Na een lange aanloop lijkt het lobbyregister (enigszins) transparant te gaan maken wie koffiedrinkt met Haagse politici en topambtenaren

Tsja, iedereen weet allang dat de deals bij koffie en borrels vallen, alleen staat het nergens op papier. Zet dan ook meteen in dat álle afspraken en appjes met lobbyclubs erin moeten, anders wordt dit weer zo’n register waar je alleen de nette visite in terugziet en de rest vaart er gewoon omheen.

Leuk zo’n lobbyregister, maar als je niet óók geldstromen meepakt (donaties, “adviesopdrachten”, draaideur-banen na ministerschap) blijft het window dressing — oh ja want invloed is natuurlijk alleen een cappuccino in de Kamer-kantine. En wie gaat dit handhaven dan, dezelfde overheid die 70% van de agenda’s al “kwijt” is?? maak het gewoon verplicht + boetes die pijn doen, anders lacht Shell zich suf.

dat lobbyregister is leuk voor de bühne, maar op de werkvloer zie ik hoe beleid al “vast” zit voordat de Kamer er überhaupt aan toe komt: conceptteksten gaan rond in werkgroepjes, klankbordtafels, consultaties waar gewone bewoners geen tijd/taal/energie voor hebben. Als je topambtenaren en die hele adviescarrousel niet meeneemt, dan registreer je straks alleen de nette koffie en blijft de echte invloed gewoon via de achterdeur lopen. En handhaving graag, want zonder controle wordt dit weer zo’n mapje “transparantie” dat niemand ooit opent.

Zo’n register is prima, maar het gaat pas ergens over als je óók de “kennis-infrastructuur” meeneemt: consultants, advocatenkantoren, brancheclubs die via rondetafels en onderzoeksopdrachten beleidstekst aanleveren alsof het neutrale expertise is. Enerzijds willen we dat ambtenaren praten met de buitenwereld (anders krijg je ivoren-torenbeleid), anderzijds is het nu gewoon selectieve toegankelijkheid: wie tijd, netwerk en taal heeft, schuift aan; wie een wijkvereniging is, mag een inspraakavondje doen en klaar. En let op: als je alleen namen en data registreert maar niet het onderwerp/dossier, dan wordt het weer transparantie-theater: je ziet dat er koffie was, maar niet waar de suiker in ging. Handhaving is niet alleen boetes, het is ook: geen registratie = geen meeting, anders blijft het een vrijwillig plakboek voor de brave spelers.

ach ja, zet er dan ook bij wat het kost en wie het betaalt, want in de zorg zie ik ook “overleg” met leveranciers en dan ligt de keuze eigenlijk al vast voordat iemand het doorheeft. en eerlijk: als het weer zo’n invullijstje wordt waar je netjes één afspraak meldt en de rest “toevallig” op een borrel is, dan kunnen we net zo goed niks doen.

het probleem is dat zo’n lobbyregister straks weer een Excel wordt zonder koppeling aan het echte werk: dossiers, besluitmomenten en aanbestedingen, terwijl juist daar de infrastructuur van invloed zit (nota’s, scopewijzigingen, “marktconsultaties”, concept-MvT’s). de oplossing is: registreer per gesprek minimaal dossier/zaaknummer + type invloed (input op tekst, data/rapport, uitvoeringsvraag) en koppel het aan WOO/publicatie en inkoopdossiers, anders kan iedereen nog steeds koffie drinken en roepen dat het “algemene verkenning” was. en ja, zonder simpele controle (geen registratie = geen toegang tot overleg/werkgroep) blijft het bij transparantie voor de brave mensen.

Zo’n register moet niet alleen “wie met wie”, maar ook gewoon de stukken die lobbyclubs aanleveren: conceptteksten, memo’s, slide-decks, want dáár zit de sturing en niet in dat kopje koffie. En als je het dan toch doet, maak het simpel en verplicht voor bewindspersonen én topambtenaren, echter wel met een drempel zodat de wijkvereniging die één keer langskomt niet in dezelfde molen valt als een advocatenkantoor met 20 dossiers. Anders krijg je weer een keurige lijst voor de bühne en blijft de echte invloed daarentegen netjes buiten beeld.

