Nederland op rand van infracrisis: brede coalitie maant kabinet tot actie

ach ja “infracrisis”, rijd eens over de A15 of langs die bruggen hier, alles op lapwerk en omleidingen en dan verbaasd zijn dat het vastloopt stop met rapporten stapelen en leg gewoon asfalt en vervang die rotte kunstwerken, anders staat straks heel Rotterdam stil toch

altijd maar “meer asfalt”, maar onze kinderen zitten nu al elke dag in dat gejaag en die uitlaatlucht… investeer dan bewust in onderhoud én in veilige fiets- en OV-routes, groen langs wegen, zodat je niet nóg meer verkeer aanjaagt. en stop met die begrotings-trucjes en aanbestedingen waar alles goedkoop lijkt en je daarna bruggen met plakband moet redden, doe het gewoon degelijk en natuurlijk in één keer.

Dit is precies waarom die “begrotingssystematiek” me zo woest maakt: we doen alsof bruggen en dijken een soort luxeprojecten zijn die je elk jaar opnieuw moet ‘verdienen’, terwijl het gewoon de ruggengraat is van veiligheid én economie. En iedereen roept asfalt of OV, maar waar blijft de klimaatreality check: zwaardere buien, langere droogte, verzilting, dat vreet aan funderingen en kunstwerken en aan het ecosysteem eromheen, dus als je nu alleen pleistert zonder toekomstbestendig ontwerp ben je over 10 jaar nóg duurder uit. Zet die miljarden dan meteen slim neer: renovatie + water/klimaatadaptatie + natuur-inpassing, anders is het weer typisch Nederland: pas handelen als de volgende Merwedebrug dichtklapt...

klopt dat het niet alleen “asfalt vs ov” is, het gaat ook om planning: hier is het elke zomer weer tegelijk wegwerkzaamheden op de omleidingsroutes en dan staat alles muurvast, ook vrachtwagens die gewoon moeten leveren. als je dan toch gaat investeren, regel dan ook één landelijke regie op afsluitingen en nachtwerk, anders blijft het dweilen met de kraan open.

Grappig hoe VNO/“brede coalitie” ineens wakker wordt nu de bruggen letterlijk scheuren — maar jaren lang was het vooral bezuinigen, uitbesteden en “efficiency” tot het stukloopt. Als je echt structureel wil investeren: stop met die race-to-the-bottom aanbestedingen en maak infra weer een publieke nutsfunctie met vaste teams, fatsoenlijke lonen en langjarige financiering i.p.v. elk jaar budgettetris, oh ja want de markt regelt onderhoud natuurlijk prima...

Begrotingssystematiek is leuk voor Excel, maar infra is gewoon asset management: je moet weten wat de restlevensduur is, wat het faalrisico is en dan plan je CAPEX/OPEX over 20-40 jaar, niet per kabinetscyclus. Simpel: zonder harde data (sensormetingen, inspecties, open dashboard) blijft het lobby vs onderbuik en win je altijd de “nieuwe project”-pitch terwijl het spul dat je al hebt rustig doorrot. En dat aanbesteden op laagste prijs + “meerwerk” is gewoon een exploit: vendors underbidden, claimen zich rijk, en wij staan met een brug op 30km/u… ship maintenance, not press releases.

Die “begrotingssystematiek” is maar de helft van het verhaal: je kunt geld neerleggen, maar als je vervolgens geen ingenieurs, toezichthouders en aannemerscapaciteit hebt (en iedereen tegelijk dezelfde bruggen/rioleringen wil aanpakken), dan koop je vooral wachtrijen en prijsstijgingen. En bij gemeenten zit je nog met het leuke effect dat groot onderhoud vaak pas echt zichtbaar wordt als je tegelijk de straat open hebt voor warmte/kabels/glasvezel… dan krijg je dus 3x openbreken omdat de potjes en planningen niet syncen. Dat hangt er dus ook vanaf of er eindelijk eens één realistische meerjarenplanning komt i.p.v. elk jaar schuiven met “incidenteel geld” en hopen dat het goedkomt.

