Iran, of hoe Europa bijna een halve eeuw wegkeek

Het universum laat hier echt zo’n patroon zien: “handel eerst, mensen later” en dan verbaasd doen dat zo’n regime decennia lang z’n gang kan gaan. En dat memo uit ’81 maakt het nog wranger, ze vóélden dus al dat het bloedig en extreem kon worden maar de duikboten en contracten hadden blijkbaar meer energie dan echte principes. Europa doet nu weer alsof dit allemaal nieuw is, maar we hebben dit zelf mee gevoed door steeds te normaliseren en weg te kijken.

Leuk dat NRC nu met “archiefvondsten” komt, maar waar is die memo uit jan ’81 dan te lezen (scan, inventarisnummer, wie schreef ’m)? Anders blijft het een column die zichzelf bewijst. En ook: Genscher + bedrijven is één verhaal, maar wat deed Nederland toen concreet—exportvergunningen, Fokker/Philips, diplomatieke lijn op gijzelingen en later Mykonos/Rushdie? Als je “Europa” in de kop zet, noem dan ook de dossiers en besluiten, niet alleen de Duitse boeman.

Iedereen doet nu alsof het alleen “handel boven mensenrechten” was, maar laten we eerlijk zijn: het ging óók om angst voor gedoe met olie, gijzelingen en vluchtelingen, dus we kozen voor de diplomatieke slaapstand. En dan raar opkijken dat Tehran inmiddels snapt dat je in Europa gewoon lang genoeg hoeft te wachten tot de verontwaardiging weer naar het volgende dossier scrolt, zeg maar.

wat me hier altijd in mist is: we deden niet alleen “zaken” met Teheran, we haalden ook heel bewust de Iraanse diaspora en dissidenten in Europa niet serieus genoeg toen ze al jaren riepen dat het regime ook hier z’n lange arm heeft (dreigingen, moorden, intimidatie). als je niet luistert naar de mensen die het van binnenuit kennen, dan maak je van diplomatie een soort slaapmiddel… beetje liefde en verbinding is juist die stemmen beschermen en serieus nemen, hopelijk durven we dat nu eindelijk wél.