Ja jong, zet leuk in een register wie koffie drinkt, maar wie houdt de “privé-etentjes”, stichtingsfeestjes en appgroepjes bij waar half Den Haag elkaar kent? Straks is het weer netjes afvinken voor de camera en gebeurt de echte handel gewoon bij de hockeyclub.

Ik zie het elke dag: beleid wordt “mee geschreven” door clubs met juristen en tijd, en wij op de werkvloer mogen het daarna uitvoeren met te weinig mensen en te weinig geld. Zet in dat register ook gewoon welke stukken/memo’s zijn aangeleverd en door wie, anders blijft het een koffielijstje en kan iedereen nog steeds achteraf roepen dat het “alleen informatief” was. En ja, handhaven met echte gevolgen, anders wordt het weer typisch Den Haag: netjes systeem, nul controle.

Men vergeet gemakkelijk dat lobbyen óók gewoon hoort bij bestuur; het probleem is niet het gesprek, maar het verborgen belang en het gebrek aan tegenkracht. Maak dat register daarom niet alleen een namenlijstje, maar koppel er meteen een afkoelperiode aan voor ex-ministers en topambtenaren die “adviseur” worden bij dezelfde sector; anders is het dweilen met de kraan open. En als het ambtelijk niet kan omdat het “te veel administratie” is, dan weet je al genoeg: dan wil men vooral níet dat je ziet wie er aan de knoppen zit.

Ik heb genoeg van de wereld gezien en in landen waar ze zo’n register al hebben, lossen ze het “probleem” gewoon op met een etentje bij iemand thuis, een congres in Brussel of een belletje via een tussenpersoon, en dan staat er op papier weer niks behalve een keurige agenda met ‘werkbezoek’. Als je dit serieus wil doen, maak het dan ook meteen praktisch: één simpele regel dat elk contact dat leidt tot tekstwijziging, uitzondering of subsidie achteraf herleidbaar moet zijn, anders krijg je weer een mooi transparantie-Excelletje waar alleen de brave schooljongetjes in schrijven en de echte jongens gewoon doorlopen. En ja, topambtenaren móéten erin, want daar wordt het meeste “voorwerk” gedaan terwijl de Kamer later alleen nog mag klappen of mopperen.

Dit is precies waarom die “agenda’s openbaar maken” zo’n grap is: je kunt alles netjes leeg laten en ondertussen via een adviesbureau een rapport laten schrijven dat toevallig exact de lobby-lijn is, en hoppa beleid klaar zonder dat er één kop koffie geregistreerd staat. Zet in dat register ook welke stukken/onderzoeken door wie zijn aangeleverd en betaald, anders blijft het een schaduw-ecosysteem waar biodiversiteit en klimaatbeleid gewoon te koop zijn met een mooi vormgegeven PDF… echt word er moe van.

Nou ja, ik mis nog één ding hoor, het is niet alleen “wie sprak wie”, maar ook die ambtenaren die morgen ineens bij zo’n lobbyclub werken en andersom, dat draaideurgedoe maakt me veel banger dan een kop koffie, zet daar gewoon een afkoelperiode op en klaar, toch.

Transparantie is leuk, maar zolang lobbyclubs gewoon via “stakeholderconsultaties” en betaalde onderzoeksopdrachten beleid mogen voor-koken, blijft het een PR-lijstje — de echte macht zit in wie de conceptteksten en data aanlevert. Maak daarom ook alle ingediende memo’s/slide-decks/rapporten automatisch openbaar mét opdrachtgever en prijskaartje, anders is dit weer open government theater voor de bühne, oh ja want dan “weten” we dat er koffie was.

maak dat register gewoon machineleesbaar met api en auto crosscheck met agenda mail en toegangspasjes van bzk want als het weer een pdf kerkhof wordt kan elke lobbyist gewoon “per ongeluk” buiten beeld koffiedrinken lol

Weer zo’n “register” dat straks meer kost dan het oplevert: nieuw ICT-systeem, privacyclub, compliance-officers, trainingetjes… reken maar rustig €5-10 miljoen opstart en daarna €2 miljoen per jaar om vinkjes te zetten. En dan nog: zolang je geen harde sanctie hebt (niet geregistreerd = gesprek vervalt, plus een boete van bv €25.000 per keer), wordt het gewoon een nette lijst voor de brave lobbyisten en blijft de rest gezellig via Signal en etentjes lopen.