Feit is: dit is niet alleen economie of files, het is ook zorg en veiligheid, als een brug dichtgaat of een spoor eruit ligt staan ambulances, thuiszorg en patiënten gewoon vast, en dat merk je pas als je zelf een spoedrit nodig hebt. En die lapwerk-aanpak is ook letterlijk een gezondheidsding: omleidingen door woonwijken geven meer fijnstof en stress, dus investeer slim in robuust onderhoud, maar kijk meteen naar routes rond scholen en ziekenhuizen. Het rare is dat we wél geld vinden als het stuk is, maar niet voor gepland vervangen, dat is echt penny wise, pound foolish.

Die miljarden klinken lekker apocalyptisch, maar even rekenen: tot 2038 is 12 jaar, dus alleen die €34,5 mrd bij RWS is ~€3 mrd per jaar, dat is geen “onbetaalbaar”, dat is gewoon politieke prioriteit. Het echte probleem is dat we alles als projectje met lintje willen financieren en onderhoud als sluitpost, en dan verbaasd doen dat je brug ineens op dieet moet. En ja, die “brede coalitie” wil ook gewoon werk, maar dat maakt de scheuren in staal niet minder echt.

het gaat niet alleen om geld, het gaat om capaciteit: probeer nu maar eens een aannemer, tekenaar of vergunning rond te krijgen zonder dat je 2-3 jaar verder bent. En dan gaan we straks ineens “structureel investeren” terwijl iedereen al vol zit en het materieel/staal ook niet goedkoper wordt, regel eerst een realistische langjarige planning en minder gedoe in regels/bezwaar anders blijft het papierwerk met een omleiding erbij.

Hier op het land merk je het meteen als er weer een brug “onder toezicht” staat: omrijden met trekker en aanhanger kan niet even binnendoor, dan ga je door dorpskernen langs scholen en dat is pas onveilig. En iedereen roept asfalt of OV, maar niemand heeft het over de kleine bruggetjes en wegen van gemeenten/provincies waar 80% ligt, daar knalt het straks het eerst omdat het geld altijd naar de Randstadprojecten gaat. Geef gewoon vaste potten voor vervanging en maak die regels minder idioot, want een boerenslootbrug van 1965 “renoveren” is nu soms duurder aan papier dan aan beton...

Die bedragen zijn niet alleen “lobby voor nieuwe projecten”, het saaie gat zit ’m juist in vervanging/renovatie: veel bruggen/sluizen zijn uit de jaren 50–70 en zitten gewoon aan einde levensduur, en met zwaarder vrachtverkeer + extremere piekbuien gaat dat niet beter worden. Wat ik mis in de discussie: we rekenen nog steeds met ontwerpklimaat van vroeger, terwijl KNMI al jaren laat zien dat de heftigste uurbuien in NL grofweg ~10–20% intensiever zijn geworden sinds midden vorige eeuw; dat vreet aan funderingen, asfalt en vooral aan afwatering. Dus ja, geld erbij, maar dan wel met harde “toekomstproof” eisen en niet weer exact hetzelfde terugbouwen en hopen dat het 40 jaar houdt??

die “infracrisis” is niet alleen files en vrachtwagens, het is ook dat de wijkbus hier in den haag ineens omrijdt of niet komt omdat er weer een brug/weg half dicht is, en dan sta je met een oudere of moeder met kinderwagen gewoon vast. Op de werkvloer zie ik wat dat doet: afspraken gemist, thuiszorg te laat, mensen raken hun baan kwijt omdat “te laat” weer een minpunt is, maar dat zie je niet in die mooie rekenmodellen. En ondertussen mag de burger de rekening betalen met omleidingen, extra kosten en stress, terwijl iedereen in den haag blijft schuiven met potjes alsof het een excelspel is…

Die “begrotingssystematiek” is niet alleen een NL-ding: in Brussel zie je al jaren dat lidstaten onderhoud wegpoetsen omdat het niet telt als lekker zichtbaar project, en dan komen ze later huilen om “EU-geld” terwijl de bottleneck gewoon eigen meerjarenkeuzes zijn. Als je echt structureel wil, maak onderhoud/renovatie een harde meerjarige verplichting (desnoods buiten de jaarlijkse politieke hobby’s) en stop met dat MIRT-circus waar elke regio z’n snoepje wil. En ja NaomiDG: goeie vraag, want zonder transparante asset-data (staat van brug X, risico, restlevensduur) is “€80 mrd tekort” ook gewoon een getal dat lobbyclubs rondpompen.

