Nederlandse industrie maakt flinke groeispurt door machinebouw

4,6 procent kan door een paar orders komen, maar het punt dat je mist is dat machinebouw vooral een late-cyclus sector is: als die weer aantrekt, zegt dat meestal iets over vertrouwen en investeringen voor de komende kwartalen, niet alleen over juni. En dat personeel/onderdelen-gedoe is niet alleen een productieprobleem, het vreet ook aan mensen zelf, burn-out en uitval in dit soort krappe technische teams zie ik echt vaak.

4,6% is leuk voor de koppen ja, maar je voelt aan alles dat het vooral “als de cijfers meezitten” is: één paar grote projecten en hoppa, groei. Machinebouw trekt aan omdat we hier nog kunnen leveren wat Duitsland/China niet op tijd krijgt, maar probeer eens een fatsoenlijke monteur te vinden of aan onderdelen te komen zonder dat je eerst door 3 lagen regels en “duurzaamheidsrapportjes” moet… ik was zelf ook van het juichen om elk plusje, tot je ziet hoe fragiel die hele keten geworden is!!!

Vanuit Thailand gezien mist ie vooral het simpele punt: je kunt nog zo’n “high-margin slimme machine” bouwen, maar als je in NL geen fatsoenlijke stroomaansluiting, hal, vergunning en vakmensen hebt, blijft het bij powerpoints en servicecontracten op papier. 4,6% groei is leuk tot de volgende ronde regeltjes, netcongestie en loon/huur door het dak gaat en de klant gewoon in Tsjechië laat bouwen waar ze wél doorwerken. NL denkt nog steeds dat je een industrie kunt runnen met consultants en beleidstaal… succes.

4,6% “flinke groeispurt” klinkt lekker, maar dit is gewoon juni-op-juni en na een zwakke basis; waar is de trend over 6-12 maanden en hoeveel daarvan is prijs/voorraad vs echte orders? En “machinebouw droeg bij” zegt niks zonder exportcijfers en orderboeken: komt het uit Duitsland/VS of is het een eenmalige piek door een paar grote leveringen? Plus: als netcongestie en vergunningen zo hard knellen, hoe kan je dan praten over “herstel” alsof de bottleneck alleen vraag was, bron/onderbouwing graag.

BiancaNH zit er niet naast: machinebouw kan nog zo hard draaien, maar zonder netcapaciteit en woonruimte blijft het bij mooie persberichten. Men vergeet gemakkelijk dat “we zoeken mensen” vaak betekent: we zoeken vaklui voor een loon waar je in de Randstad geen fatsoenlijke huur van kunt betalen; dan trek je dus niemand. En dan hoor je straks weer dat het buitenland moet komen invliegen, terwijl het probleem hier gewoon beleid en infrastructuur is.

Hier in Thailand lachen ze om die 4,6% alsof het een doorbraak is, in NL is het vooral een piek omdat er een paar grote orders door de pijp komen en daarna loop je weer vast op netcongestie en “geen personeel”. Je kunt nog zo’n topmachine bouwen, maar als een monteur 2 uur moet reizen omdat hij geen huis kan betalen en de fabriek wacht 18 maanden op een zwaardere aansluiting, dan gaat de klant gewoon naar Polen waar de hal wél aan kan en de ploeg morgen begint. Groei op papier ja, maar de randvoorwaarden zijn één grote blokkade tegenwoordig.

Altijd dat “zonder context” gedoe, alsof 4,6% ineens niks is omdat het misschien van een dip afkomt. In de echte wereld is groei gewoon extra uren, extra mensen nodig en eindelijk weer orders die doorlopen, en ja machinebouw is vaak gewoon exportspul maar daar draaien hier wél banen en gezinnen op. Netcongestie is irritant, maar bedrijven vinden echt wel weer een hal ergens of schuiven productie, ondertussen zitten mensen die al maanden thuis zaten nu weer aan het werk.

100% dit, bij ons op stage in brainport wilden ze “even” een extra hal met testbanken neerzetten maar liander zei basically kom over 2 jaar terug dus ja dan kun je wel warmtepompjes en netspul willen bouwen maar zonder prik aan de muur is die groeispurt vooral powerpoint lol

ja joh, “toevallig een vrachtwagen extra” en meteen doen alsof het allemaal ruis is… 4,6% is gewoon netjes, al is het projectmatig. Als je overal eerst drie dashboards bij eist voordat je durft te zeggen dat het beter gaat, kun je net zo goed nooit meer positief nieuws plaatsen.

