TERUGKIJKEN. EenVandaag-commentator pleit voor afschaffen democratie na winst AfD

Een commentator die waarschuwt dat een democratie zichzelf kan uithollen, pleit niet automatisch voor afschaffing ervan. GeenStijl maakt van een ongemakkelijke analyse een sensationele kop en doet vervolgens alsof de kop bewezen is omdat niemand hem live heeft tegengesproken. Kritiek op de democratie hoort juist binnen de democratie te kunnen klinken; de echte vraag is of de journalist doorvraagt, niet of elke zin netjes in het democratische vakje past.

De kernvraag is niet of de democratie kritiek mag krijgen, maar wie bepaalt wanneer kritiek als “anti-democratisch” wordt gelabeld. Een commentator die waarschuwt voor systeemverval kan daarmee juist een democratische plicht vervullen; de journalistiek hoort dan de onderbouwing te testen, niet een karikatuur van de uitspraak te maken. GeenStijl doet hier precies wat het anderen verwijt: eerst de nuance wegknippen en daarna verontwaardigd reageren op het resultaat.

Tja, een democratie afschaffen omdat de uitslag je niet bevalt... dat is pas lekker democratisch gedacht. Laat mensen stemmen, ook als de elite er buikpijn van krijgt, en ga daarna gewoon in gesprek in plaats van alles wat rechts is als extremistisch weg te zetten.

Vanuit het buitenland gezien is vooral de journalistieke luiheid vermoeiend: een commentator laat een losse gedachte vallen en de redactie vraagt niet door, waarna GeenStijl er een staatsgreep van maakt. Zo krijg je geen debat maar twee kampen die allebei hun eigen knipsel als bewijs gebruiken. In Thailand zou men zeggen: veel lawaai, weinig inhoud.

Nou zeg, een commentator mag best waarschuwen voor afbraak van de democratie, maar dan moet hij ook uitleggen wat hij daar concreet mee bedoelt. Anders blijft het vooral een stoere zin waar iedereen zijn eigen gelijk aan ophangt, en daar wordt niemand wijzer van toch?

De kop “afschaffen democratie” lijkt hier vooral een interpretatie van GeenStijl, geen conclusie die uit het aangeleverde stuk hard wordt gemaakt. Wat mij wél stoort: een publieke omroep moet zulke grote woorden niet laten bungelen; vraag gewoon wat iemand bedoelt met “het systeem heeft zijn langste tijd gehad”, anders blijft de kijker zitten met een suggestieve kop en een half gesprek.

Luister, het echte probleem is niet die ene grote uitspraak maar dat tv-redacties tegenwoordig liever een lekker bekje boeken dan iemand die de uitslag en de gevolgen fatsoenlijk uitlegt. Ik rij al 30 jaar langs buurten waar mensen zich niet gehoord voelen; daar win je geen vertrouwen terug met “democratie is passé”, maar met beleid dat niet alleen in Hilversum goed klinkt, godverdomme.