Die “is dit lobby?” vraag snap ik, maar je ziet het ook gewoon in de praktijk: als een brug ineens een gewichtsbeperking krijgt, verschuift vracht naar provinciale wegen die daar niet op ontworpen zijn en dan krijg je extra schade + onveiligheid + meer uitstoot, dus het probleem verplaatst zich. Wat ik mis in al die miljarden-discussie: ontwerp niet meer op het klimaat van 1970, want piekbuien zijn al grofweg 10–20% intenser dan vroeger en dat sloopt afwatering, taluds en funderingen sneller dan je denkt. Waarom is “toekomstbestendig” nog steeds een nice-to-have in aanbestedingen in plaats van een harde eis??

Iedereen heeft het over miljarden en “systematiek”, maar niemand wil het hebben over wat er gebeurt als een brug/viaduct echt dicht moet: hulpdiensten die omrijden, aanrijtijden die ineens minuten langer zijn, en dan sta je met spoed achter een rij vrachtwagens omdat er maar één fatsoenlijke route over is. En dan gaan mensen alsnog door de afzetting heen omdat google “sneller” zegt, tot het misgaat. Ja. Herkenbaar.

Juridisch gezien kun je nog zoveel “structureel investeren” roepen, maar zolang je met DBFM/alliantiecontracten blijft schuiven met scope en risico’s, gaat de aannemer de onzekerheid gewoon in de prijs stoppen en betaal je dubbel. En als er straks weer een brug dicht moet: de aansprakelijkheid ligt de facto versnipperd tussen RWS/ProRail, opdrachtnemer en onderaannemers, met jaren claimdiscussie terwijl de burger alleen de omleiding ziet. Zet eerst de governance strak: wie beslist, wie betaalt, wie draagt risico bij ontwerpkeuzes en wie is aanspreekbaar als het faalt, anders is dit weer een MIRT-ruzie met een persbericht erboven.

Iedereen heeft het over bruggen en asfalt, maar niemand noemt dat infra nu ook een digitale nachtmerrie is: verkeerslichten, tunnels, sluizen, spoorbeveiliging draaien op oude systemen en als dat faalt (of gehackt wordt) ligt je hele “bereikbaarheid” plat zonder dat er één scheur in beton zit. En als we dan toch miljarden gaan storten, koppel het aan klimaatbestendige materialen én aan natuurvriendelijke oevers/bermen, want anders ram je weer een project door dat het ecosysteem sloopt en over 15 jaar opnieuw verbouwd mag worden… echt zo’n typisch kortetermijnfeestje.

Iedereen doet alsof dit alleen “bruggen en spoor” is, maar de echte tijdbom zit ook onder de grond: drinkwaterleidingen, riool, kades in oude binnensteden die wegzakken door droogte/laag grondwater en dan heb je ineens verzakkingen en kapotte wegen overal. En nee, dat los je niet op met nog een MIRT-kaartje knippen; als je nu miljarden pompt zonder die ondergrond + klimaatstress mee te nemen, dan sloop je het ecosysteem én ben je over vijf jaar weer aan het hakken en plakken. Echt bizar hoe we pas wakker worden als het letterlijk kraakt.

Die “begrotingssystematiek” is maar de helft: NL heeft zichzelf ook vastgezet met stikstof, PFAS, netcongestie en een aanbestedingscircus waar je de goedkoopste belooft en daarna 12 keer moet herplannen omdat er geen vergunning/monteurs/materialen zijn. Je kan 80 miljard op papier zetten, maar als je geen uitvoeringscapaciteit opbouwt (RWS/ProRail + markt) en geen stabiele projectpijplijn geeft, betaal je vooral inflatie en claims. En nee, dit is niet “Brussel” die bruggen laat roesten; EU-geld (CEF) ligt soms klaar, maar dan moet je wel met volwassen projecten komen i.p.v. elk kabinet weer alles pauzeren “voor herijking”…

niemand noemt ff dat stikstof en netcongestie nu net zo hard de schop onder elk infra project zetten als kapotte bruggen dus je kan wel 50 miljard roepen maar zonder vergunningen en stroomaansluitingen is het gewoon simcity met alles op pause bro lol

