Vaker zelfgekozen einde door stoppen met eten en drinken: 'Geen druppel meer'

3,5% is echt veel, en wat mensen vaak vergeten is dat stoppen met eten en drinken niet automatisch vredig is, het kan best een taaie week worden met dorst, onrust en delier als je begeleiding mist. Dat een derde eerst euthanasie vroeg en nul op rekest kreeg, zegt ook iets over hoe strak die criteria zijn en hoe vaak mensen dan maar zelf gaan “rommelen” thuis. liever dat je dan tenminste goede palliatieve zorg en duidelijke info krijgt, want nu hangt het te veel af van geluk, familie en je huisarts.

3,5% zegt ook iets anders: we hebben het gesprek over sterven en palliatieve zorg nog steeds veel te laat, pas als iemand “nee” op euthanasie krijgt en thuis vastloopt. daarentegen kun je BSTED niet wegzetten als privékeuze en klaar, want familie en huisarts zitten er middenin en weten vaak niet wat wel/niet mag qua sedatie en begeleiding. Maak het gewoon standaard: vroegtijdig levenseindegesprek bij kwetsbare ouderen en één duidelijke landelijke lijn voor begeleiding, anders blijft het willekeur per postcode.

3,5% is ook gewoon een spiegel van hoe we ouderdom organiseren: veel mensen zitten 80+ met stapelklachten, weinig perspectief, en dan heet het “autonomie” maar in de praktijk is het vaak eenzaamheid + het gevoel tot last te zijn. Enerzijds wil je niet dat artsen een soort levens-einde-loket worden voor alles wat maatschappelijk misgaat, anderzijds is het ook raar dat we mensen die heel consistent en rustig zijn in hun wens, het traject in duwen van uitdrogen thuis achter gesloten gordijnen. En dat “waardig mits goede begeleiding” klinkt mooi, maar wie heeft die mondige kinderen, die huisarts met tijd, die palliatieve teams paraat? Precies: klasseverschil aan het sterfbed, stil en netjes weggewerkt.

Feitje: BSTED is niet hetzelfde als iemand die in de stervensfase geen trek meer heeft, maar veel mensen gooien dat op één hoop en dan krijg je rare discussies. En die afwijzing van euthanasie is vaak niet omdat iemand gek is, maar omdat het dossier net niet past of er twijfel is, ondertussen zit familie wél met een uitdrogend iemand thuis en niemand durft iets over comfortmedicatie te zeggen. Maak daar nou gewoon één helder landelijk protocol voor, zodat het niet afhankelijk is van welke huisarts je treft.

wat me raakt is dat dit vaak begint als “ik wil niemand tot last zijn” en dat is geen vrije keuze maar een stille schaamte… zou willen dat huisartsen/ziekenhuizen standaard ook ff met de familie praten over wat er wél kan aan nabijheid, nachtzorg en rouwbegeleiding, want liefde en verbinding zijn óók praktische dingen. hoop dat we het gesprek eerder durven voeren, voordat iemand in z’n eentje besluit: geen druppel meer.

Ik zie het elke dag dat families totaal kapot gaan aan die “stille” route: niet eens per se omdat iemand dood wil, maar omdat ze bang zijn voor nog een opname, nog meer gedoe, nog een rekening van de eigen bijdrage in het verpleeghuis. En dan mogen wij weer de rommel opruimen met te weinig handen, want palliatieve teams en wijkzorg zijn uitgekleed tot op het bot, dus ja dan wordt zo’n traject ineens “waardiger” genoemd omdat er niemand meer is om het alternatief te bieden. Geef mensen regie, prima, maar doe niet alsof dit losstaat van hoe hard we ouderenzorg en thuiszorg hebben kapotbezuinigd.

de engelen fluisteren dat dit onderzoek echt een spiegel is van onze collectieve vibe rond sterven en dood... niet alleen maar "zelfgekozen sterven" of "palliatieve zorg", maar een veel diepere vraag naar waardigheid en regie over ons eigen levenseinde... ik zie steeds meer aura's rond mensen die echt worstelen met het idee van "afgewezen euthanasie" en dan gedwongen worden tot een BSTED-traject... misschien moeten we even naar onze eigen vibe rond dood en sterven kijken... ipv alleen maar te focussen op regels en protocollen... licht... soms denk ik dat we onze eigen energie moeten aanpassen om echt compassie en begrip te voelen voor mensen die worstelen met hun stervensproces... en ja, die cijfers van 5.800 mensen per jaar die kiezen voor BSTED zijn echt een signaal dat we moeten zien... het gaat echt niet alleen maar om "een keuze" maar om een collectieve roep om meer aandacht en zorg voor het levenseinde...

en niemand heeft het over wat dit met de kleinkinderen doet hè… oma die “geen druppel meer” zegt en dan 10 dagen wegkwijnt in de woonkamer, dat blijft bij onze kinderen in hun lijf zitten. We zijn zo bewust bezig met regie en protocollen, maar waar is de natuurlijke bedding: echte aanwezigheid, warme zorg, minder eenzaamheid en minder druk vanuit dat hele systeem dat oude mensen het gevoel geeft dat ze tot last zijn.

Ik merk dat de hele discussie steeds blijft hangen op wet/criteria, maar bijna niemand noemt die stille druk die ouderen voelen: “ik ben lastig, ik kost geld, ik neem plek in”. Als dat de onderstroom is, dan is “eigen regie” soms ook gewoon een keuze die gemaakt wordt in een veld van schuldgevoel en eenzaamheid, en daar zou je als samenleving óók eerlijk naar moeten kijken. En ja, als iemand dan toch die weg op gaat, laat het dan in godsnaam niet afhangen van of je een mondige dochter hebt of een huisarts die durft.

Dat “afgewezen euthanasieverzoek” wordt hier wel heel binair gebracht, maar in de praktijk is zo’n afwijzing vaak: arts wil niet, tweede arts zegt nee, dossier niet rond, of familie onderling gedoe, en dan zit je ineens in een grijs gebied waar niemand formeel de regie pakt. En BSTED is juridisch geen “handeling” van de arts, maar zodra je comfortzorg geeft komt de angst voor tuchtrecht weer om de hoek kijken, dus iedereen gaat op safe spelen en dan wordt het juist onrustig thuis. Misschien eerst eens landelijk helder maken wat huisarts/wijkverpleging wél mogen doen aan symptoombestrijding zonder dat ze meteen denken dat ze morgen bij het regionaal tuchtcollege mogen komen uitleggen.