Oorlogsspanning rond Iran jaagt voedselprijzen wereldwijd omhoog

energie liegt niet: we doen net alsof dit “alleen” transport en olie is, maar het is ook gewoon een collectief zenuwstelsel dat op tilt slaat zodra Hormuz in het nieuws komt, en die angst betaal je 1-op-1 bij de kassa. en dan maar roepen over inflatiedoelen en CPB-modellen terwijl we nog steeds een keten hebben die totaal uit balans is: alles van ver, alles just-in-time, alles op fossiel… dat is geen economie, dat is stressmanagement met spreadsheets. vanuit mijn praktijk zie ik nu al mensen die op eten gaan beknibbelen en dan meer koffie/suiker pakken om “door te kunnen”, en ja hoor, straks weer pillen en labels omdat het lijf protesteert, westerse symptoombestrijding op volle toeren.

Jaap heeft gelijk dat het vooral risico-opslag en omvaren is, maar daarentegen doen we in NL alsof we machteloos zijn terwijl supermarkten en verwerkers gewoon langlopende energiecontracten en voorraden kunnen afspreken in plaats van elke schok 1-op-1 door te tikken. En als het weer 7% op brood en zuivel is, dan moet je als overheid niet alleen “koopkrachtplaatjes” maken, echter ook zorgen dat de voedselbank, schoolmaaltijden en minima-regelingen automatisch meebewegen, anders betalen juist de gezinnen met het kleinste budget de geopolitiek rekening.

We hebben ons hele voedselsysteem geoptimaliseerd voor “cheap shipping” en 2 dagen voorraad, dus zodra Hormuz een 500-error gooit gaat alles meteen door naar de consument, lekker resilient… en dan gaat de overheid weer prijsplafondjes knutselen i.p.v. gewoon barrières slopen voor lokale productie/alternatieve routes en energie, lmao legacy code.

Kijk, iedereen focust op olie/transport maar de echte killer is de FX en futures: zodra spanning rond Iran oploopt gaat USD omhoog, risicopremie op alles, en onze import (graan/voer/kunstmest) wordt in euro’s gewoon duurder nog vóórdat er één schip omvaart. Supermarkten hedgen dit halfbakken, dus jij betaalt straks de volatility alsof je onvrijwillig long zit op inflatie.

Ik rij al 30 jaar door die stad en zodra diesel een paar cent stijgt staan de koeriers, taxi’s en leveranciers meteen te janken, maar de supermarkt plakt er doodleuk 10% bovenop “want wereldspanningen”. En ondertussen mag je in Amsterdam je boodschappies met de bakfiets halen omdat alles zogenaamd groen moet, maar je betaalt wel oorlogstoeslag bij de kassa, jansen.

Grappig hoe we “voedselinflatie” blijven framen als natuurverschijnsel, terwijl het in de praktijk ook gewoon een machtsvraag is: wie kan een schok parkeren en wie duwt ’m meteen door naar de kassabon. We hebben een keten gebouwd die hyper-efficiënt is zolang de wereld stil blijft, maar zodra er ergens een straaltje dreiging door Hormuz waait gaan we collectief doen alsof het onvermijdelijk is dat brood 7% duurder wordt. Paradoxaal eigenlijk: we noemen dit globalisering, maar het voelt steeds meer als gegijzeld zijn door een paar chokepoints en een handvol prijszetters—wat zegt dat over ons dat “zekerheid” hier blijkbaar betekent: jij betaalt, zij blijven flexibel.

7% op brood/zuivel is niet alleen “olie duur”, dat is ook kunstmest en veevoer die aan gas/olie hangen en dus als een vertraagde bom in de keten zitten. wat veel mensen niet weten: ultrabewerkte spullen (koeling, verpakking, lange supply chain) zijn veel energie-intensiever dan peulvruchten/granen uit de EU, dus je kunt je kassabon best dempen door wat simpeler te eten i.p.v. weer naar de goedkoopste koek/energydrank te grijpen. overigens ben ik vooral benieuwd hoeveel van die stijging echt kostprijs is en hoeveel marge-correctie “omdat het kan” — transparantie blijft hier echt nul.

Ach ja, in de winkel merk je het meteen: leveranciers sturen gewoon een mailtje “grondstoffen/energie” en hop, nieuwe inkoopprijs, maar als het later weer zakt zie je die prijs bijna nooit terug in het schap. en ondertussen staan mensen bij de kassa echt te rekenen of ze nog fruit meenemen, dat is het trieste ervan.