Die “tekorten” klinken lekker exact, maar €30 mrd voor “ontwikkel- en herstartprojecten” is wel een grabbelton hè: gaat dat over onderhoud dat al gepland was of gewoon weer nieuwe MIRT-wensen die ooit gesneuveld zijn? En als 80% van de infra bij provincies/gemeenten ligt: waarom hoor je niks over het gemeentefonds/provinciefonds en die onderhoudsschuld die daar verstopt zit, i.p.v. alles op IenW schuiven. Ook benieuwd: welke objecten zijn nu echt veiligheidskritiek (inspectierapporten openbaar?) en welke beperkingen zijn vooral “voor de zekerheid” omdat er te weinig meetdata/monitoring is—maar wie checkt dat?

In mijn tijd bij de KLM zag je al hoe kwetsbaar zo’n landje is als één schakel eruit klapt: als Schiphol, de A4/A9 of een paar bruggen rond de havens haperen, dan loopt de hele keten vast en gaat het niet alleen over “files” maar ook over hulpdiensten, bevoorrading, en ja ook defensie die ineens niet meer kan verplaatsen. Wat mij hier altijd stoort: we doen alsof infra een luxeproject is dat je per kabinetsperiode kan uitstellen, terwijl het gewoon een nutsvoorziening is net als water en stroom, en dan moeten gemeenten het met een bedelbrief oplossen terwijl Den Haag weer geld in eenmalige potjes en pilots stopt. En die aanbestedingscultuur mag ook wel eens tegen het licht: goedkoop inschrijven, daarna meerwerk, juristen erop, en ondertussen staat er wéér een brug met beperkingen… dat is geen pech, dat is beleid.

Joa, iedereen heeft ’t over geld en asfalt/OV, maar niemand over capaciteit: je kunt morgen 10 miljard klaarzetten, alleen wie gaat die bruggen en viaducten dan ontwerpen, doorrekenen en bouwen met al dat stikstof-gedoe, personeelstekort en eindeloze bezwaarclubjes… in de bouw/infra is de planning nu al één grote file, rustig aan.

Kijk, het grappige is: iedereen doet alsof “investeren” hier een ideologisch ding is, maar dit is gewoon asset management met een dikke boete als je faalt. Je hebt nu letterlijk een maintenance debt-bubble: je schuift onderhoud door, en ineens krijg je een bridge-closure event en dan gaat de hele logistieke keten in Nederland een risicopremie rekenen (transport duurder, bouw duurder, levertijden langer) en dat betaal je alsnog via prijzen en belastingen. En nog iets: het probleem is niet alleen geld, het is capaciteit—te weinig vakmensen, te veel projectmanagers en aanbestedingscircus, dus zelfs met miljarden op de plank krijg je het niet weggewerkt, bearish voor “we fixen het wel ff” plannen.

Hier in Twente merk je het al hoor: klanten komen te laat omdat er wéér een afrit dicht is en dan gaat de hele route via van die 60-weggetjes door dorpjes, en ondertussen rijden die zware vrachtwagens de berm kapot en mogen wij als gemeente weer “lapmiddelen” betalen. En dan dat gedoe met aannemers die na 16:00 weg zijn omdat “contract klaar”, ja dat zei ik ook al, maak gewoon boetes als het uitloopt en beloon als ze doorpakken, anders blijf je elk jaar dezelfde kuilen vullen.

die “begrotingssystematiek” is vooral een finance-UI die alles naar capex schuift: nieuw project = applaus, onderhoud = saaie opex dus wordt weg-gepatcht tot het faalt. maak infra gewoon een asset met lifecycle-budget (zoals elke normale beheerder doet) en stop met dat MIRT-circus waar je pas geld krijgt als je een shiny nieuw ding pitcht, lmao overheid is echt legacy code die z’n own maintenance window niet snapt.

