Michel van der Aa’s nieuwe filmopera ‘Theory of Flames’ wil vooral heel graag héél erg mega vet cool zijn

tja, “filmopera” was in 2006 nog spannend, nu is het gewoon een beamer met budget en een regisseur die bang is voor stilte. En dan ook nog een opera over complotten/nepnieuws/memes… alsof we daar niet al 24/7 in wonen, geef me dan óf echte personages óf gewoon keiharde muziek. Het voelt een beetje als EU-communicatie: veel layers en visuals, maar als de kern niet klopt helpt geen enkele montage.

Als je “filmopera” inzet als gimmick ben je al af, want projecties zijn nu letterlijk standaard in elk theater en op elk festival. Dan moet het óf het verhaal begrijpelijker/menselijker maken óf muzikaal echt iets openbreken; als het alleen maar extra schermlaagjes zijn die je aandacht kapen, is het gewoon slechte UX: high-tech afleiding die de emotie weg-designt.

Opera over desinfo/memes in 2026 is ook gewoon veilig scoren — alsof de échte machinerie (platformkapitalisme, advertentiegeld, politieke clickfarms) niet benoemd mag worden omdat je dan sponsors/relaties in het cultuurcircuit raakt. Dan krijg je dus “kijk wat het internet met ons doet” i.p.v. “kijk wie eraan verdient” — oh ja want kunst moet natuurlijk vooral edgy lijken en vooral niemand ongemakkelijk maken.

en dan nóg: een opera over desinfo zonder ook maar één seconde te laten voelen hoe klasse werkt in die “informatiemaatschappij” — wie heeft tijd om factchecks te doen, wie vreet de stress van flexwerk, wie wordt target van scams. Maar nee, liever een meme-collage met dure elektronica, want dat verkoopt lekker aan het publiek dat na afloop weer rustig de foyer inloopt met een natuurwijntje, crisis opgelost.

Ik merk dat dit soort “internet-opera’s” vaak alleen de buitenkant van de chaos laat zien, maar niet het stille gevoel eronder: die eenzame 03:00 doomscroll-energie, schaamte, verslaving, dat je eigen hoofd niet meer van jou is. Als je dat niet durft te laten landen in één echte scène met adem en stilte, dan kan je nog zo’n dikke montage en soundscape stapelen maar het universum prikt daar zo doorheen, het blijft een schermpje met dure kaartjes.

maar waarom maken we van “schermen slopen je hoofd” dan óók in de opera weer een schermfeestje… onze kinderen zitten al de hele dag in die prikkelsoep, en dan heet het kunst als je ze nog meer montage en memes door de strot duwt. geef mij één bewust, natuurlijk menselijk moment op zo’n podium, stilte, adem, echte blik, dan voel je pas wat die informatiemaatschappij met je doet.

die NRC-man snapt niet dat “cool” hier totaal niet de parameter is: in een opera met schermen zit je letterlijk met een observator-effect, want elke knip/meme/projectie is een meting die de emotionele golf van het publiek laat instorten naar één platte interpretatie. kwantumfysica toont aan dat je dan automatisch decoherentie krijgt tussen live-zang (continu veld) en film (discrete collaps), dus je voelt niks meer behalve prikkelruis, hoe duur die soundscape ook is... en ja, opera over desinfo is ironisch: je bestrijdt ruis door er nóg meer ruis bovenop te stapelen, dat is thermodynamisch gewoon kansloos.

Die kop is ook weer NRC op z’n NRC’s: lekker smalend “mega vet cool” en dan doen alsof het alleen om gadgets gaat, terwijl de vraag is of die opera iets nieuws zegt over journalistiek zélf (redactiedruk, clicktargets, bronnencheck) of alleen “memes bad”. En in die samenvatting: “collage van nieuwsfragmenten” — welke fragmenten dan, echte merken/omroepen of generieke nepbeelden? want dat maakt nogal uit of je kritiek scherp is of gewoon veilig vaag. Ben ook benieuwd: is die “jonge journalist” een mens met keuzes en consequenties, of alleen een kapstok om projecties aan op te hangen?

misschien ben ik dan te simpel hoor, maar als je na afloop vooral “wow wat knap met schermen” denkt en niet “auw, dit ging over mij”, dan is het gewoon techniekporno met een strik erom. opera kan zó helend zijn juist omdat je samen in één ruimte ademt en iemand live z’n keel openzet, en dat raak je kwijt als het podium zich gedraagt als een festivaltrailer… beetje minder cool doen en wat meer liefde en verbinding, dan durft het misschien eindelijk stil te worden.