Die “Excel-golf” is een leuke sneer, maar CBS corrigeert dit soort maandfluctuaties met werkdag-/seizoeneffecten en kijkt niet naar één fabriek die een onderhoudsstop verschuift. 4,6% j-o-j is juist best fors voor industrie; als het alleen planning was, zou je het ook terugzien als een dip in andere maanden en dat zie je meestal vrij snel in de reeks. En machinebouw is inderdaad lumpy, maar dan nog: als er niks aan de hand is, waar komen die extra draaiuren en leveringen dan vandaan? Orderintake/capaciteitsbenutting erbij is prima, maar dit wegzetten als “alleen Excel” is ook te makkelijk.

Hij heeft wel een punt hoor, die maandcijfers zijn zó gevoelig voor “één fabriek die net wel/niet draait” en dan krijg je meteen een feestje in de statistiek. Maar als de machinebouw echt aantrekt zie je dat meestal ook terug in vacatures bij toeleveranciers en in langere levertijden, dus ben benieuwd of dat de komende maanden ook zo blijft of dat het inderdaad een planningstrucje was.

Die 4,6% kan je prima “base effect + opleverpieken” noemen, maar ik mis ook de kant van energie en personeel: machinebouw draait vaak op dure stroom/gas én schaarse techneuten, dus als die kosten even dalen of er wordt overgewerkt zie je meteen een bult in productie zonder dat de onderliggende vraag structureel beter is. Overigens zegt export naar Duitsland/VS nu meer dan zo’n maandcijfer; als orderintake en levertijden niet mee omhoog gaan, is dit gewoon een kwartaal met veel afleverbonnen. Wat veel mensen niet weten: als bedrijven hun voorraden onderdelen (chips/lagers) eindelijk weer op orde hebben, kunnen ze tijdelijk “inhalen” en lijkt het herstel groter dan het is.

GertJan heeft wel een punt dat je met 1 maand en 1 sector snel een “herstel”-verhaal kunt maken, machinebouw is gewoon hobbels: opleveren, factureren, volgende project. Maar 4,6% komt niet alleen uit Excel-magie, als er echt geen vraag/energie in de keten zit dan krijg je die extra draaiuren en toeleveranciers ook niet ineens mee. Laat ze inderdaad orderintake en bezetting erbij zetten, dan voel je pas of dit een echte trend is of gewoon planning/onderhoud dat verschoven is.

GertJan040 heeft een punt dat je met één maandcijfer zo een verhaaltje kunt bouwen, zeker in machinebouw waar opleveringen in klonten komen en onderhoudsweken de boel vertekenen, dus ja: zonder orderintake en bezettingsgraad is het al snel juichen om statistiek. Maar 4,6% is ook niet niks als je het breder ziet: als meerdere toeleveranciers tegelijk meer draaien en export weer aantrekt, dan is het wél degelijk een teken dat er weer wat vertrouwen en investeringslust in de keten zit. In mijn tijd bij de KLM zag je het ook: als de hangars weer vol stonden en onderdelen weer op tijd binnenkwamen, dan was dat geen “Excel-golfje” maar gewoon werk dat terugkomt, alleen moet je er niet meteen een structurele comeback van maken.

die +4,6% is precies zo’n “meetwaarde” waar iedereen zich blind op staart: kwantumfysica toont aan dat je meting het systeem definieert, en een productie-index meet alleen wat er nog nét door de pijp geduwd wordt, niet de stress/decoherentie in de keten. heb dit in de jaren 90 bij een machinebouwer in de buurt van Leiden gezien: op papier groeiden ze als kool, maar in de werkplaats was het één groot instabiel veld van uitgestelde leveringen, boeteclausules en toeleveranciers die omvielen, en dan klapt de hele golf in één kwartaal naar “reorganisatie”. die rechtbankdossiers zijn gewoon de latere harde meting, dan is het spelletje afgelopen...

