Anoniem porno kijken? Deskundigen waarschuwen voor privacyrisico's

Ja hoor, “anonieme” leeftijdscheck via een app, en straks ligt er weer ergens een database met wie wanneer wat heeft aangeklikt… Aan de andere kant snap ik wel dat je iets moet met minderjarigen weren, maar laat het dan echt alleen een ja/nee-token zijn zonder logging, anders is dit gewoon vragen om ellende.

Leuk dat iedereen het heeft over “anoniem”, maar het echte probleem wordt chantage en doxxing zodra zo’n leeftijdscheck aan een naam, toestel of nummer te koppelen is. Eén lek of één corrupte medewerker bij zo’n verifier en je hebt ineens lijstjes met “wie bezocht wat”, en dan mag je uitleggen aan partner/werkgever waarom je zogenaamd alleen maar je leeftijd wilde bewijzen. Zucht. dit wordt weer zo’n systeem waar iedereen aan verdient behalve de gebruiker.

Die “fallback voor oude telefoons” is het echte probleem, want dan krijg je dus een tweedeling: wie geld heeft koopt privacy, de rest levert z’n klikgedrag in. en reken maar dat sites dan gaan sturen: “oh u gebruikt de simpele check, hier nog even extra tracking/cookies erbij”. Als ze dit willen, maak dan één oplossing die ook op een ouwe Android werkt zónder dat er ergens een partij mee kan kijken, anders is het weer de burger die de rekening betaalt.

Het zij zo: kinderen weren is prima, maar je moet je afvragen waarom porno en gokken ineens “EU-infrastructuur” nodig hebben terwijl ouders, scholen en providers al jaren simpele filters en toezicht kunnen gebruiken. Zodra je een app met een uitgevende partij ertussen zet, creëer je een aantrekkelijk doelwit: niet alleen voor adtech, ook voor afpersing en datalekken; en dan helpt een mooie brochure over ZKP precies niks. En let op: vandaag is het porno, morgen “desinformatie” of politieke content, want de techniek ligt er dan toch al.

Weet je wat het is, je kunt wel roepen “anoniem”, maar zodra zo’n app straks gekoppeld wordt aan DigiD/NL-wallet en je telefoonnummer voor “herstel”, is het gewoon één lek of één foutje weg van chantage-lijstjes. En let op: wie geen moderne telefoon heeft mag weer de ‘fallback’ doen, dus arm = minder privacy, net als in de zorg met alles digitaal en dan verbaasd zijn dat mensen afhaken.

Ik merk dat het echte gevaar niet eens die leeftijdsapp zelf is, maar dat sites daarna alsnog alles gaan fingerprinten en koppelen aan je “ja ik ben 18+” moment, en dan ben je via de achterdeur alsnog te volgen. Het universum is simpel: als er geld te verdienen valt aan data, dan lekt het altijd weg via partners, analytics, “fraud detection” enz. Maak dan meteen ook regels die tracking/fingerprinting op die pagina’s verbieden en hard handhaven, anders is die hele anonimiteit gewoon een mooie sticker op een doos met gaten.

nee maar echt, we doen alsof dit alleen over porno gaat maar dit wordt straks gewoon een “digitale leeftijdspas” voor overal waar een knopje 18+ staat, en dan heb je dus één app die in één klap superinteressant is voor hackers én voor partijen die “per ongeluk” tóch gaan koppelen. en los daarvan: wie helpt m’n moeder met zo’n ding als ze gewoon online wijn wil bestellen… dan krijg je dus weer dat iedereen naar de makkelijkste (lees: minst privacyvriendelijke) route geduwd wordt omdat het anders niet werkt 😑

“Volledig anoniem” is leuk op papier, maar in de praktijk hangt het al snel aan randzaken: wie beheert die app, waar haal je je update vandaan, en wie krijgt de helpdesk-call als het niet werkt. En dan komt er dus tóch een logje, al is het maar “voor troubleshooting”, want anders kun je als overheid/leverancier niet eens aantonen waarom Pietje geen toegang kreeg. als je dit wil, zet dan meteen in de wet dat de verifier geen metadata mág bewaren en dat er vooraf audits zijn, want achteraf boetes uitdelen is vooral administratie terwijl de schade dan al gedaan is.

“Volledig anoniem” is leuk op papier, maar zelfs mét ZKP ben je er niet als sites daarna gewoon fingerprinting doen (fonts, screen size, IP, timing) en je token elke keer net anders terugkomt; dan ben je alsnog koppelbaar zonder dat die leeftijdsapp iets “logt”. Wat veel mensen niet weten: metadata is vaak genoeg om gedrag te herleiden, dus als de EU dit serieus meent moet er óók iets in de regels over anti-fingerprinting en korte bewaartermijnen bij sites zelf, anders is het privacytheater. overigens ben ik vooral benieuwd wie dit straks gaat auditen in de praktijk, want “experimentele functie” klinkt als: we zien wel als het misgaat…

Wat hier onderbelicht blijft: leeftijdscheck gaat straks niet alleen over porno, maar over een hele moraal-lijst (socials, gokken, alcohol) en dan krijg je dus een infrastructuur die *structureel* gedrag kan sturen. Enerzijds wil je kinderen beschermen, anderzijds bouw je een “poortje” waar sites heel creatief mee worden: geen token? dan geen toegang, of ineens “premium verify” en hup, weer een drempel voor mensen met een oud toestel of zonder zin in gedoe. En zelfs als de app niks logt: die sites loggen zélf al genoeg, en met één vaste verifier per land heb je meteen een nieuwe machtsconcentratie waar lobbyisten en opsporing vroeg of laat aankloppen. privacyvriendelijk is pas privacyvriendelijk als het ook politiek bestand is tegen de volgende crisis waarin iedereen roept: maak het maar koppelbaar, voor de veiligheid!!!

Wat ik mis in dit debat: je kan ZKP nog zo mooi doen, maar de echte “koppeling” zit vaak in de randen eromheen: appstore-ID’s, crashlogs, analytics-SDK’s, helpdesk-tickets, en ja, ook gewoon je IP + tijdstip bij die site. Enerzijds roepen ze dan anoniem, anderzijds creëer je een nieuw verplicht identiteitsritueel dat vooral netjes past bij platformmacht: wie de wallet/verifier beheert, krijgt een veto over toegang tot een stuk internet. En let op: zodra dit er is, komt de volgende stap vanzelf bij de eerste politieke paniekgolf: “maak het tóch maar herleidbaar voor opsporing/veiligheid”, en dan is die infrastructuur ineens geen kinderbescherming meer maar gedragssturing met een stekker eraan.