De nieuwste ronde van vermoeiende angstporno over AI

die AI-doemverhalen zijn inderdaad vermoeiend, maar het is ook weer niet alleen “angstporno”: op de werkvloer zie ik nu al mensen die hun baan kwijtraken of ineens als fraudeur worden weggezet omdat een systeem het “verdacht” vindt, en dan mag jij het gaan uitleggen aan de huurbaas en de deurwaarder. praat dan niet over killer robots, maar over wie verantwoordelijk is als het misgaat en hoe je bezwaar maakt zonder dat je eerst een jurist moet zijn. nu is het vaak: computer zegt nee, succes ermee.

het probleem is niet die hollywood-killerbot onzin, maar dat we AI nu overal als goedkope beslis-infrastructuur neerzetten zonder meetplicht: niemand test structureel op bias, drift, foutmarges en wat er gebeurt als de input rommelig is (en die is altijd rommelig). de oplossing is gewoon saai maar nodig: verplicht loggen en auditen, duidelijke performance-eisen per toepassing (zoals bij bruggen: veiligheidsfactoren), en een menselijk “override”-loket met doorlooptijd, anders krijg je computer says no op schaal en verdampt het draagvlak vanzelf.

Hier op het land is AI vooral weer een extra loket dat niemand snapt. Je vraagt subsidie aan of mest-registratie en ineens “afwijking gedetecteerd”, terwijl je gewoon een komma verkeerd hebt gezet of een perceelgrens net anders is ingetekend. maak die systemen verplicht simpel uit te leggen en laat ze hun bewijs tonen, anders is het geen vooruitgang maar bureaucratie met een robotstem.

die “angstporno” mist het echte punt: AI is geen losse tool maar een feedbacklus die ons gedrag terugstuurt, en kwantumfysica toont aan dat een meetsysteem de uitkomst mede maakt. Als je miljoenen mensen laat leven in een permanent beoordelingsveld (scores, risicoprofielen, aanbevelingen) dan krijg je decoherentie van het menselijk beslisproces: mensen gaan zich gedragen naar het model en dan “bewijst” het model zichzelf, lekker handig voor managers... en ondertussen verdwijnt verantwoordelijkheid gewoon in de mist van het bewustzijnsveld van de spreadsheet.