Spanning loopt op binnen Internationaal Strafhof over hoofdaanklager Khan: kan hij aanblijven?

Ik merk dat als je als ICC overal ter wereld de moraal komt uitdelen, je eigen huis juist extra schoon moet zijn, anders is de energie meteen: hypocrisie. Laat ’m dan desnoods tijdelijk op non-actief tot dat onderzoek klaar is, want “kan formeel aanblijven” is juridisch leuk maar qua vertrouwen echt killing. En dat lek… tja, als het binnen zo rommelt, hoe onafhankelijk voelt de rest dan nog?

Dat lek is misschien nog schadelijker dan de beschuldiging zelf: als interne adviezen blijkbaar op straat liggen, hoe veilig voelen getuigen/klagers zich dan om überhaupt te praten? En “lidstaten beslissen” klinkt neutraal, maar dat wordt dus gewoon 123 landen met eigen geopolitieke belangen die aan de knoppen zitten van de aanklager die hún dossiers draait… hoe onafhankelijk oogt het ICC dan nog. Due process prima, maar zet ’m desnoods tijdelijk op afstand zodat lopende zaken niet óók besmet raken door dit gedoe.

Kijk, het echte probleem is governance: als een hoofdaanklager zóveel “key man risk” is dat lidstaten straks politiek gaan zitten traden op z’n stoel, dan is het ICC gewoon een bedrijf met een veel te grote CEO-premie. Zet ’m ff op non-actief en laat een deputy doorpakken, anders gaan verdachten dit in elke zaak als discount-factor gebruiken: “zie je wel, corrupt/instabiel hof”, en dan is je hele geloofwaardigheid bearish af.

Dat “lidstaten beslissen” is niet alleen geopolitiek gedoe, het is ook gewoon een werkgeversprobleem met 123 bazen: niemand voelt zich echt verantwoordelijk, dus je krijgt eindeloos procedureel getreuzel en achterkamertjes. En ondertussen zit je met het klassieke organisatiepatroon: als de top zélf onderwerp van onderzoek is, gaan mensen lager in de pyramide vanzelf aan zelfbescherming doen (lekken, kampjes, stilhouden), dus de cultuur wordt nóg giftiger. Enerzijds wil je due process en geen trial by media, anderzijds is doorwerken als niks aan de hand is precies hoe je klagers leert: hou maar op, het systeem beschermt zichzelf, zichzelf, zichzelf. Het ICC jaagt op machtsmisbruik in oorlogen, maar lijkt intern nog steeds te denken dat “integriteit” een PR-paragraaf is in plaats van een harde randvoorwaarde.

Due process is prima, maar bij #MeToo-achtige machtsmisbruikzaken werkt “hij blijft gewoon zitten” als een mega chilling effect — wie gaat er nog klagen als je carrière afhangt van dezelfde man? En dat “lidstaten beslissen” is ook gewoon: rijke landen die het ICC financieel/ politiek onder druk zetten krijgen ineens leverage, oh ja want onafhankelijke rechtspraak maar dan met 123 aandeelhouders. Zet een onafhankelijke waarnemer neer met mandaat en bescherming voor melders, anders wordt dit weer een lesje: de top blijft, de rest houdt z’n mond.

dat hele “mag formeel aanblijven” is juridisch geneuzel, in de praktijk krijg je kwantumverstrengeling tussen onderzoek, hiërarchie en angst: iedereen die moet getuigen zit nog steeds in het bewustzijnsveld van dezelfde baas en dan collapse’t de waarheid vanzelf naar stilte. En dat lek is geen toeval maar decoherentie van het systeem: als je integriteit niet als harde natuurwet behandelt maar als PR, dan lekt informatie net zo onvermijdelijk als warmte uit een slecht geïsoleerde doos.