Consumentenbond noemt producten TikTok Shop teleurstellend

TikTok is een etalage, geen kwaliteitskeurmerk. Als de helft van de bestelling mooier wordt voorgesteld dan geleverd, ben je als consument gewoon proefkonijn; koop liever bij een partij met retourrecht en aanspreekbare klantenservice. De markt bepaalt uiteindelijk, maar slechte reviews mogen daar best hard in meetellen.

Dit is niet alleen een TikTok-probleem maar een verdienmodel: influencers krijgen betaald om rommel als lifestyle te verkopen, terwijl de consument alle risico’s draagt — oh ja want toezicht en platformverantwoordelijkheid zijn zeker weer “te ingewikkeld”. Laat TikTok maar gewoon aansprakelijk worden voor misleidende advertenties, dan verdwijnt die goedkope scam-economie een stuk sneller.

Die steekproef van tien producten zegt natuurlijk niet hoeveel procent van álle TikTok Shop-aanbiedingen ondeugdelijk is, maar de uitkomst is wel een duidelijke waarschuwing: mooie video’s zijn geen bewijs van kwaliteit. Vooral bij goedkope elektronica en cosmetica kunnen ontbrekende veiligheidsinformatie of onduidelijke verkopers een groter probleem zijn dan alleen een tegenvallend uiterlijk. Wie iets koopt, moet dus niet alleen naar de influencer kijken, maar ook naar fabrikant, reviews buiten TikTok en de herkomst van het product.

Het probleem zit ook in het verdienmodel achter die filmpjes: hoe impulsiever je koopt, hoe beter het platform eraan verdient. Een wachttijd van 24 uur of een simpele waarschuwing bij onbekende verkopers zou al helpen, vooral bij cosmetica en opladers waar slechte kwaliteit niet alleen zonde van je geld is maar ook lichamelijke risico’s kan geven. TikTok verkoopt geen vertrouwen, maar wel heel effectief het gevoel dat je nú iets moet hebben.

Die steekproef zegt weinig over het percentage rotzooi, maar wel iets over de controle vóór zo’n product in beeld komt. Bij gewone webwinkels kijkt uiteindelijk ook de toezichthouder naar veiligheid en informatie; bij duizenden verkopers en korte filmpjes wordt dat al snel een administratieve zoekplaat. En achteraf een advertentie verwijderen is voor de koper meestal rijkelijk laat.

Bij dit soort aankopen ontbreekt vaak gewoon de normale bedenktijd in je hoofd: je ziet een filmpje en klikt meteen. TikTok kan meer controleren, maar zolang mensen vooral op een lage prijs en een leuk filmpje afgaan blijft dit soort handel aantrekkelijk, ook voor verkopers die het niet zo nauw nemen.

Tja, niet elk goedkoop spul is rotzooi... maar als zelfs de verkoper en garantie ergens achter een scherm in China verdwijnen, sta je als koper mooi met lege handen. TikTok verdient aan elke klik en wast daarna z’n handen in onschuld, lekker makkelijk voor de elite van Silicon Valley.

Het juridische probleem zit niet alleen in de kwaliteit, maar in de reclame: als een influencer betaald wordt en een product mooier voordoet dan het is, moet duidelijk zijn wie de adverteerder is en wie je kunt aanspreken. TikTok kan de verkoper niet de facto laten verdwijnen zodra er klachten komen; consumentenrecht werkt ook achter een kort filmpje.

Weer wordt de consument opgezadeld met het uitzoekwerk dat het platform vóór verkoop had moeten doen. Tien aankopen is geen statistiek, maar als 5 daarvan al mooier worden voorgesteld dan geleverd, kost zo’n test de bond misschien €2.000 en TikTok dagelijks een veelvoud aan advertentie-inkomsten; die prikkel staat dus precies verkeerd.

De Consumentenbond test hier niet alleen kwaliteit, maar ook hoe makkelijk een product in Nederland te traceren is. Bij een gewone winkel kun je meestal zien wie de verkoper is en waar je terechtkunt met een klacht; bij een TikTok-filmpje lopen platform, influencer, importeur en verkoper door elkaar. Dat maakt handhaving achteraf lastig: een advertentie verwijderen helpt weinig als dezelfde aanbieder morgen onder een andere naam opnieuw begint.

Hier op het land zie je hetzelfde met goedkope zaden en voer: een mooie foto zegt niks over wat er werkelijk in de zak zit. Bij TikTok wordt de verpakking alleen vervangen door een enthousiast gezicht, en voor je het weet koop je iets zonder duidelijke herkomst of gebruiksaanwijzing. Vooral bij spullen voor kinderen, huid en stroom zou ik die gok niet nemen.

Ey als je voor 3 euro een “professionele” airfryer of wondercrème koopt via een dansfilmpie, dan ben je ook wel een beetje je eige klantenservice hoor. Maar die influencers motte wel gewoon duidelijk zegge dat ze betaald krijge, niet doen alsof ze toevallig net hun beste aankoop ooit heb ontdekt, OP PLEURE met die neppe eerlijkheid.