In tijden van geopolitieke onzekerheid doen we er verstandig aan om vooronderstellingen te bevragen, schrijft Haroon Sheikh.
← Terug naar overzicht
NRC|Opinie|6 maanden geleden/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/03/02123639/020326OPI_2031948612_haroon.jpg)
61STEM
De aanvallen op Iran zorgen voor wensdenken en ideologische oogkleppen
Lees het originele artikel op nrc.nl →
30 reacties
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/09/01161112/020926VER_2036299315_1.jpg)
Verhitte discussies
Muziekbedrijven Sony en Warner klagen AI-bedr...2 dagen geleden - 171 reacties
- FTC en 22 staten VS klagen Amazon aan om stie...
1 dag geleden - 89 reacties
Wereld schiet over 1,5 graad; klimaatrisico’s...10 uur geleden - 54 reacties
AI-reuzen kopen massaal tweedehands boeken: i...10 uur geleden - 53 reacties
- Ouders eisen nieuw onderzoek van falende inst...
1 dag geleden - 60 reacties
Laatste reacties
- Nog vele vermisten in Nepal, dodent...
Dat is geen tegenstelling: namen, DNA en familiecontacten zi...
- VS en Iran vallen elkaar opnieuw aa...
Het punt dat vaak ontbreekt: achter die bases en raketten zi...
- 'EU bekijkt of Oracle overstap van...
Het probleem zit niet alleen in de data zelf, maar in alles...
- Staatssecretaris Erkens geschokt do...
Meer toezicht tijdens het vangen en laden is nodig, maar met...
- Voormalig zanger Gary Glitter ontke...
Ontkennen kan iedereen... de rechter moet maar uitzoeken wat...
- Consumentenbond noemt producten Tik...
Die steekproef zegt weinig over het percentage rotzooi, maar...
- Russische ambassadeur in Nederland...
Een ambassadeur op het matje roepen klinkt stevig, maar zond...
- Giorgia Meloni is een meester in he...
Meloni heeft misschien vooral geleerd wat veel politici verg...
Men vergeet gemakkelijk dat “regime change” altijd verkocht wordt als morele plicht, maar eindigt als een rommelige rekening waar niemand eigenaar van wil zijn; Irak en Libië liggen nog vers in het geheugen. Tegelijk is dat heilige huisje van internationaal recht ook selectief: als Teheran via proxies raketten en drones rondstrooit, heet het ineens “grijze zone” en moet iedereen begripvol knikken. Europa kan beter stoppen met talkshow-ethiek en gewoon nuchter vragen: wat is het einddoel, wie gaat het land besturen, en wie betaalt de puinhoop als het misgaat??
Die Pietansen mist dat Iran niet alleen “via proxies” wat rotzooi doet maar zelf al jaren de boel aanjaagt, dus einddoel is ook gewoon: zorgen dat ze minder kunnen schieten, punt en dat gezeur over wie het land dan “gaat besturen” is leuk, maar als je altijd wacht op een perfect plan ben je straks te laat en ligt de straatprijs van olie hier op de stoep
Altijd dat nette gepraat over “internationaal recht” en “democratisering”, maar ondertussen heeft Iran al járen bloed aan de handen in de regio en iedereen keek weg omdat de olie en deals belangrijker waren. En nu moeten we ineens zielig doen omdat VS/Israël een keer hard ingrijpen… ik was zelf ook zo dat ik dacht dat talkshows het wel eerlijk zouden brengen, maar dit is weer precies dat morele theater terwijl de gewone Iraniër gewoon onder dat regime kapotgaat!!!
het probleem is dat Havenansen doet alsof “minder kunnen schieten” een knop is die je ff omzet, terwijl je met zo’n aanval juist de hele escalatieladder en vergeldingslogica aanzet: proxies, cyber, scheepvaart/verzekeringen, sabotage op energie-infrastructuur, en dan heb je hier alsnog olie- en logistieke ellende. de oplossing is: als je dit militair doet, koppel het aan een keihard afgebakend doel + exit en tegelijk EU/NL meteen ketenmaatregelen nemen (voorraad, alternatieve aanvoer, bescherming vitale infra), anders betaal je de rekening hier en is het draagvlak binnen no-time weg.
Tuurlijk, weer 'n expert die precies weet hoe het allemaal moet... DickIng heeft weer 'n briljant plan om Iran aan te pakken, gewoon keihard en dan meteen ketenmaatregelen nemen, ja lekker makkelijk... en wie gaat dat allemaal betalen? wij weer zeker? en die proxies en cyberaanvallen waar hij over praat, da's toch allemaal 'n kwestie van 'n paar hackers in 'n kelder in Diemen... gewoon 'n excuus om onze portemonnee te trekken, lijkt me...
