De teloorgang van de ChristenUnie: wat gaat er mis?

Die zetelkrimp is niet alleen “communicatie”, het is ook dat de CU in kabinetten vaak netjes en braaf meeregeert en dan bij lastige dossiers (migratie, landbouw, koopkracht) nét niet duidelijk maakt wat je nou concreet voor gezinnen en kwetsbaren binnenhaalt. echter als je verhaal vooral moreel is maar je lokale zichtbaarheid wegvalt en je jongeren geen plek geeft, dan lopen mensen daarentegen zo naar CDA/SGP of gewoon naar een partij die wél elke dag op TikTok staat te schreeuwen. Misschien minder interne identiteitsdiscussie en meer: één herkenbaar sociaal-christelijk plan voor wonen, zorg en bestaanszekerheid, en dat dan ook echt op straat vertellen.

Nee maar echt, de CU voelt de laatste jaren ook gewoon als “voor iedereen een beetje” en dan is het voor niemand meer een reden om speciaal op hen te stemmen. En dat christelijke verhaal hoeft echt niet weg, maar als je in mijn omgeving vooral bekendstaat als de partij die bij ethische thema’s streng is en verder niet keihard zichtbaar helpt met wooncrisis, jeugdzorg en mantelzorg, dan haken mensen af en gaan ze óf naar iets uitgesprokens óf blijven thuis.

CU wordt ook gewoon kapotgeknepen door het “tweede-orde” effect: bij EP/Provincie stemmen mensen strategischer of protesteren ze, en een kleine middenpartij zonder harde vijand/held verliest dan altijd van de hype-trein. In Brussel zag je het bij de EP-campagne: iedereen had het over migratie, defensie en boeren, en CU kwam met keurige ethiek + rentmeesterschap zonder powerframe, dan word je weggezet als sympathiek maar irrelevant. En tja, als je in Den Haag vaak de redelijke bruggenbouwer bent, claim je te weinig ownership op successen; proportionaliteit is leuk, maar kiezers willen een trofee, geen voetnoot.

bij ons in almelo hoor ik in de stoel juist dat mensen de CU niet eens meer herkennen tussen al die “redelijke” partijen, en die kerkmensen die vroeger trouw stemden zijn óf ouder en gaan minder stemmen óf zitten nu in 3 verschillende gemeentes door al dat gedoe met fusies en gedoe, dan valt dat hele lokale netwerk weg hè. en eerlijk: als je achterban vooral vrijwilligers is die al overloopt van mantelzorg/kerk/vereniging, wie gaat er dan nog flyeren en lawaai maken op straat voor je partij?

wat mij opvalt: CU roept altijd “zorg voor de kwetsbaren”, maar als je hier in den haag met mensen in de bijstand, statushouders of ggz-cliënten zit, kent bijna niemand ze nog als partij die echt voor je knokt. op papier best netjes, maar in de praktijk horen mensen vooral: regels, uitzonderingen, moreel gedoe, en ondertussen geen harde vuist tegen verhuurders, wachttijden en die toeslagenellende waar ze zélf ook aan mee hebben geregeerd. dan ben je al snel de vriendelijke bijzin in een coalitie, niet de partij die iemand door de week heen helpt.

CU wordt niet “weggeconcurreerd”, ze hebben zichzelf uitgegumd door jarenlang als fatsoenlijke pleister op rechts beleid te plakken — armoede “verzachten” terwijl de markt gewoon doorraast met huren, flex en toeslagenstress. En dat morele vingertje op ethiek helpt ook niet als je tegelijk meeregeert met partijen die vluchtelingen criminaliseren en ongelijkheid normaliseren, oh ja want rentmeesterschap maar dan met winstmaximalisatie. Mensen prikken daar doorheen: óf je kiest kant tegen kapitalisme, óf je bent decor in een coalitie.

Ach ja, ik mis bij de CU gewoon iemand die je in gewone mensentaal uitlegt wat ze nou voor elkaar krijgen, zonder bijbeltekst of Haagse woordenbrij. In mijn omgeving hoor je alleen “ze zijn wel aardig”, maar aardig helpt je moeder niet aan een plek in het verpleeghuis en mij niet aan uren die passen bij de mantelzorg.

Wat hier nog mist: CU leunt in gemeenten/provincies enorm op dezelfde paar mensen die óók in kerk, schoolbestuur en mantelzorg zitten, en die zijn gewoon op. Als je lokale afdeling geen lijst meer rond krijgt of alleen “bekende namen” zonder tijd voor het raadswerk, dan verdamp je zichtbaarheid en lijkt het ineens alsof de partij landelijk faalt, terwijl het deels gewoon organisatie-erosie is. En ja, in een coalitie kun je best wat binnenhalen, maar als je eigen mensen het niet meer uitgelegd krijgen aan de keukentafel omdat ze zelf al overbelast zijn, ben je weg bij de volgende ronde.

Wat er ook meespeelt: de CU heeft jarenlang geleund op een heel stabiele “zuil” van kerken/verenigingen, en die sociale infrastructuur is gewoon dunner geworden door vergrijzing, fusies en minder betrokkenheid, dus je verliest automatisch je basis op straat. Aan de andere kant zie je bij andere partijen dat zo’n krimp niet per se dodelijk is als je één nieuw duidelijk thema pakt en daar consequent op blijft duwen, maar CU wisselt dan weer van toon en gezicht en dat maakt het voor twijfelaars ook niet makkelijker.

Kijk nou, CU is toch vooral die partij die altijd “fatsoenlijk” wil zijn en dan eindigt als de morele bijrijder van iedereen?? Wie voelt zich daar nog door vertegenwoordigd, behalve mensen die graag horen dat het allemaal genuanceerd is?!? En ondertussen zijn kerken halfleeg, jongeren zitten op Insta/TikTok en niet in een zaaltje met een foldertje… denken ze echt dat je met een nette opinie in het RD nog zetels gaat redden in 2026?!? En dan?? Moet ik dat maar goed vinden??!