Die infra is echt niet perfect, maar doen alsof alles “stil staat op een trailer” is ook lekker dramatisch. In de machinebouw gaat het juist vaak om high-end spul dat gewoon gepland, in batches en soms zelfs digitaal (software/aansturing) geleverd wordt, en ja dat vindt z’n weg wel via weg/spoor/zee als je het goed organiseert. liever dat we blij zijn dat er weer maak-kracht is hier, in plaats van alles wegzetten als systeemfalen terwijl onze kinderen juist toekomst nodig hebben met echte ambachten en minder schermbanen.

Gerrit heeft wel een punt over infra, maar hij mist dat “productie” niet hetzelfde is als “spul verplaatst”: die 4,6% gaat over output/volume in juni, niet over of het al op de kade staat te wachten. Waar ik dan wél benieuwd naar ben: zijn die machines ook echt uitgeleverd/geëxporteerd of liggen ze als voorraad in de hallen omdat logistiek vastloopt? En welke bron is dit precies, CBS productie-index (seizoengecorrigeerd) of omzetcijfers van de brancheclub? Bron/link graag.

nee Gerrit, je doet alsof alles stilvalt door een sluis, maar die 4,6% groei komt ook gewoon uit orders, automatisering en export die al lang gepland waren; transport is een bottleneck soms, geen totale rem. En eerlijk: als infra “half gas” is, dan is dat juist een reden om NU te investeren, zodat onze kinderen later niet in een land op omvallende bruggen wonen maar bewust en natuurlijk iets opbouwen dat wél werkt.

Zo herkenbaar dit: bij een machinebouwer hier in de regio zag ik vorig jaar de orders ineens weer aantrekken, maar op de vloer was het vooral gaten dichtlopen met te weinig mensen en iedereen “even” overwerken tot ze leeg zijn. Die leerwerkplekken en woningen zijn echt de bottleneck, anders voelt zo’n groeicijfer als schijn-energie en klapt het straks weer terug als de druk te lang hoog blijft. En ja bedrijven mogen best meebetalen, want zonder vakmensen is die hele groeispurt gewoon papierwerk.

Ach “te fixen” ja joh, we kunnen alles fixen op papier maar ondertussen wil niemand meer vieze handen en moeten bedrijven ineens de opleiding én het huis regelen, lekker makkelijk zo

ja joh, “vakmensen” en “huisvesting”, alsof je een machinebouwsector op gang trekt met stenen stapelen en een paar mbo-bonnen. die groeispurt komt omdat de keten weer *coherent* raakt: orders, materiaalstromen en menselijk focusveld gaan in fase, kwantumfysica toont aan dat zo’n collectieve intentie letterlijk de uitkomst stabiliseert. als je alleen aan beleidsschroefjes draait zonder die energetische afstemming op de werkvloer, krijg je precies wat je zegt: druk druk en daarna weer decoherentie en klap.

Klopt, maar dat “herstel” is ook gewoon een momentopname als je net die paar grote machinebouwers een paar orders ziet uitleveren. Ten eerste: zonder netcapaciteit en vergunningtempo kun je productie niet opschalen, dus dan blijft het bij mooie cijfers en lopen klanten door naar plekken waar je wél binnen 6 maanden een hal en aansluiting hebt; ten tweede: als je technisch personeel geen betaalbare woning kunt bieden rond Brainport/Twente, dan kun je nog zoveel orderboeken hebben maar ok, dan bouw je straks vooral export van werkgelegenheid.

Samira heeft wel een punt dat 4,6% in juni ook gewoon een inhaaleffect kan zijn, zeker in machinebouw waar projecten in klonten komen. Daarentegen is het óók een signaal dat het vertrouwen wat terug is, en dan moet je als regio/overheid juist zorgen dat mbo/hbo en bedrijven vaste leerwerkplekken afspreken, anders loopt het straks weer vast op mensen i.p.v. op orders. En flex is soms nodig, echter als het de standaard wordt jaag je vakmanschap weg en snij je jezelf als sector in de vingers.

precies dit: één maand +4,6% en iedereen roept “herstel!!” terwijl het net zo goed uitgestelde vervangingsinvesteringen zijn — in 2022 bij een toeleverancier waar ik bijbaan deed ging de productie ook ineens door het dak en drie maanden later was het weer stilte. en ondertussen blijven de mensen op de vloer op uitzend/0-uren hangen, maar de directie doet alsof die machinebouw-boost vanzelf “doorsijpelt”… yeah right.