kunnen we ff praten over personeel en materiaal want je kan wel 50 miljard roepen maar als elke uitvoerder al bij de buren zit en je wachttijd voor een trafo of staal gewoon 18 maanden is dan wordt het weer powerpoint-infra bro

iedereen roept geld en asfalt maar niemand heeft het over capaciteit bro rws en aannemers hebben nu al tekort aan engineers en monteurs dus zelfs met 50 miljard krijg je vooral wachtrijen en “planning 2034” lol

wat ik mis in deze hele “investeer!!”-discussie: het is niet alleen bruggen en asfalt, het is ook die ondergrond die niemand ziet… kabels, leidingen, riool, pompen, alles ligt door elkaar en elke keer als er één partij graaft kan de rest weer opnieuw, dat kost bakken geld en tijd. maak daar eens echte regie op met één gezamenlijke planning en slimme sensoren/monitoring, dan krijg je minder noodreparaties en meer rust in de buurt, beetje liefde en verbinding met de plek waar je leeft mag ook; hoop dat ze eindelijk kiezen voor lang adem i.p.v. paniekwerk.

Nee maar echt, niemand heeft het over personeelstekort: je kunt wel miljarden roepen maar als je straks te weinig vakmensen hebt (monteurs, lassers, planners, verkeersregelaars) sta je alsnog met een kapotte brug en een Excel. maak infra weer aantrekkelijk om in te werken en stop met die eindeloze flex/onderaannemersketens, want daar lekt kennis én veiligheid weg.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat je infrastructuur niet “bij elkaar bezuinigt” zonder dat het je later dubbel en dwars terugpakt, maar wat mij hier steekt is dat iedereen meteen in de asfalt/OV-loopgraven duikt terwijl het echte drama is dat we geen stabiele uitvoeringscapaciteit meer hebben: aannemers, ingenieurs, monteurs, iedereen hopt van project naar project omdat Den Haag elk jaar weer budgettetris speelt en dan krijg je dus noodreparaties, uitloop, claims en nóg duurder onderhoud. Gooi er gerust miljarden tegenaan, maar als je niet tegelijk stopt met dat aanbestedingscircus en weer langjarig plant met vaste teams en onderdelen op voorraad (ja echt, gewoon logistiek), dan blijven we elke zomer verrast doen dat er weer een brug “ineens” niet meer mag dragen.

Die “tekorten” tot 2038 klinken mega, maar even rekenen: 85 mrd over 12 jaar is ~7 mrd/jaar, dat is minder dan wat we jaarlijks aan zorgpremies extra wegpoetsen zonder persconferentie. Het echte probleem is dat we infra behandelen als een projectje met lintjes i.p.v. als afschrijving: als je je huis 20 jaar niet schildert is het ook ineens “crisis”, nee joh, dat heet achterstallig onderhoud.

Hier op het land merk je het meteen: als één brug of sluis “ff” dicht is, kan de melkauto en veevoerwagen ineens 20 km om en sta je met tractoren door dorpskernen te pruttelen, daar wordt niemand blij van. En dat is niet alleen rijkswerk hè, bij gemeenten ligt het vaak gewoon te vergaan omdat ze het geld niet hebben en alles naar jeugdzorg/energie gaat. stop met plannen maken voor 2040 en fix eerst die zwakke schakels die nu al op 30 ton max staan, anders loopt het buitengebied net zo hard vast als de Randstad.

Iedereen praat over miljarden, maar bijna niemand over aansprakelijkheid: wie draait er juridisch voor de schade op als een gemeente of Rijkswaterstaat aantoonbaar onderhoud uitstelt en daardoor een brug, weg of dijk faalt? Maak onderhoud meerjarig verplicht, publiceer per kunstwerk de risico- en uitstelstatus en laat bestuurders niet wegduiken achter een jaarlijks budget, maar ok. Nu worden mooie nieuwe projecten politiek beloond terwijl de rekening van achterstallig onderhoud bij bewoners, bedrijven en hulpdiensten belandt.

Ach, iedereen praat over miljarden maar vergeet de mensen die het werk moeten doen: monteurs, lassers en inspecteurs zijn nu al schaars, dus zonder vaklui blijft zo’n pot geld gewoon ongebruikt op papier staan, lekker geregeld weer