Maak er gewoon een openbaar “audit log” van zoals in IT: elke meeting met bewind/topambtenaar krijgt automatisch een entry met timestamp + dossier-tag, en als het niet in het log staat = dan bestaat het overleg niet, klaar. Maar ja Den Haag gaat dit weer handmatig in Excel doen en dan verbaasd zijn dat iedereen langs de API heen blijft pingen, lmao overheid is echt legacy code.

Hier op het land moet ik elk spuitje en mestgift bijhouden en kan de NVWA zo op het erf staan, maar in Den Haag is “even koffie” blijkbaar te ingewikkeld om te noteren. Maak dat register gewoon simpel en verplicht, ook voor topambtenaren, en zet er meteen bij welke club ze vertegenwoordigen én over welk dossier het ging, anders blijft het een leuk lijstje voor de braafste jongens. En kleine clubs/boeren die 1x per jaar langskomen niet doodregelen, want dan win je weer alleen de grote met juristen.

Leuk zo’n register, maar als het alleen “wie sprak met wie” wordt, ga je dus precies niks zien van de echte sturing: wie leverde conceptteksten aan voor een MvT, wie zat in die “klankbordgroep” bij een directoraat, welke consultancy draaide mee op een beleidsdoorlichting? En waarom hoor ik niemand over de uitzonderingen: wat valt straks onder “vertrouwelijk/veiligheid/marktgevoelig” en wie beslist dat — dezelfde club die nu al agenda’s half invult? Bron trouwens voor dat “slechts 30% correct bijgehouden” van Open State, welke meting/periode was dat precies?

Ik merk dat zo’n register pas echt werkt als je het ook leesbaar maakt voor normale mensen, niet als een PDF-kerkhof waar alleen journalisten nog doorheen ploegen. zet er gewoon bij: onderwerp/dossier + welke partij je vertegenwoordigt + wat je concreet hebt ingebracht, en laat het automatisch online verschijnen binnen een week, anders blijft het die bekende Haagse mist-energie waar alles in verdwijnt. En eerlijk, ook “maatschappelijke clubs” moeten erin, want invloed voelt soms juist het sterkst als het zich verstopt achter een keurige stichting of denktank.

zo’n register gaat pas werken als je het ook werkbaar maakt voor de mensen die het moeten invullen, anders krijg je “administratief correct” gedrag: alles via één verzamelafspraak “algemene kennismaking” en klaar. En neem ook even mee dat je in een gemeente/uitvoering vaak met tientallen partijen móét praten (bouw, zorg, veiligheid), dan wil je niet dat elk belletje meteen een publicatieplicht wordt waar juristen weer drie weken op zitten. Transparantie is prima, maar als je het te zwaar optuigt wordt het vooral: minder contact met de buitenwereld en meer papier, en daar wordt beleid echt niet beter van.

En wie gaat dat register invullen, dezelfde lui die nu al “geen tijd” hebben om hun agenda bij te houden?? En als er gewoon “algemeen overleg” staat zonder onderwerp, of alles wordt verplaatst naar stichtingen/“klankbordgroepen” buiten de ministeries om, wat schiet je er dan mee op??? En dan?? Moet ik dat maar transparantie noemen als de WOO-verzoeken straks weer 9 maanden duren en alles zwartgelakt is?!?

Leuk zo’n register maar als je het niet machine-readable maakt (open data, API, koppeling met agenda’s) blijft het een PR-pdf waar niemand ooit in zoekt; maak het gewoon “searchable by dossier” en laat journalisten/NGO’s er alerts op zetten. En ja privacy blabla, maar wie aan de knoppen van miljarden zit kan best even in een audit log staan, dit is gewoon een bug in het systeem dat we dat nu nog spannend vinden.