het probleem is dat we elke productiepiek meteen als “mensen moeten harder rennen” organiseren, met te weinig capaciteit in de keten en een planning die op spoed en brandjes draait; dan krijg je overuren, uitval en uiteindelijk juist minder leverbetrouwbaarheid. de oplossing is saai: fatsoenlijke personeels- en opleidingsbuffer, realistische doorlooptijden en leveranciersafspraken, en automatisering/standaardisatie waar het kan, want op stress kun je geen industrie-infrastructuur bouwen...!!!

Nee hè, die Tineke mist gewoon dat machinebouw hier óók groeit omdat onze eigen boeren, bouw en fabriek weer machines nodig hebben en er eindelijk wat wordt vernieuwd. Paniek en subsidie is nie alles; als ge geen mensen kunt vinden en alles zit vol met regels en stikstofgedoe, dan is “volle orderboeken” nog lang geen gezonde sector.

Die 4,6% komt dan vooral doordat we met z’n allen steeds beter worden in papier-machines bouwen: je stopt er een engineer in en er rolt een audittrail uit. Paradoxaal genoeg heet dat “kwaliteit”, maar het is ook gewoon angst in spreadsheetvorm, zodat niemand ooit nog verantwoordelijk hoeft te zijn als er iets misgaat. En dan verbaast iedereen zich dat de output stagneert… misschien is compliance inmiddels onze belangrijkste export.

4,6% is productie-index, geen “hoeveel lol er op de werkvloer overblijft”. Daan mist dat die ISO/traceability-rompslomp juist komt omdat klanten (en wetgeving) meer eisen en je anders simpelweg geen orders krijgt, dus je output is dan nul. En even rekenen: als machinebouw aantrekt, is dat meestal door volle orderboeken en levertijden, niet omdat iedereen ineens minder Excel doet.

Hmm helemaal eens, die 4,6% kan ook gewoon “eindelijk alles wegwerken” zijn en dan ben je zo weer terug bij af. Bij een kennis in de machinebouw gingen ze laatst ineens weer zaterdag draaien omdat er nog een berg oude orders lag, maar zodra ze extra stroom wilden voor een nieuwe lijn kregen ze te horen: leuk plan, over 2 jaar misschien… dan houdt het herstel ook snel op.

Ruimte/vergunningen zijn echt een ding, maar Sandra mist de grotere bottleneck: stroom en mensen. Je kunt nog zo snel een hal neerzetten, als je 3 jaar op een netaansluiting wacht en je vakmensen al bij de buren zitten, blijft het bij mooie %’tjes op papier. Enerzijds is “laat ze bouwen” logisch, anderzijds doen we alsof het alleen een loketprobleem is terwijl het hele productiesysteem vastloopt op netcongestie, toeleveranciers en een arbeidsmarkt die al op standje rood rood staat. Machinebouw groeit nu ook omdat orders terugkomen, maar zonder infrastructuur en opleidingscapaciteit is scale-up gewoon wishful thinking.

ruimte en vergunningen spelen zeker mee, klopt, maar het is niet alleen “even bouwen” en klaar: netcongestie, personeel en levertijden van onderdelen remmen net zo hard. en zo’n 4,6% op juni is ook gewoon één maandje, eerst maar eens kijken of het na de zomer nog steeds zo doorloopt.

Helemaal raak. Bij ons in de regio (food/maak) staan er dus letterlijk machines stil omdat er niemand is die een storing fatsoenlijk kan uitlezen, laat staan ’s nachts op komt dagen als de lijn eruit klapt. Enerzijds roepen we “industrie terughalen, hightech!” en gooien we miljoenen tegen innovatie aan, anderzijds hebben we het vakmanschap jaren wegbezuinigd/weggezet als tweede keus en nu betaal je de prijs, prijs, prijs. En dan kun je nog zo’n mooie orderportefeuille hebben, maar zonder monteurs is het gewoon powerpoint-economie.

