ECB staat door conflict in het Midden-Oosten voor een moeilijke keuze

Daar gaan we weer: energie-inflatie door geopolitiek en dan doen alsof de ECB “moet kiezen” tussen inflatie en groei, terwijl renteverhogingen olie uit de Golf echt niet goedkoper maken. Ten eerste jaag je met hogere rente vooral de binnenlandse vraag kapot en knijp je bedrijven/huishoudens af, ten tweede laat je de echte oorzaak (aanbodschok + afhankelijkheid) gewoon liggen bij politici die al jaren niks fixen aan energiezekerheid. En dan dat “tijdelijk” van analisten… was 2022 ook “tijdelijk”, maar ok.

Rente maakt olie niet goedkoper, maar het kan wél voorkomen dat zo’n energieschok doorsijpelt in álles via lonen/prijzen en dat inflatieverwachtingen losraken; dat is precies waar een centrale bank bang voor is. Alleen: als dit vooral aanbodgedreven is, ga je met 25 bp vooral de bouw/industrie en hypotheken raken terwijl de energierekening gewoon hoog blijft, dus politiek moet hier eigenlijk leveren (besparing, netten, opslag, LNG/elektra) anders blijft de ECB brandjes blussen. en die 4,2% “verwacht” in maart… is dat inclusief basiseffecten of gaat iedereen alweer doen alsof dit het nieuwe normaal is?

Energieprijzen omhoog door conflict, rente omhoog, economische groei plat. Oude verhaal. Visserij ook hard geraakt. Brandstofprijzen knallen de pan uit. Klein bedrijf als ik, geen schijn van kans om dat door te berekenen. Mensen gaan minder vis eten, productie omlaag. Punt.

Kijk, de echte keuze voor de ECB is niet “inflatie vs groei” maar “geloofwaardigheid vs paniek”: als ze nu te soft zijn gaat EUR omlaag en importinflatie (olie in dollars) wordt nóg erger, dus dan ben je dubbel de sjaak. Maar als ze gaan overreageren met hikes terwijl dit vooral een supply shock is, trek je de periferie (Italië/Spanje) weer uit elkaar met oplopende spreads en risicopremie… en dan krijg je per ongeluk een mini-eurocrisis omdat de markt ineens wél wakker is.

Iedereen doet nu alsof “de ECB” aan één knop zit, maar het echte probleem is dat we in de eurozone nul fatsoenlijke UX hebben voor dit soort shocks: geen gezamenlijk energie-inkoop/voorraad, geen automatische noodrem op accijns/BTW, geen gerichte compensatie die snel werkt. Dan duw je alles naar rente en krijg je een bot instrument dat vooral hypotheken en MKB sloopt terwijl de energieprijs gewoon z’n eigen leven leidt.

Iedereen focust op “rente vs groei”, maar de ECB zit óók met FX: olie/gas is dollar-priced, dus als je te dovish bent klapt EUR omlaag en importinflatie wordt een self-own. Simpel: je kunt de vatprijs niet fixen, maar je kunt wél voorkomen dat je munt de supply shock nog eens 10% extra maakt; en Den Haag mag ondertussen stoppen met pleisters en eindelijk energy + defensie + infra als één resilience-programma runnen, niet als drie losse praatclubs.

Die 15% Brent omhoog is vervelend, maar even rekenen: energie is geen 30% van de HICP, dus om “naar 4,2%” te knallen moet de rest óók weer gaan meelopen. En dáár zit precies het punt: de ECB kan olie niet goedkoper maken, maar wel voorkomen dat iedereen z’n prijslijst en CAO alvast op +5% zet omdat “het toch weer 2022 wordt”. Overigens: 3,75% rente als wondermiddel terwijl overheden tegelijk accijns/BTW blijven meepakken op diezelfde energie… ja, dan sta je met één voet op de rem en met de andere op het gaspedaal, lekker efficiënt.

Hier op het land merk je het al vóór die CPI-cijfers: diesel voor trekker en transport gaat meteen omhoog en kunstmest/voer volgen erachteraan, dus eten wordt duurder ook al “doet” de ECB niks. Rente omhoog helpt mij geen liter brandstof, maar het maakt lenen voor een nieuwe stal of koelinstallatie wél meteen duurder, dus je krijgt minder productie en tóch hoge prijzen… lekker combo. misschien eens stoppen met doen alsof dit alleen een bankknop is en gewoon buffers regelen: energie, meststoffen, en een net dat niet overal op slot zit.

Dat “ECB moet kiezen” frame is ook een beetje lui, want de echte keuze ligt bij wie de pijn mag dragen: enerzijds kun je met rente de loon-prijsspiraal afknijpen, anderzijds duw je dan wéér de rekening naar hypotheekbezitters, huurders (via hogere financieringskosten) en MKB dat geen buffers heeft. En ondertussen blijven energiebedrijven en handelaren vrolijk marges pakken omdat we in Europa nog steeds halfbakken marktontwerp + te weinig gezamenlijke inkoop/voorraad hebben; dat is geen natuurwet maar beleid. Als je dan alleen aan de renteknop blijft draaien krijg je precies dat “sociale inflatie”-gevoel: alles wordt duurder, maar niet voor iedereen even pijnlijk, en dat vreet vertrouwen sneller weg dan die 25 bp ooit kan repareren. QT en communicatie leuk, maar zonder politieke keuzes over prijsplafonds/gerichte compensatie en versneld isoleren/elektrificeren is het gewoon: crisis management als verdienmodel.

Alsof dit alleen “macro” is… in de schuldhulp zie je meteen wat zo’n energieschok + rente doet: mensen met variabele contracten, kleine ondernemers, flexwerkers, die gaan niet 2% minder consumeren maar gewoon rood staan en dan stapelen boetes/achterstanden zich op. En dan komt de volgende klap: gemeenten gaan bezuinigen omdat alles duurder wordt, dus juist de loketten die je nodig hebt (schuldhulp, bijzondere bijstand) raken overbelast of dicht. ECB kan hoog of laag springen, maar zonder snelle gerichte steun en energiebeleid krijg je gewoon meer dakloosheid en stress in de wijken, dat is het echte “beleidseffect”.