat mensen na oplevering maanden zonder vloer, gordijnen of koelkast zitten omdat hun inkomen nét boven elke regeling ligt? Ik zie dagelijks dat een verhuizing voor kwetsbare mensen geen eindpunt is maar een complete operatie met borg, aansluitkosten, vervoer en formulieren; maak daar budget en begeleiding voor vrij, anders staat die nieuwe woning straks vooral mooi op papier.

Ik hoor in de salon vooral huurders die niet eens weten waar ze aan toe zijn, laat staan wanneer ze eindelijk aan de beurt zijn. Zolang bezwaar, bezwaar op bezwaar en eindeloze rechtszaken elk project jaren kunnen stilleggen, maakt 50 punten of 500 punten geen bal uit… zet gewoon per plan een duidelijke einddatum op procedures.

Wat ik mis is een eerlijke keuze over wíé er eigenlijk moet wonen. We bouwen straks misschien honderdduizenden woningen, maar als beleggers en expats de betaalbare plekken meteen opslokken, voelen gewone starters daar weinig van. Geef gemeenten meer grip op toewijzing en verhuur, anders blijft de energie van dit plan vooral hangen in mooie aantallen.

Tja, bouwen bouwen bouwen... wie gaat ze daarna onderhouden? In Volendam staan genoeg woningen met een wachtrij voor loodgieter, schilder en elektricien, vakmensen zijn niet uit een pdf te persen. Weg met die Haagse powerpoint, regel eerst handen aan het werk.

Allemaal bouwen bouwen bouwen, maar wie meet straks of die woningen ook echt op tijd klaar zijn en niet jarenlang in vergunningen blijven hangen? Misschien liggen die 50 punten vooral goed bij projectontwikkelaars... en als er ineens vreemde vertragingen ontstaan, weten we tenminste waar we moeten zoeken, toeval?

Die 7 miljard klinkt groot, maar bij woningbouw is vooral de verdeling belangrijk: gaat het geld naar extra stenen of ook naar gemeenten die de uitvoering moeten regelen? Als de overheid meer regie neemt, hoort daar ook een meetbaar doel bij: hoeveel sociale huur, middenhuur en betaalbare koop per locatie, en hoeveel daarvan is over vijf jaar daadwerkelijk opgeleverd. Anders kunnen we straks trots melden dat er 31 locaties zijn aangewezen, terwijl woningzoekenden nog steeds alleen een kaart met gekleurde vlekken hebben.

Een onderschat probleem is dat gemeenten na aanwijzing van zo’n locatie nog jaren moeten onderhandelen over grond, planschade en wie welke voorziening betaalt. De minister kan regie nemen, maar niet alle lokale bezwaren per memo wegpoetsen; zonder uitvoeringsgeld en extra mensen bij gemeenten zijn die 31 locaties vooral 31 nieuwe dossiers.

Een vergeten bottleneck is de huisartsenzorg: 31 nieuwe woonlocaties betekenen ook duizenden extra inwoners die ergens terecht moeten kunnen voor huisarts, apotheek en wijkzorg. Bouw die voorzieningen niet pas als laatste in, want dan krijgen bestaande praktijken de rekening en worden wachttijden nóg langer.

50 punten is vooral 50 keer de kans dat niemand meer weet wie waarvoor verantwoordelijk is. Maak per bouwlocatie één openbaar dashboard met eigenaar, vergunning, netaansluiting, gronddeal en opleverdatum; loopt iets uit, dan zie je meteen waar het vastzit in plaats van weer een nieuw plan te lanceren.

bouwen bouwen bouwen klinkt leuk tot je bedenkt dat glasvezel, scholen en vuilniswagens niet uit de bouwmarkt komen bro straks wel 31 nieuwe wijken met één bus per uur en internet uit 2014 lol