Rita heeft gelijk: mooie groeicijfers op papier, maar zonder handen aan de machine is het vooral PR. In mijn laatste jaren in NL bij een klant in de machinebouw stonden er drie splinternieuwe lijnen te blinken, en als er wat haperde kwam er één servicemonteur “volgende week dinsdag misschien” omdat alles leeggezogen was door detachering en pensioen. Hier in Thailand zie je hetzelfde, maar daar zetten ze tenminste mensen aan het werk en leiden ze ze op; in NL vergaderen ze eerst drie jaar over een “skills agenda” en dan is de orderportefeuille alweer weg naar Duitsland of Polen.

Die claims en boetes worden hier wel heel groot gemaakt, meestal wordt er gewoon geschoven met levertijden en gaat er een beetje korting vanaf, klaar. Aan de andere kant kan je natuurlijk op een paar rotcontracten leeglopen, maar dat maakt die 4,6% productie niet ineens “nep” of zo.

Klopt dat het in de praktijk vaak vastloopt op mensen en doorlooptijden, zeker bij ziekenhuizen met aanbestedingen, calibratie-eisen en onderhoudscontracten waar je niet “even” omheen kunt. Maar die 4,6% groei kan prima uit exportorders en een paar grote machinebouwers komen terwijl de serviceketen en installatiecapaciteit achterblijft; dat is geen leugen, dat is een scheve bottleneck. En dat mbo-verhaal is ook niet alleen bezuinigingen: bedrijven hebben jaren op prijs geconcurreerd en pas nu ontdekt dat vaklui niet uit een Excel komen, dus ja dan krijg je wachttijden en gezeik met papierwerk erbovenop.

Die 4,6% zegt vooral iets over orderboeken bij een paar grote jongens in de machinebouw, niet over de monteur die morgen in het UMCG een pompje moet vervangen. In de praktijk loopt het vast op CE/IVDR, inkoopregels, raamcontracten en “eerst drie offertes” terwijl de leverancier pas over 10 weken kan leveren en je eigen TD onderbezet is; dan heb je op macro-niveau groei en op de werkvloer stilstand. En mbo wegbezuinigen is één kant, maar er zit ook een kanttekening bij: veel bedrijven willen wél vakmensen, alleen liever direct inzetbaar zonder zelf op te leiden… tja, zo werkt het natuurlijk ook niet.

Tuurlijk, die hele keten profiteert mee, maar dat “schuurtje” is precies het punt: als je orderboek volloopt en je mag pas in 2029 een extra hal neerzetten, dan is het geen groeispurt maar een tijdelijke piek. Regelruimte en tempo, anders gaat die business gewoon naar Duitsland/Polen waar ze wél kunnen opschalen.

Leuk dat de toeleveranciers weer draaien, maar Wilma mist de échte bottleneck: personeel en stroomaansluiting. Zonder monteurs/engineers en zonder capaciteit op het net kun je vergunningen hebben wat je wil, dan blijft opschalen gewoon fantasy en gaat die order naar het buitenland, bottom line.

Die 4,6% groei is productievolume, niet “we hebben ineens genoeg mensen, stroom en ruimte”, dus je punt over files/huur/parkeren is terecht maar je doet alsof dat meteen in die cijfers zit. Wat je mist: machinebouw draait ook vaak op orderboek en automatisering; met dezelfde club kun je best meer draaien als je backlog wegwerkt of extra shifts pakt. De echte bottleneck die dit herstel kan afknijpen is netcongestie: zonder zwaardere aansluiting kun je je hal vol robots zetten maar blijft de hoofdschakelaar de baas, hoe ga je dan opschalen?

ja joh, “kennis hier houden” alsof je een ontwerpafdeling met een hekje om NL kunt zetten. In machinebouw is die keten al jaren Europees: high-mix engineering hier, serie-assemblage daar, en als je dat terug wil halen betaal je gewoon de hoofdprijs en verlies je orders aan Duitsers/Italianen. En dat gejammer over “toeleveranciers verdwijnen” gaat ook over NL zelf: we hebben ze kapotgeknijpt op centen en levertijd, nu ineens patriottische krokodillentranen.

jaap heeft deels gelijk maar “klant gaat naar tsjechië of texas” is ook beetje doomscrolling bro want high mix low volume spul met keiharde specs blijft hier hangen alleen ja netcongestie en personeelstekort maken elke capex planning wel een speedrun in slowmotion lol