Is privaat krediet de volgende bubbel? Experts maken zich zorgen

Weet je wat het is: dat “privaat” klinkt lekker spannend, maar het is gewoon schulden stapelen in de schaduw zodat niemand lastige vragen stelt. Tot het misgaat en dan heet het ineens geen ondernemersrisico meer maar “te groot om te laten vallen”, en raad eens wie er dan weer mag dokken.

Nou ja, en het gevaar is juist dat niemand precies ziet wáár die leningen zitten, alles zit in fondsen en doorverkochte pakketjes, tot de rente weer stijgt of bedrijven omvallen en dan blijkt de “zekerheid” ineens een Excelletje te zijn, hoor. en dan roepen ze weer dat het geen bank is dus geen toezicht, maar als het klapt hangt het wél aan onze pensioenen en verzekeringen vast, toch.

Feit is dat privaat krediet vaak in rustige tijden heel “stabiel” oogt, omdat er nauwelijks een marktprijs is die elke dag laat zien hoeveel rommel er in zit. Zodra het economisch tegenzit krijg je herfinancieringsstress en covenant breaches, en dan gaat het niet netjes via een bank met toezicht maar via fondsen die tegelijk op de rem trappen, dat kan echt een kettingreactie geven. In de spreekkamer zie je bij mkb’ers dan meteen de stressklachten en slaapproblemen, terwijl het probleem eigenlijk financieel is maar wel keihard op gezondheid slaat.

Ja. Herkenbaar, dit soort “privaat” krediet zie je in de praktijk vaak pas als het al fout gaat: bedrijf in paniek, loon kan niet meer, leveranciers aan de deur, en ondertussen een stapel papier waar ze ooit blind voor getekend hebben. En dan blijkt het onderpand al dubbel verpand, voorraad “in pand” terwijl het allang verkocht is, en die fondsclub zit in een ander land met een advocaat en een deadline. Bank is traag maar voorspelbaar, dit is snel geld tot het ineens hard wordt.

Joa Anke heeft wel ’n punt: bij privaat krediet is ’t vaak “snel geld” met convenanten waar je pas bij tegenwind achter komt, en dan gaat de rente omhoog of moet je ineens extra zekerheden geven. In de praktijk zie je dat ook bij overnames in horeca/retail: dikke schulden op de zaak, paar mindere maanden en hup, fonds wil z’n geld terug terwijl de bank tenminste nog eens meedenkt omdat die ook reputatie/relatie heeft. Als dit op grotere schaal scheurt, zit je met faillissementen die niemand zag aankomen omdat ’t buiten het zicht van de toezichthouder bleef, sjön timing…

baanverlies en ellende kan ik zo geloven, maar dan is het dus vooral een zwakke werkgever die al op omvallen stond en nu een dure pleister plakt. dat kun je niet allemaal op “kleine lettertjes” schuiven, wie leent zonder buffer komt een keer aan de beurt, zo simpel is het.

Precies, en het venijn zit ’m erin dat privaat krediet buiten het zicht van “gewone” banken en toezicht groeit, maar de schade landt wel in de wijk als bedrijven ineens omvallen en mensen met achterstanden bij huur, sportclub en zorgpremie komen. Daarentegen hoor je nu al dat er met korte leningen en hoge rentes wordt gerold alsof het een abonnement is; zet er gewoon transparantie-eisen op en een stresstest voor werkgevers die zo financieren, anders betalen gemeenten straks weer de rekening.

helemaal raak: ik heb vorig jaar zo’n “private credit” pitch bijgewoond via een kennis bij een vermogensbeheerder, en het was letterlijk: geen volatiliteit = geen risico, want “we waarderen op fundamentals”. Toen ik vroeg wat er gebeurt als 10% van de beleggers tegelijk uitstapt, werd het ineens vaag over gates, side pockets en “tijdelijk opschorten” — dus liquiditeit wordt beloofd tot het moment dat je ’m nodig hebt. Paradoxaal genoeg is de rust hier gewoon een gebrek aan meetinstrument, en dat zegt iets naars over ons: we willen rendement zonder de existentiële prijs van onzekerheid te voelen, dus verstoppen we die in illiquiditeit tot de werkelijkheid terugbijt.

