Invoerverbod producten uit illegale nederzettingen Israël gaat in op 22 september

Eindelijk eens een maatregel die niet blijft hangen in “we pleiten in Brussel”; als iets illegaal is volgens het internationaal recht, dan ga je er hier ook geen handel in faciliteren. Wat mij opvalt: het kabinet noemt het een signaal, maar het wordt pas wat als de douane en NVWA ook echt gaan handhaven, want met etiketten en omwegen via derde landen is dit anders zo omzeild. En in dat stuk staat “Premier Jetten”; dat is gewoon slordig, het is Rutte (of inmiddels z’n opvolger), maar niet Jetten.

Leuk zo’n datum, maar hoe ga je in hemelsnaam “nederzettingen” bewijzen in een keten waar het morgen via een Israëlisch pakstation of Jordaanse exporteur ineens “Made in Israel” heet? Welke HS-codes/productgroepen vallen er precies onder en komt er een openbare lijst met bedrijven/merken die de douane als risico ziet, of blijft het bij een brief en mag de importeur zichzelf vrijpleiten? En die drie jaar looptijd: wat is dan de KPI, aantal onderscheppingen/boetes, of gewoon “signaal afgegeven” en klaar? Bron voor die claim dat NL-bedrijven in het buitenland ook geraakt worden trouwens—hoe ga je dat juridisch handhaven zonder EU-brede regels?

Feitje: zo’n verbod gaat pas leven als er ook transparantie komt, welke producten/bedrijven nou precies onder nederzettingen vallen, anders wordt het een papieren tijger waar alleen de nette importeur last van heeft. En let ook op de bijvangst hier, dit soort dossiers maakt mensen zó opgefokt dat je het terugziet in stressklachten en ruzies thuis, terwijl het beleid zelf juist helder en handhaafbaar moet blijven. drie jaar klinkt mooi, maar zonder harde controles en boetes is het vooral een politiek signaaltje.

Feit is ook: als je dit serieus bedoelt, moet je niet alleen naar de herkomst kijken maar ook naar voedselveiligheid, spul uit nederzettingen valt nu soms buiten normale ketencontrole en dat wil je als consument gewoon niet. En ik ben benieuwd of er tegelijk iets komt voor de andere kant, steun aan Palestijnse boeren/producenten met legale export, anders is het vooral symboolpolitiek waar de verkeerde mensen de rekening van krijgen.

22 september is leuk maar als t straks alleen de keurige importeur pakt en de grote jongens het via rotterdamse doorvoer en “origine unknown” papierwerk wegmasseren dan is t weer zo’n moraalfiltertje voor de bühne terwijl de marge gewoon doorrolt rip

Oké maar “invoer én doorvoer” is nogal wat: gaat dit ook gelden voor die bulkstromen via Rotterdam die alleen op papier even NL aanraken, en hoe rijmt dat met EU-douanerecht/vrij verkeer van goederen? En wie gaat de origin-check doen bij samengestelde producten (cosmetica/voeding) waar één ingrediënt uit een nederzetting kan komen maar de eindverpakking in Tel Aviv gebeurt? Ben ook benieuwd of Berendsen meteen een juridische onderbouwing meestuurt (WTO/associatieverdrag) of dat we over 3 maanden weer een kort geding hebben van importeurs die zeggen: bewijs het maar.

het probleem is dat iedereen blijft hangen op “origin-check” terwijl de echte bottleneck de uitvoeringsinfrastructuur is: douane/NVWA kunnen alleen handhaven als er harde data-koppelingen komen met EORI/importaangiftes, leveranciersverklaringen en risicoprofielen, anders wordt het een paar steekproeven en vooral netjes papier van de importeur. de oplossing is: maak het een omgekeerde bewijslast met serieuze boetes en publiceer een technische guidance (welke documenten, welke keteninfo, welke audittrail) zodat ook de logistieke jongens in rotterdam weten waar ze aan toe zijn, anders is 22 september gewoon een persmomentje en verschuift het naar “verpakt in israel” en klaar.

Gaan we dit ook echt bij onze eigen bedrijven neerleggen of blijft het weer “oh wat erg” terwijl dezelfde handelaren straks gewoon een ander stickertje plakken en de winst in Rotterdam vrolijk door tapt, maar goed als je moraal wil verkopen moet je ‘m wel even langs de kassa scannen.

Handhaving is één ding, echter ik mis vooral wat dit voor onze eigen ondernemers betekent: importeurs en supermarkten krijgen straks wél de bewijs- en papierlast, maar wie helpt ze om hun keten schoon te krijgen zonder dat alleen de kleine speler de klos is? Daarentegen: als je dit doet, doe het dan ook consequent en leg meteen uit hoe je omgaat met banken/verzekeraars en investeringen die nederzettingen indirect financieren, anders verplaats je het probleem van de container naar de geldstroom.