Consument heeft minder vertrouwen in economie en vermijdt liever grote aankopen

logisch toch, met prijzen die blijven stijgen en rente die als een background process je salaris weg-eet ga je geen keuken/auto/verbouwing “deployen”. en dan doet Den Haag verbaasd dat consumenten niet spenderen terwijl ze tegelijk regels/vergunningen/energiekosten als extra latency in de economie proppen, dit is gewoon een bug in het systeem.

Wederom “consument heeft minder vertrouwen” en dan doen alsof dat uit de lucht komt vallen: als je boodschappenmandje in 2 jaar van €120 naar €160 kruipt en je energienota nog steeds €200+ per maand is, ga je echt geen auto van €25.000 of keuken van €12.000 tekenen. En ondertussen blijft de overheid vrolijk geld rondpompen met subsidies/toeslagen en elk jaar nieuwe heffingen, dat voelt voor mensen als: vandaag steun, morgen weer terugbetalen… tja dan hou je je portemonnee dicht.

Zie je bij ons in de installatiewereld ook: mensen willen best, maar zodra je een offerte maakt voor warmtepomp/airco/badkamer haken ze af omdat de levertijd, arbeidskosten en vooral de onzekerheid over regels/subsidie volgend jaar zo’n gokspel is. Als je niet weet of je straks net buiten de regeling valt, teken je liever niks en laat je die oude ketel nog maar een rondje draaien.

wat hier nog onderbelicht blijft: “vertrouwen” is ook gewoon een sociale stemming, en die wordt nu elke dag gevoed met doemkoppen, faillissementen, oorlog, stikstof, AI die banen “opeet” etc. Enerzijds zijn de lonen voor veel mensen best gestegen en is de werkloosheid niet skyhigh, anderzijds voelt het alsof je toekomst elk kwartaal opnieuw wordt heronderhandeld, dus ga je niet ff 15k aftikken voor een keuken. En dat CBS meet vooral hoe mensen zich voelen, niet alleen wat ze kúnnen: als je buurman z’n contract niet verlengd krijgt, ga jij vanzelf ook op de rem, ook al kan het op papier nog net. vertrouwen is besmettelijk, maar angst helaas ook, angst angst angst.

Iedereen wijst naar “alles duur”, maar het echte gif is dat je als consument juridisch/contractueel ineens overal vastzit: 5 jaar energiecontracten, private lease, Buy Now Pay Later, abonnementen op alles. Ten eerste is je maandlastenruimte al vergeven nog vóór je die keuken ziet, ten tweede voelt elke grote aankoop als een valkuil omdat retourneren/garantie/levering altijd gedoe is en je bij conflict maanden verder bent. maar ok, blijf vooral doen alsof vertrouwen alleen een emotie is en niet gewoon rationele risico-afweging.

Iedereen focust op “duur duur”, maar de echte rem is dat NL alles op variabele risico’s heeft gezet: hypotheekrente, energie, zorgpremie, gemeentelijke lasten, alles kan elk jaar weer anders en dan ga je geen 15k stukadoor/keukencontract tekenen. En ja, dat is óók beleid: we houden van marktwerking tot het misgaat en dan komen er tijdelijke lapmiddelen, waardoor niemand nog gelooft dat er een stabiel pad is. Vertrouwen is gewoon voorspelbaarheid, niet een feelgood-meter van het CBS. Den Haag kan hier echt iets aan doen met saaie meerjarige kaders i.p.v. elk voorjaar een nieuwe “koopkrachtreparatie” die na 6 maanden weer verdampt.

CBS meet “gevoel”, maar dat gevoel komt ook omdat je spaarrente jarenlang 0 was en nu ineens wél wat oplevert: even rekenen, 10k op 3% is 300 euro per jaar zonder gedoe, waarom zou je dan meteen een keuken afschrijven die ook nog eens “aanbieding tot vrijdag!!” is. En die grote aankopen zijn tegenwoordig standaard op afbetaling/lease, dus mensen kijken niet naar prijs maar naar maandlast + onzekerheid, en daar is het nu gewoon bingo. Den Haag kan blijven roepen dat de koopkracht stijgt, maar als je elke 1 januari opnieuw mag gokken op je vaste lasten ga je vanzelf op je handen zitten.

vertrouwen keldert ook omdat “grote aankoop” inmiddels bijna altijd met financiering is: private lease, 0%-leningen, tweede hypotheek, noem maar op. Als banken en aanbieders hun acceptatie strakker zetten en de rente/voorwaarden per maand kunnen wijzigen, dan haakt de middenmoot af en zie je meteen minder keukens, auto’s en verbouwingen, simpel market reality.

Men vergeet gemakkelijk dat “geen grote aankopen” óók betekent: de bouw en retail krijgen een klap, en dan gaat de werkzekerheid omlaag, waarna het vertrouwen nóg verder wegzakt; zo’n neerwaartse spiraal is sneller dan men in Den Haag denkt. En ondertussen blijft de overheid doen alsof je met een paar koopkrachtpleisters per Prinsjesdag de stemming wel fixt, terwijl mensen vooral rust willen: stabiele lasten, stabiele regels, klaar. Als je elk jaar nieuwe spelregels hebt voor energie, wonen, auto’s en pensioen, dan voelt sparen ineens als de enige verstandige keuze, zelfs met een baan. Het zij zo, maar ga dan niet verbaasd kijken als de economie “ineens” afkoelt.