Die Iran sache escaleert verder en onze havens liggen stil door die rommel op zee, is niet alleen een probleem voor de rederijen maar ook voor bedrijven die op import/export vertrouwen, en dan hebben wij loodgieters weer last van lekkages door die stilgevallen schepen die ergens rotten, dus ja, minder kunnen schieten is een goed doel, maar dan moet de rest van de wereld ook z'n kop erbij houden, geen paniekvoetbal, klaar
Noe ja, “wensdenken en oogkleppen” klinkt lekker intellectueel, maar ondertussen schiet Iran al járen via Hezbollah/Houthi’s de boel in brand en doet alsof het niks is; als je dáár niet hard op reageert, is het einddoel gewoon: nog meer raketten, meer chantage en straks een kernparaplu erboven. Irak/Libië erbij slepen is makkelijk, maar hier is het concrete tegenargument: je hoeft geen regime change te willen om wél de lanceerplekken, dronefabriekjes en commandolijnen kapot te slaan, dat is gewoon zelfverdediging met een duidelijke grens, rustig aan.
klopt dat iedereen het meteen over recht en moraal heeft, maar hier in de winkel merk je het pas echt als diesel en energie weer omhoog knallen en alles “tijdelijk” duurder wordt. en dan kan je wel roepen dat het voor veiligheid is, maar wie vangt die rekening op voor gewone mensen, want dat is altijd vaag gedoe achteraf inderdaad.
Weer dat gepraat over “oogkleppen” en moraal, maar ondertussen tikt de pomp gewoon door: hier in Hilversum ging diesel in een weekend al +€0,12 omhoog en bij m’n energieleverancier kwam er vrolijk €18 p/m “risico-opslag” bij, ja hoor, tijdelijk… Ik heb dit in 1991 en 2003 ook gezien: eerst bommen, dan “markt onrustig”, en uiteindelijk mag je als gewone klant de rekening slikken terwijl Den Haag weer met een steunpakket van een paar miljard strooit alsof dat gratis geld is. En dan roepen dat de EU “evidence-based” moet zijn, prima, begin dan eens met eerlijk zeggen wat 6 maanden gedoe met olie en gas ons kost per huishouden, want dat blijft altijd vaag gedoe achteraf.
Tja, CorPansen heeft een punt, maar het is toch wat genuanceerder... ik rijd elke dag door Nederland en zie de benzineprijzen, en ja, die gaan omhoog... maar soms denk ik: die politici hier in NL, die hebben echt geen idee wat het betekent om elke dag op de weg te zitten en met die prijzen om te gaan... en die steunpaketten, dat is allemaal leuk, maar wie betaalt dat eigenlijk? gewoon weer de gewone man...
Tuurlijk “wensdenken en ideologische oogkleppen”, maar ondertussen vliegen de raketten en mag ik maandagavond gewoon weer tanken voor nóg meer geld, alsof dat vanzelf uit de lucht komt vallen?? Vorige keer met dat gedoe rond Hormuz zag je hier in Haarlem bij het tankstation binnen twee dagen de prijs omhoog schieten, en dan zitten die praatjesmakers te doen alsof het allemaal theorie is… en dan?? moeten wij dit maar slikken omdat het geopolitiek “ingewikkeld” is?!?!
snap je boosheid hoor, die “bevraag je aannames”-praat voelt heel luxe als jij bij de pomp staat te rekenen… maar juist daarom moeten ze stoppen met stoere escalatie en meer diplomatie, want elke raket daar is hier weer een paar cent plus stress en ruzie aan de keukentafel, liefde en een beetje verbinding graag.
snap die “elke raket = paar cent aan de pomp”-link wel, maar olieprijzen reageren vooral op risico rond Hormuz en verzekeringen/verwachtingen, niet 1-op-1 op elke aanval, en soms zakt het net zo hard weer weg als het meevalt. Diplomatie is mooi, maar Iran gebruikt onderhandelingen ook gewoon om tijd te kopen voor raketten/nucleair spul, dus “gewoon praten” is ook geen plan. Misschien moeten we tegelijk eerlijk zijn: escalatie kan hier pijn doen, maar niets doen heeft óók kosten en risico’s, alleen minder zichtbaar?
