Met nieuw 'liberaal manifest' gaat VVD op zoek naar zichzelf

weer een manifest… alsof je met woorden het vertrouwen terugwint. laat de vvd eerst maar eens kiezen: vrijheid voor burgers en ondernemers óf overal regels, heffingen en “sturen”, want nu is het allebei en dan is het niks. wie met twee heren wil dienen, komt bedrogen uit.

26 pagina’s “waarden” zonder keuzes is gewoon therapie op papier: lekker warm gevoel, nul consequenties. Het probleem is niet dat de VVD haar kompas kwijt is, maar dat ze vrijheid al jaren verkoopt als consumentenvrijheid (koop, werk, verhuis) terwijl de rommel ervan collectief wordt afgewenteld op woningmarkt, klimaat, migratie en publieke diensten. Paradoxaal: ze willen weer “liberaal” klinken, maar durven niet te zeggen wie er dan níet meer alles kan krijgen—wat zegt dit over ons dat politiek steeds vaker een identiteitsworkshop is in plaats van een conflict over echte offers?

“Op zoek naar zichzelf” klinkt alsof de VVD na sluitingstijd laveloos door de Witte de With zwerft en z’n portemonnee kwijt is: ze hoeven geen manifest, ze hoeven één simpele keuze te maken wie er pijn gaat voelen als ze “kleine overheid” roepen, want tot nu toe is het vooral klein voor de grote jongens en groot voor iedereen met een huurcontract, maar goed zet het op 26 pagina’s dan lijkt het net alsof je gewerkt hebt.

26 pagina’s waarden is prima voor de borrelpraat, echter politiek gaat ook over plichten en grenzen: wat verwacht je van bedrijven, van burgers én van de overheid als het spannend wordt. Als “wederkerigheid” iets moet betekenen, laat de VVD dan concreet maken hoe je vrijheid combineert met fatsoenlijke publieke basisdingen (wonen, zorg, veiligheid) zonder alles op gemeenten af te schuiven, want daarentegen gebeurt dat de laatste jaren wel heel makkelijk.

Dat “manifest” is vooral een ritueel om de vereniging weer het gevoel te geven dat ze meepraten, terwijl de echte knopen allang in coalitieoverleggen en achterkamertjes vallen. Enerzijds snap ik dat je na jaren Rutte-bestuur een verhaal nodig hebt dat verder gaat dan managementtaal, anderzijds is 2048 roepen gewoon handig: dan hoef je nu niet te zeggen wat je doet met macht van techbedrijven, met AI op de arbeidsmarkt, met huurprijzen die als een private belasting voelen. En die mooie woorden als wederkerigheid en verdraagzaamheid: prima, maar dan moet je óók durven benoemen wie er de rekening krijgt als je “migratie” en “klimaat” serieus neemt, want zonder dat blijft het papier-papier. Het probleem is niet dat de VVD zichzelf kwijt is, het is dat ze te veel groepen tegelijk wil laten geloven dat hún vrijheid centraal staat.

26 pagina’s “waarden” is leuk voor de partijpsycholoog, maar de VVD heeft vooral een uitvoeringsprobleem: alles wat je roept (migratie, klimaat, AI) eindigt bij gemeenten, omgevingsdiensten en uitvoeringsorganisaties met te weinig mensen en te veel uitzonderingen. En dan gaat het op het congres over vrijheid en verantwoordelijkheid, maar in het veld krijg je weer een extra regeling + een handreiking + een verantwoordingsformat erbij, want niemand durft te kiezen en dus wordt het dichtgetimmerd. Als dit manifest ergens over zou moeten gaan, is het gewoon: stop met beleid maken dat alleen werkt op papier en in PowerPoints, want daar win je precies nul vertrouwen mee.