In mijn tijd bij de KLM hadden we een simpel principe: als je iets niet in het logboek zet, dan is het dus niet gebeurd, en dan krijg je bij gedonder meteen gedoe met verantwoordelijkheid en controle. Dat mis ik hier totaal: maak dat lobbyregister niet alleen een lijstje “wie met wie”, maar koppel er gewoon consequenties aan in het proces, dus geen registratie = geen plek aan tafel, geen input in het dossier, geen “we nemen het mee” in een nota, anders wordt het weer typisch Den Haag: netjes formuliertje, en ondertussen gaat de echte sturing gewoon door via de vaste clubjes die altijd al binnenkomen. En nog iets: als je écht transparant wil zijn, zet er ook bij welke organisatie iemand vertegenwoordigt en of diezelfde club óók subsidie/overheidsopdrachten krijgt, want dan zie je pas of het gesprek ‘belang’ is of gewoon verkapte zakenrelatie.

Luister, maak het dan ook meteen openbaar welke ex-minister of topambtenaar na z’n “dienst” bij zo’n adviesclub of energyboer op de loonlijst staat, want dáár zit de echte kassa en niet in dat kopje pleurkoffie. Anders is het weer: registertje invullen, deur dicht, en buiten staat de draaideur al te draaien, jansen.

Ik snap het wel, maar zet er dan ook gewoon bij wanneer zo’n lobbygesprek plaatsvindt en wanneer diezelfde politicus daarna over dat onderwerp stemt, anders blijft het voor ons alsnog gokken waar die “input” ineens vandaan komt. En maak het als burger ook echt doorzoekbaar, niet zo’n pdf-kerkhof waar je na 2 minuten al klaar mee bent.

Ja goed, maar als ze dit serieus willen dan moet het ook voor gemeentes en provincies gelden, daar worden ook bouw- en zorgdeals “even besproken” met dezelfde bekende clubs. Anders is het weer alleen Den Haag netjes en gebeurt de rest gewoon buiten beeld.

Als dit lobbyregister weer zo’n ondoorzoekbare pdf-bak wordt, schiet je er nog niks mee op: maak er gewoon een open dataset van met API, vaste tags per dossier en een simpele “volg dit onderwerp” knop zodat journalisten én burgers alerts krijgen als er ineens 12 meetings rond één wetje zitten. Transparantie die je niet kunt vinden/filtreren is gewoon slechte UX, dan wint de insider met z’n netwerk alsnog.

Als dat register alleen “wie sprak wie” wordt, krijg je dus een keurige coffee log terwijl de echte capture via consultancy-rapporten, “stakeholderdialogen” en gesponsorde events loopt — follow the money én follow the paper. En maak het publiek doorzoekbaar per dossier + verplicht publiceren van aangeleverde memo’s/slide-decks, anders is het weer transparantie-theater voor de brave mensen en kunnen de grote jongens gewoon door met influence-as-a-service.

Als je dit serieus wil, maak het dan machine-leesbaar en verplicht met vaste categorieën (dossier, type contact, namens wie) en publiceer het als open data, anders wordt het een pdf-kerkhof waar journalisten en burgers niks mee kunnen. En neem “lobby” breder dan alleen bedrijven: ook NGO’s, vakbonden en kennisclubs, want anders ga je selectief transparant doen. 30% van agenda’s klopt al niet; waarom zouden we geloven dat een register wél netjes wordt ingevuld zonder automatische checks en sancties? En misschien nog belangrijker: laat ook zien welke stukken/rapporten zijn aangeleverd, want dáár zit vaak de echte sturing, niet in dat kopje koffie.

Ik merk dat iedereen hier doet alsof lobbyen per se vies is, maar beleid maken zonder input van buiten wordt ook blindvaren, dat voelt niemand echt als “democratischer”. wat mij veel logischer lijkt: registreer niet alleen de meeting, maar ook wat er daarna met die input gebeurt in de tekst (welke passage komt terug, welke niet), anders staar je je blind op koffiedates terwijl de echte energie in de pen zit. En als agenda’s nu al rommelig zijn, begin dan met één simpele norm: geen registratie = geen gesprek, klaar.

mijn hot take maak het register gewoon machineleesbaar met api en logboek zoals git zodat elke “correctie” zichtbaar blijft anders wordt het een pdf kerkhof waar pr mensen achteraf ff de scherpe meetings uit poetsen bro lol

