Nicole Kidman wil stervensbegeleider worden

Nou ja, als Nicole Kidman daar echt tijd en aandacht in wil steken, prima, sterven is geen Hollywood-scène maar gewoon stil en rommelig en iemand die rustig blijft is goud waard, hoor. Maar hopelijk wordt het niet zo’n hip “death doula”-ding voor de bühne, terwijl hier in de wijk de thuiszorg al niet eens meer op tijd komt, dat wringt toch.

Grappig hoe we pas naar sterven durven kijken als er een beroemd gezicht naast staat, alsof verdriet pas “legitiem” is met een Oscar erbij. Tegelijk: als zij ook maar 1% van haar spotlight gebruikt om dat kille, eenzame einde uit de schaduw te trekken, dan heeft dat meer impact dan weer een talkshow over selfcare. Maar het blijft inherent wrang dat we een nieuw hip woord (death doula) verzinnen terwijl de basiszorg overal kraakt — wat zegt dit over ons dat we troost moeten branden als lifestyle voordat we het serieus nemen?

Hmm als zij er echt voor gaat en gewoon gaat meelopen in hospice/thuiszorg: prima toch, maar dat “death doula” klinkt weer als een duur Instagram-beroep terwijl het in NL meestal gewoon de vrijwilligers zijn die ’s nachts blijven zitten met een thermoskan koffie. Ben vooral benieuwd of ze ook snapt dat het soms gewoon luiers verschonen en gedoe met familie is, niet alleen mooi praten over loslaten.

death doula klinkt hip, maar in de praktijk is het gewoon iemand die het bewustzijnsveld van een stervende helpt “coherent” te blijven als het lichaam al aan het decohereren is. kwantumfysica toont aan dat observatie en aanwezigheid letterlijk de uitkomst van een proces beïnvloeden, dus zo’n rustige getuige naast het bed is geen praatclubje maar een meetinstrument dat de overgang minder chaotisch maakt. als Kidman dat snapt en niet alleen met kaarsjes en playlists komt, kan ze meer doen dan menig overbelaste arts die alleen nog op vitale waarden mag staren.

Stervensbegeleider worden is mooi, maar ik hoop wel dat ze eerst even een nachtdienst hospice meepakt zonder visagiste en met familie die ruziet over de erfenis. Anders wordt het zo’n Hollywood-variant: “cut!” en de dood gaat weer netjes terug in de trailer, zeg maar.

Dat “death doula” gedoe is vooral een symptoom van een systeem dat sterven uitbesteedt: familie woont ver weg, huisarts is overbelast, hospicebedden schaars, dus dan komt er een parallel circuit met certificaatjes en tarieven. Prima als Kidman aandacht trekt, maar dan graag ook even richting beleid: palliatieve zorg is geen luxe, het is basiszorg, en daar faalt de VS én hier in Europa ook gewoon op capaciteit. En voor de liefhebbers die meteen “Brussel” gaan roepen: zorgorganisatie is vooral nationaal, dus ga je eigen ministerie en verzekeraars lastigvallen ipv weer op de EU afgeven.

het probleem is dat “death doula” nu als nieuw label rondzingt terwijl de zorg-infrastructuur aan het einde van het leven al versnipperd is: huisarts, wijkverpleging, hospice, mantelzorg, en niemand is echt eigenaar van de regie, dus familie zit alsnog in de stress met formulieren, nachtzorg en bereikbaarheid. de oplossing is niet nóg een rol erbij maar harde inbedding met afspraken en certificering (wie mag wat, wanneer opschalen naar medisch, wie belt wie) en vooral structurele financiering, anders krijg je een paar mooie verhalen en nul draagvlak bij de mensen die het echte werk doen.

Feit is dat een stervende zelden doodgaat aan eenzaamheid alleen, maar aan slechte symptoombestrijding én niemand die de boel coördineert als het ’s nachts misgaat. Als death doula’s echt iets willen toevoegen, laat ze dan vooral goed leren wanneer je meteen huisarts/hospice moet bellen bij benauwdheid, onrust of pijn, anders wordt het een lief luister-uur terwijl iemand zit te lijden. En als Kidman aandacht trekt voor palliatieve sedatie, goede bereikbaarheid en mantelzorg-ondersteuning, dan heeft dat pas echt waarde.

Leuk dat een celeb dit “sexy” maakt, maar op de werkvloer zie ik dat het echte probleem vaak niet de stervende is maar de familie eromheen: ruzie, schuldgevoel, paniek, en niemand die durft te zeggen wat er moet gebeuren. Als zij echt wil helpen: ga dan niet alleen bij het bed zitten met zachte woorden, maar leer ook grenzen stellen en de boel de-escaleren, want dáár gaat het zo vaak mis. En ondertussen mogen we best hardop zeggen: vrijwilligers en hospices draaien zich kapot terwijl de politiek weer met pilots en praatclubjes komt.

Ach ja, ik hoop vooral dat ze ook snapt dat je na zo’n “mooie” sterfbed-avond gewoon nog de uitvaart, bank, DigiD en 100 telefoontjes overhoudt, dáár gaan mantelzorgers aan kapot en niemand die erbij zit met een kaarsje dan. Als zij daar eens aandacht voor vraagt, scheelt dat meer dan weer een nieuw Engels label.