hij heeft wel een punt over die fake stabiliteit zonder marktprijs, maar het is niet alsof privaat krediet per definitie één grote scam is — voor sommige mkb’ers is het juist de enige route als banken weer eens “nee” zeggen. probleem is die mega-fondsen met leverage + beloftes van dagelijkse/maandelijkse liquiditeit op leningen die je niet ff dumpt zonder haircut… en als het misgaat mag de samenleving weer opruimen terwijl de managers hun fees al binnen hebben, classic.

Alsof je pensioenfonds even bij je aanbelt: “mevrouw, wilt u vandaag wat privaat krediet met 8% beloofd rendement?” Zo werkt het niet; jij zegt ook niet ja/nee tegen staatsobligaties of vastgoed, en toch is het je geld. Maar dat “winst voor managers, bezuinigingen op scholen” is wel de standaard paniekplaat; als het klapt, is het vooral: waarderingen omlaag, uitkeringen onder druk en de rekening bij deelnemers. En taalkundig: “kan” is hier “kunt” — tenzij je echt één ouder bedoelt.

toezichthouders “zien het pas als de boel rolt” omdat privaat krediet precies dáárvoor is gebouwd: buiten het licht, lekker hoge fees, risico bij anderen. en als het klapt is het weer huilie-huilie “complexe zekerheden” — oh ja want niemand had kunnen bedenken dat schaduwbankieren + leverage eindigt in chaos, behalve iedereen met een brein.

die “geen marktprijs dus bubbel”-lijn is te makkelijk: private credit is juist vaak buy-and-hold met cashflows, geen daghandel waar elke tik meteen een margin call triggert. Als het misgaat is het meestal omdat je de economie verkeerd inschat (defaults, covenants) en niet omdat AFM “te laat wakker” is; veel fondsen hebben juist lock-ups en gates precies om een bankrun te voorkomen. Paradoxaal genoeg willen mensen alles een bubbel noemen omdat ze volatiliteit verwarren met risico, maar wat zegt dat over ons dat we liever paniekverhalen lezen dan saaie cijfers over wanbetaling?

Privaat krediet is geen “bubbel”, da’s gewoon ouderwets bankieren maar dan buiten de Rabobank om, met contracten waar je u tegen zegt en beleggers die heus wel weten dat rendement risico is. En dat gejank over “burger betaalt” altijd: als je pensioenfonds er niet in mag, klaag je over lage uitkering, en als ze wél rendement pakken is ’t ineens casino, kom op zeg.

Energie liegt niet: privaat krediet voelt als “rustig rendement” maar het is vaak gewoon spanning die je onder het tapijt schuift met mooie kwartaalwaarderingen en een taxateur die ook maar wat moet invullen. Ik heb in Nijmegen cliënten die bij zo’n MKB-fonds via hun adviseur instapten “lekker stabiel, niet beursgevoelig”, en nu ze geld terug willen hoor je ineens over lock-ups, poortjes en herfinancieringen… dan is de balans meteen zoek. En ja, in NL wordt het altijd pas publiek als het breekt; tot die tijd is het holistisch bekeken gewoon collectieve hebzucht verpakt als prudent beleid.

Dat “stabiel omdat er geen koers is” is precies het trucje ja: je meet niet, dus het lijkt gezond. En die variabele rente + korte looptijd is gewoon herfinancieringsroulette; zodra banken/financiers even krap gaan zitten, is het niet domino maar tegelijk omvallen. Privaat krediet is vooral privaat tot het misgaat, dan mag de rest weer “systemisch” gaan doen.