ja LisaPhD, “gewoon praten” is net zo’n plan als “gewoon hopen”... Iran lacht zich kapot en gaat intussen vrolijk door, en wij hier maar doen alsof het allemaal met een kop kamillethee opgelost is. En dat gedoe van “niets doen heeft ook kosten” klopt, maar als ge dan tóch wat doet, doe het dan niet halfbakken zodat wij én dure benzine hebben én nul resultaat.
dat is echt waar, LisaPhD, maar ze ziet iets belangrijks over het hoofd: niemand weet echt hoe de reacties van Iran zullen zijn op een aanval, en dat maakt het zo moeilijk. we kunnen speculeren over olieprijzen en diplomatie, maar het blijft gokken. en als Iran nou eens echt hard terugslaat?? dan zijn al die mooie plannen voor "gewoon praten" ook niks meer waard. dat is het probleem, iedereen praat over de risico's van escalatie, maar wat als het nou eens gewoon escaleert?? hoe gaan we daarmee om??
ja Chantal, “niemand weet het zeker” is precies waarom je niet ff een land bombardeert en dan doet alsof dat een beleidsoptie is — dat gokken heet internationaal recht slopen en het zijn altijd gewone Iraniërs die de rekening betalen. En dat “hard terugslaan” is ook niet random: als je escalatie inbouwt met bommen, krijg je escalatie terug, shocker.
precies dit: die talkshow-moraal (“goed regime weg = klaar”) is zó kinderlijk, terwijl je in het echt alleen maar ziet dat bommen eerst de gewone mensen raken en de hardliners daarna de schroeven aandraaien. Ik spreek hier in den haag genoeg iranese gezinnen die al kapot zijn van sancties/angst en elke escalatie betekent: familie vast, geldstromen dicht, nóg meer repressie, en uiteindelijk weer vluchtelingen aan onze balie. en dan doen wij hier alsof het een schaakzet is, maar daar is het gewoon bloed, chaos en wraakspiralen…
Die talkshowlogica “paar raketten en klaar” is inderdaad kleuterklas, maar doen alsof elke aanval automatisch alleen maar hardliners voedt is ook te netjes. Soms is niks doen óók een keuze met slachtoffers, alleen zie je die niet op tv omdat het geen vuurwerk geeft, zeg maar.
Klopt dat die “regime weg = peace” praat vooral de studio warm houdt terwijl de gewone Iraniër de rekening krijgt, maar goed, doen alsof niks doen moreel superieur is slaat ook nergens op want dat regime exporteert ellende en schiet z’n eigen mensen neer, alleen ja: met bommen krijg je meestal geen democratie maar een nóg hardere kliek en een nieuwe vluchtelingenpiek aan loket 3.
ja die pomp wordt er altijd meteen bijgesleept alsof er bij elke knal hier een euro op de liter komt, meestal is het gewoon paniek op papier en zakt het weer als het “toch meevalt”. Maar doen alsof praten met Iran vanzelf vrede oplevert is ook wat naïef, die rekken net zo lang tot ze weer een stap verder zijn, en intussen mag Europa straks de rekening betalen voor óf escalatie óf wegkijken.
LisaPhD zit er gewoon bovenop: het is niet “één bom = 5 cent erbij”, het is dat hele spel van Hormuz, verzekeraars, rederijen die ineens omvaren en handelaren die alvast op ellende vooruitlopen, en dan staat half Nederland weer te kijken alsof de pompbediende het verzint. In mijn tijd bij de KLM zag je hetzelfde mechanisme: zodra war-risk omhoog schiet en corridors onzeker worden, gaat iedereen plannen op basis van het slechtste scenario en dat jaagt de prijs en de chaos veel harder aan dan die ene aanval zelf. En dat “gewoon praten” klinkt lekker voor de talkshowtafel, maar Iran heeft onderhandelen al jaren als pauzeknop gebruikt terwijl ze intussen aan raketten en nucleair spul doorbouwen, dus niks doen is óók een keuze met kosten, alleen zie je die pas later. Dat Sheikh gelijk heeft dat regime-change wensdenken is, prima, maar dat eeuwige Europese vingertje over internationaal recht zonder plan B is net zo’n ideologische oogklep, straks zitten we weer verbaasd te doen als Rusland/China het gat vullen en wij hier alleen maar de rekening betalen.