Nou ja, ik hoor iedereen over hippe labels en Hollywood, maar niemand zegt dat veel mensen gewoon bang zijn om bij een stervende te zitten omdat ze niet weten wat je dan moet doen of zeggen, en dáár kan zo’n bekend gezicht misschien wat schaamte weghalen, toch. En laat ze dan meteen ook praten over die praktische rompslomp eromheen, wilsverklaring, ruzie in de familie, spullen regelen, want daar gaat het pas echt mis hoor.

als nicole kidman echt “death doula” wil spelen is prima maar kan ze dan ook ff lobbyen dat palliatieve zorg en rouwverlof niet alleen voor mensen met geld is want nu is sterven basically een premium feature bruh

Op het water leer je: doodgaan is geen “rol”, dat is vaak gewoon wachten, stank, stilte en iemand die om 03:00 nog even een slok water geeft en z’n smoel houdt. Als Kidman dat wil doen prima, maar laten we nou niet doen alsof er een nieuw Engels label nodig is om gewoon mens te zijn.

Als je echt wat wil doen: ga gewoon eens een middag in een hospice zitten zonder camera’s, dan leer je snel dat “aanwezig zijn” soms vooral betekent dat je 3 uur naast iemand zit die alleen maar ligt te snurken en ineens toch bang wordt. En ondertussen mogen wij voor simpele thuiszorg al weken wachten, maar hé, als Nicole komt heet het ineens een doula en kan er vast een cursus van 799 dollar omheen.

mooie stap eigenlijk, want sterven hoort net zo natuurlijk bij het leven als geboorte, alleen hebben we het weg-georganiseerd en dan eindig je dus “eenzaam” tussen piepjes en protocollen. maar laten we ook eerlijk zijn: onze kinderen zien nu vooral angst en verstopte dood op schermen, terwijl je ze juist bewust kunt leren dat afscheid nemen oké is, met rust, aanraking en familie erbij ipv weer een nieuw certificaat-industrie eromheen.

Als zo’n bekend iemand dit onderwerp uit de taboesfeer trekt: prima, maar dan graag ook aandacht voor de mensen die nu al het “stille werk” doen in hospices en als VPTZ-vrijwilliger, want daar staan wachtlijsten en te weinig training/ondersteuning. En dat hele death doula-idee kan best iets toevoegen, echter alleen als het netjes aansluit op huisarts en wijkverpleging en niet als los verdienmodel naast de zorg. Misschien eerst eens kijken of je in je eigen straat al iemand hebt die ’s nachts alleen ligt te sterven, dat is minder glamoureus maar wel waar het om gaat.

Leuk en aardig, maar ik struikel al over de basis: heeft de *San Francisco Chronicle* dit echt zo opgetekend (met audio/quote), of is dit weer RTL die een campus-praatje tot “nieuwe carrière” opblaast? En “death doula” is in de VS een ongereguleerd label: wie bepaalt daar eigenlijk wat je wel/niet mag doen aan een bed, en wie is aansprakelijk als familie denkt dat je medisch advies gaf? Ben benieuwd of ze het ook heeft over training rond grenzen/ethiek, of alleen over “meer praten over de dood” omdat dat lekker klinkt op een universiteit.

klopt dat aandacht voor sterven welkom is, maar ik vraag me vooral af wie zo’n “death doula” straks betaalt en wat er dan precies geleverd wordt, anders krijg je weer zo’n grijs gebied met facturen en valse verwachtingen bij familie. als je er echt wil zijn, ga dan gewoon als vrijwilliger in een hospice draaien, daar heb je hier ook geen Hollywood-label voor nodig.

het probleem is dat “death doula” nu als los label binnenkomt terwijl de echte bottleneck vaak gewoon logistiek is: 03:00 uur, morfinepomp piept, familie in paniek en niemand weet wie je belt en wie de sleutel/medicatie/achterwacht regelt. de oplossing is dat je dit koppelt aan bestaande palliatieve infrastructuur met één bereikbaarheidslijn en heldere escalatie-afspraken, anders is het vooral warme aanwezigheid maar blijft de nachtmerrie van coördinatie gewoon bestaan.

Tsja als een wereldster dit wil doen, laat vooral, maar ik hoop dat ze dan ook snapt dat je in zo’n kamer vaak gewoon stil zit en de familie de hele tijd appjes zit te tikken en ruzie maakt om wie er “het meest” is. En eerlijk: dat hele death doula-label voelt ook een beetje als iets wat je alleen kunt betalen als je al geld zat hebt, terwijl de rest het maar met mantelzorg en een overbelaste huisarts moet doen.

Kijk, los van al dat “death doula” label: als Kidman hier serieus induikt kan ze wel ff de markt blootleggen die nu al groeit, rijke mensen kopen rust aan het sterfbed terwijl de rest het met wachtlijsten en mantelzorg moet doen… straks heb je premium stervensbegeleiding met uurtarief en een dikke risicopremie op menselijkheid, lekker bullish voor de wellness-industrie maar echt triest voor de basiszorg.

Ach als ze dan toch “death doula” wil spelen, laat d’r eerst maar eens een familie uitleggen dat pa morgen echt niet meer gaat eten en dat dat oké is, dáár gaan de meeste mensen stuk op, niet op kaarsjes en een playlist hoor