Wederom gaan we doen alsof “transparantie” gratis is: straks weer een apart loket, juristen over AVG en een ICT-projectje van €8 miljoen dat na 2 jaar “niet koppelt” met agenda’s en WOO… en de Kamer klapt want er is een register. En dan mag de wijkvereniging wél alles invullen, maar Zuidas-kantoren sturen gewoon een junior “voor een algemene kennismaking” en hup, weer geen registratie. Maak het dan simpel: standaard formulier met onderwerp/dossier + opdrachtgever, en bij niet invullen gewoon geen toegang tot het gesprek, klaar.

Vanuit het buitenland gezien: NL gaat straks braaf een registertje vullen terwijl de echte lobby allang via “adviesraden”, subsidiekraantjes en oud-politici die ineens partner bij een kantoor zijn loopt. Hier in Thailand is het tenminste eerlijk: je weet dat connecties tellen; in Den Haag doen ze alsof het alleen om koffieafspraken gaat en dan noemen ze dat transparantie. En wedden dat het WOO-verzoek over 2 jaar weer “niet terug te vinden” is omdat alles via Signal en privé-mail ging?

Leuk zo’n register, maar als het weer “zelf invullen” wordt zonder audit, dan gaat iedereen gewoon creatief labelen: “kennismaking”, “algemeen”, “geen dossier”. Even rekenen: als nu al maar 30% van agenda’s klopt, waarom zou dezelfde club ineens wél netjes alles registreren? Maak het simpel: steekproef + sanctie, anders is het een transparantieposter voor in de hal.

ach ja, zet dat register ook gewoon leesbaar voor normale mensen neer, want nu moet je voor alles een WOO doen en ben je 2 jaar verder en 40 pagina’s zwartgelakt. en als ambtenaren/politici “vergeten” te registreren moet het niet bij een tik op de vingers blijven, anders is het weer: oeps druk druk en klaar.

Feit is ook dat lobby niet alleen Shell is, in de zorg zie je patiëntenclubs en beroepsverenigingen die óók invloed willen, soms juist om rare bezuinigingen tegen te houden. Maak het register dus niet zo bureaucratisch dat alleen de grote jongens met een compliance-afdeling het nog netjes invullen, en de rest afhaakt. En neem topambtenaren mee, want daar wordt het beleid in de praktijk al “medisch” getriageerd voordat de Kamer ernaar kijkt.

Vanuit mijn praktijk: het gaat niet alleen om transparantie maar ook om de trilling van macht, want als je weet dat elk “koffietje” later op een lijstje staat ga je óf netter doen óf juist nog meer naar de schaduw (privé, retreats, “toevallig” samen in een commissie). Als je dit holistisch wil aanpakken moet je ook de binnenkant regelen: integriteitstraining, grenzen voelen, en ruimte voor ambtenaren om nee te zeggen zonder carrièrepijn, anders plak je een register op een systeem dat nog steeds hunkert naar goedkeuring van de grootste spelers. En ja, zet er dan meteen bij hoe burgers en kleine clubs überhaupt toegang krijgen, want balans is ook: niet alleen de usual suspects aan tafel.

Even serieus, zo’n lobbyregister is pas wat waard als je ook de “lobby via data” pakt: wie levert de modellen, rekenregels en impactstudies waar een ministerie z’n hele dossier op baseert? Als één club de spreadsheet bezit, ben je al long op hun uitkomst voordat er überhaupt koffie is ingeschonken.

dat register wordt pas nuttig als je het ook “machineleesbaar” maakt en koppelt aan dossiers, anders krijg je weer een pdf-kerkhof waar niemand iets mee kan. En laat het niet alleen over bedrijven gaan: bij klimaat/energie zie je ook clubs die zich als “kennisplatform” of ngo presenteren, maar gewoon belangen stapelen; transparantie moet dan voor iedereen gelden, niet alleen voor de usual suspects. Plus: zonder random audits is het een eerlijke-mensen-systeem, en die 30% correcte agenda’s laat wel zien hoe dat afloopt toch?