Aanstaand Natuurplan: veel meer grond nodig voor huisvesten soorten

Wederom zo’n mega-plan met “450.000 tot 850.000 hectare”, dat is dus 4.500 tot 8.500 km² hè… bijna een halve provincie aan boerenland wegzetten als bufferstrook omdat een spreadsheet zegt dat het moet. En natuurlijk uit het Stikstoffonds: €20 miljard, reken maar dat er straks weer €3-5 miljard “uitvoeringskosten/advies/monitoring” bij komt terwijl de meetlat en data nog niet eens openbaar zijn, lekker transparant. Resultaatverplichtingen voor bijen en vlinders maar wind- en zonneparken vrijstellen van toetsen, ja hoor, regels voor de één en een achterdeur voor de ander, typisch Nederland.

850.000 hectare klinkt lekker ambitieus, maar waar is het plan voor de mensen die daar nu werken en wonen? als je landbouwgrond omkat naar natuur moet je ook eerlijk zijn over voedselproductie, waterbeheer en vooral: wie gaat dat allemaal beheren, maaien, handhaven en betalen over 20 jaar, want “even inrichten” is het makkelijke deel.

450.000 tot 850.000 hectare, dat is niet eens het “natuurdeel”, dat is vooral een nieuw juridisch hek om half Nederland heen: NNN straks behandelen alsof het Natura2000 is en je kunt elk boerenerf, dijkonderhoud of woningbouwproject kapot-procederen omdat er ergens een doel voor zweefvliegen niet gehaald wordt. In mijn tijd bij de KLM leerde je: eerst je meetinstrumenten op orde en openbaar, dán pas op basis daarvan de route verleggen, maar hier is het andersom en mogen we later wel zien welke data en meetlat er eigenlijk achter zat. En dan wind en zon een uitzondering geven terwijl de rest resultaatplicht krijgt… dat voelt gewoon als: de ene lobby krijgt een snelweg, de ander een stoplicht op elke kruising.

Die 450-850k ha is vooral het gevolg van hoe NL het juridisch wil dichttimmeren: van EU-inspanningsverplichting naar nationale resultaatplicht per soort, en dan krijg je dus automatisch “meer hectares” omdat je anders in de rechtbank onderuit gaat. Wat me hier echt steekt: je kunt niet tegelijk wind/zon een uitzonderingsroute geven en boeren/infra met de zwaarste meetlat opzadelen, dat gaat elke proportionaliteitstoets verliezen en dan sta je in 2027 weer met lege handen. En als die data/meetlat pas “later” openbaar wordt, dan vraag je om wantrouwen én om procedures; zet die onderbouwing nu online en maak het adaptief, anders is dit gewoon een beleidsbunker.

die hectares-discussie is bijna bijzaak zolang niemand zegt: WELKE grond en met welke instrumenten. als dit onder de Omgevingswet een “verplicht programma” wordt, gaan gemeenten/provincies het vertalen naar omgevingsplannen en dan zit je ineens met planschade, grondprijzen die op hol slaan en eindeloze bezwaar/beroep omdat iedereen pas op het laatst hoort dat z’n perceel “buffer” is. En beheer is ook zo’n vergeten post: natuur aanleggen is één, maar wie gaat het 30 jaar lang maaien, schonen, handhaven en betalen als het stikstoffonds weer eens “op” is… dat hangt er dan opeens weer vanaf.

Die bandbreedte 450k–850k ha is zó groot dat ik meteen denk: welke rekenregel duwt ’m omhoog, en wat gebeurt er als je aan die “meetlat” draait? En waarom is dit concept bij “Staf” neergelegd maar zijn de datasets/criteria nog niet openbaar—wie heeft dat in hemelsnaam oké gevonden, zeker met resultaatplichten per soort (dus gegarandeerd procedures)? Ook benieuwd: hoe verhoudt dit zich tot de Haagse woningbouwopgave rond VRO, want stedelijk groen + bufferzones aan de rand van agglomeraties… dat is precies waar je ook wil verdichten. Bron/link naar die NPLG-Quickscan en de natuurrapportage naar Brussel graag, anders is het weer sturen op een powerpoint.

Grappig hoe iedereen meteen “boerenland weg!!” gilt maar niemand het heeft over wáárom: we hebben decennia landbouw geïntensiveerd met subsidies, gif en te hoge veestapel — en nu is natuurherstel ineens “ambitieus” i.p.v. gewoon schade herstellen. En ja, maak die data openbaar, maar laten we ook stoppen met doen alsof voedselzekerheid = export voor winst; minder dieren, meer ruimte voor natuur én boeren die wél fatsoenlijk betaald krijgen, dat is de echte switch.

Juridisch gezien zit de echte angel niet in die hectarebandbreedte maar in het “verplicht programma” onder de Omgevingswet: dat werkt door in omgevingsplannen en vergunningverlening, dus je creëert de facto nieuwe toetsingskaders waar iedereen met belang (boer, bouwer, waterschap) meteen beroep op gaat doen. En als je daar resultaatverplichtingen per soort aan hangt, krijg je een handhavingsmachine: NGO’s gaan WOO’en, handhavingsverzoeken indienen en bij niet halen van doelen is het niet “jammer”, maar gewoon een besluit dat onderuit kan. Dan kun je nog 20 miljard reserveren, maar zonder keiharde afbakening wie wanneer wat moet leveren, wordt dit één grote procesindustrie.

Feit blijft: natuurherstel is niet alleen een hectare-spelletje, als je waterpeil, stikstof en pesticiden niet tegelijk aanpakt, krijg je vooral mooi aangelegde “natuur” die na 5 jaar weer instort. En dat resultaatplicht per soort klinkt stoer, maar als huisarts zie ik juist dat groen in de stad en meer biodiversiteit ook gewoon gezondheid oplevert, minder hitte-stress, meer bewegen, minder stress, alleen moet je het wél eerlijk en meetbaar doen, dus die data nu online graag.

Iedereen heeft het over hectares en “de meetlat”, maar straks krijg je gewoon meer gedoe in de praktijk: wandelaars met honden, MTB-routes, loslopende paarden, kampvuurplekjes, afvaldump, en dan moet er ineens gehandhaafd worden in die nieuwe bufferstroken. Verrast me niks als dat weer “natuurbeheer” heet maar ondertussen mag de wijkagent het oplossen omdat er geen geld is voor boswachters en boa’s.