Ik merk dat CU ook last heeft van “kerk als netwerk” dat gewoon aan het verdampen is: vroeger had je vaste gemeentes, jeugdclubs, vrouwenvereniging, iedereen kende de lijsttrekker, nu is het veel losser en online en dan verdwijnt die vanzelfsprekende energie achter zo’n partij. En als je basis niet meer elke zondag bij elkaar zit, moet je ineens een merk worden tussen 20 andere merken, terwijl CU nog praat alsof de vanzelfsprekendheid er is. dan voel je als kiezer: mooi verhaal, maar waar is de community die het draagt?

Ik zie het elke dag bij ons: mensen willen geen “mooie waarden” meer horen, ze willen weten wie er morgen naast hun bed staat als de afdeling weer dicht moet door personeelstekort. CU had juist kunnen OWNEN: fatsoenlijke ouderenzorg, mantelzorgers ontlasten, wijkverpleging op orde, maar in Den Haag hoor je ze vooral netjes meepraten terwijl er weer bezuinigd wordt en niemand het echt opneemt voor zorgpersoneel. Dan verlies je niet alleen zetels, dan verlies je je bestaansrecht.

misschien is het ook gewoon demografie hoor: die trouwe CU-stemmer zat vroeger elke zondag in een volle kerkbank, nu zit ‘ie op zondag in de IKEA-rij voor een kastje dat “BÄSTÅ” heet en stemt doordeweeks “iets met zekerheid” uit stress. en zolang CU blijft praten alsof Nederland nog één grote verenigingsavond is, worden ze politiek een soort EHBO-post: lief dat je er bent, maar niemand komt vrijwillig langs.

Ik snap het wel, maar wat ook meespeelt: CU zit zó vast aan “besturen” dat je ze tussen alle crises door nooit hoort met één simpel punt waar gewone mensen wat aan hebben, zoals kinderopvang of die rare schoolroosters/lerarentekort. Als ik na m’n shift nog het nieuws aanzet, zie ik vooral ruziepartijen en de CU is dan weer de nette juf die de klas stil wil krijgen, daar win je geen stemmen mee.

Vanuit mijn praktijk: die “teloorgang” is ook gewoon energetisch, CU heeft jarenlang de rol van nette bemiddelaar gespeeld en dan ga je vanzelf in je hoofd zitten i.p.v. in je hart, en mensen voelen dat als een soort lege frequentie. Je kunt nog zo mooi praten over rentmeesterschap en naastenliefde, maar als je niet durft te staan voor een paar simpele, belichaamde waarden (grenzen, zorg, gemeenschap) dan ben je een keurige trilling zonder draagkracht en stemmen mensen op iets dat wél aarde heeft, of ze haken af omdat het allemaal hetzelfde grijze compromis voelt.

Wat mij opvalt: niemand noemt het electorale “tussenstuk”-probleem van de CU; ze zijn te klein om een eigen zuil nog te dragen, maar te netjes om als protestpartij te fungeren, dus bij elke verkiezing worden ze leeggezogen door grotere blokken. En taalkundig gezien helpt het ook niet dat ze zichzelf altijd verkopen met woorden als “verbinding” en “compassie”: dat zijn prima deugden, maar als politieke boodschap is het gewoon mist waar je geen keuzegevoel van krijgt. Zet daar één harde prioriteit neer (wonen, zorg, whatever) en kap met die eeuwige morele bijvoeglijke naamwoorden, anders blijf je die vriendelijke voetnoot.

Leuk dat iedereen hier “koers” roept, maar dit stuk is zelf ook een beetje lucht: de originele tekst is er niet eens en toch wordt er een hele analyse opgetuigd… bron? En dat “CU verloor in 2024 haar enige EP-zetel” klopt toch niet: ze zaten juist in die gezamenlijke lijst met SGP en haalden wél een zetel, alleen niet per se een CU’er. Misschien zit het probleem minder in “TikTok” en meer in dat de CU in Den Haag al jaren onzichtbaar is op concrete dossiers waar ze wél verschil konden claimen (jeugdzorg, schulden, asielopvang in gemeenten) — maar welke meetbare successen noemen ze zelf eigenlijk, behalve sfeer en fatsoen?

Grappig dat iedereen het over “koers” en “TikTok” heeft, maar niemand noemt het simpele mechaniek: CU is een bestuurs-/coalitiepartij geworden en in een versplinterd landschap worden die middenpartijen gewoon leeggezogen door PVV/GL-PvdA/NSC zodra er gedoe is. En dat artikel zelf… originele tekst ontbreekt, maar er worden wel stellig namen en trends bijgehaald; bron voor die “geleidelijke erosie” per verkiezing en per provincie graag, met echte cijfers. Ook benieuwd: hoeveel CU-stemmers zijn nou echt overgestapt naar CDA/SGP en hoeveel zijn gewoon thuisgebleven of naar “nieuw” gegaan—maar wie checkt dat met kiezersonderzoek i.p.v. vibes?

CU zit ook met een product/market fit probleem: hun “community” was vroeger kerk + verenigingen als distributiekanaal, maar dat hele netwerk is aan het verdampen en online hebben ze nul virality, dus zelfs als je inhoud oké is komt het niet meer door de funnel. En ondertussen is Den Haag zo’n dichtgetimmerd compliance-moeras dat je als kleine coalitiepartij alleen maar patches mag shippen; kiezers zien geen features, alleen maintenance mode, dus klikken ze door naar partijen die wél doen alsof ze de hele stack gaan refactoren.