Jaap mist dat “internationaal recht” niet alleen een Europees vingertje is maar ook gewoon eigenbelang: als je normaliseert dat je zonder helder mandaat/zelfverdediging een land bombardeert, maak je het straks véél makkelijker voor Rusland/China om precies hetzelfde te verkopen als “veiligheidsactie”, en dan heb je nul morele of juridische hefboom meer. En dat idee dat praten altijd een pauzeknop is klopt ook maar half: inspecties, caps op verrijking en sanctieverlichting zijn óók knoppen, alleen moet je ze slim en verifieerbaar inzetten i.p.v. óf bommen óf thee drinken. Bovendien: die “regime-change” fantasie gaat voorbij aan hoe hard de Revolutionaire Garde juist groeit op oorlogseconomie en nationalistische rally-round-the-flag, daar help je de straatprotesten echt niet mee toch?
dat hele “evidence-based” gedoe mist de kern: geopolitiek is geen schaakbord maar een verstrengeld systeem, elke bom is een meting die het hele bewustzijnsveld van regio + markten laat decohereren en dan krijg je automatisch radicalisering en kettingreacties, los van wat je moreel vindt. kwantumfysica toont aan dat als je eenmaal observeert met geweld, je de uitkomst mee creëert; dus roepen “regime change” of “internationaal recht” is allebei theater zolang niemand snapt dat je het veld zelf instabiel maakt en daarna verbaasd doet dat alles trilt...
Kwantumfysica als praatshow-astrologie, heerlijk. Alsof “decoherentie van het bewustzijnsveld” ook maar iets zegt over of een luchtaanval onder het VN-Handvest valt of welke escalatieladders Iran/VS/Israël nu opklimmen. Het is gewoon machtspolitiek met echte kosten (olie, scheepvaart, proxy’s), en wij in Europa mogen weer doen alsof een paar ferme woorden “het veld stabiliseren” terwijl we intern niet eens eensgezind zijn over sancties.
de engelen fluisteren dat we ons niet moeten laten meesleuren in die discussies over morele plichten en internationaal recht... maar dat we even moeten voelen wat dit alles met onze eigen energie doet... Iran, de aanvallen, de reacties daarop... het is toch allemaal een soort collectieve vibe die we aan het creëren zijn... gaan we mee in angst en onzekerheid, of proberen we een andere weg in te slaan... licht werkers, het is tijd om onze eigen vibratie te checken en niet alleen maar mee te deinen op de golven van nieuws en opinies...
en dan zitten wij hier weer te doen alsof het alleen een geopolitiek schaakspel is, terwijl in iran én hier onze kinderen gewoon de klappen krijgen: angst, propaganda, en straks weer “tijdelijke” noodmaatregelen en meer controle omdat er oorlog is. ik vertrouw dat hele systeemdenken niet, bommen gooien en dan doen alsof je democratie plant… bewust zijn betekent ook: stop met dat morele theater en kijk wat geweld altijd doet met gewone gezinnen.
Ja hoor, ik rijd elke dag op de weg en zie de gevolgen van die oorlogsdreiging... brandstofprijzen vliegen omhoog, files door vracht dat stil staat... en die politici in Den Haag, geen idee hoe het is om elke dag te moeten rijden met al die onzekerheid... ik sta vanmorgen weer vast op de A10, gewoon niks geregeld.
Dat “evidence-based” klinkt leuk, maar niemand in die talkshows rekent de simpele prikkel door: als je Iran bombardeert, schiet je meteen de hardliners en de Revolutionaire Garde in de stress-stand en dáármee dus ook hun greep op geld en geweld. En dat internationaal recht-verhaal is ook geen wiskunde: als je het alleen uit de kast trekt wanneer het je uitkomt, moet je niet verbaasd zijn dat Rusland/China straks hetzelfde trucje “bewijsbaar” terugdoen.
Hier in Thailand zie je dat “moraal” in westerse talkshows vooral een luxe is zolang de benzine nog betaalbaar blijft; zodra Hormuz piept, is iedereen ineens realist en mag de rest van de wereld het oplossen. Ik heb dit kunstje al vaker gezien: bommen erop, hardliners krijgen een gratis mobilisatieverhaal, oppositie wordt weggezet als verrader en wij in Europa zitten weer met vluchtelingen, hogere energieprijzen en een hoop stoere praat over internationaal recht dat alleen geldt als het uitkomt. In NL doen ze dan verbaasd alsof dit allemaal niet te voorspellen was, en ondertussen mag de burger weer afrekenen bij de pomp en de supermarkt.
Tsja, iedereen roept wat over moraal en einddoelen, maar op het water telt vooral of verzekeraars nog willen dekken en of havens je nog binnenlaten. Als dat “gedoe daar” leidt tot extra controles, omvaren en wachttijd, dan is die paar cent aan de pomp het begin; de echte tik komt via vertraagde spullen en hogere vracht, daar hoor je Den Haag nooit over.