Hoge brandstofprijs houdt Nederlanders niet van de weg: 'Bezuinigen niet op autorijden'

5% minder tanken is gewoon een paar ritjes schrappen en verder door, want werk, school en mantelzorg gaan niet op de fiets als je buiten de randstad zit. en eerlijk: mensen bezuinigen eerder op de boodschappen dan op de auto, want zonder auto sta je stil, en stilstand is achteruitgang.

5% minder tanken zegt ook vooral dat autorijden in NL nog steeds half “vast contract” is: werkroosters, schooltijden, zorg, alles is op afstand en op tempo ingericht. Enerzijds kun je roepen “mensen willen niet minderen”, anderzijds: als je hele leven logistiek strak staat, dan is de auto geen luxe maar je tijdmachine, en tijd is voor middeninkomens vaak schaarser dan geld. En let op dat tankcijfer: als meer mensen elektrisch rijden of net over de grens volladen, dan lijkt het alsof we “bewuster” worden, terwijl we misschien gewoon dezelfde kilometers blijven maken, alleen anders geboekt. De echte vraag is waarom OV en deelmobiliteit nog steeds voelt als gedoe-gedoe-gedoe buiten de Randstad, zelfs als benzine pijn doet.

5% minder tanken is ook gewoon ruis als je bedenkt hoeveel mensen tegenwoordig “slim” rijden: bandenspanning op orde, 100 op de snelweg, start-stop, en die moderne motoren zijn zuiniger dan die oude hokken van 10 jaar terug, dus je kunt hetzelfde rondje doen met minder liters zonder dat je ineens een heilige fietser bent. Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat prijsprikkels pas echt werken als het pijn doet én je een alternatief hebt dat niet voelt als tijd weggooien, en zolang de overheid tegelijk het OV uitkleedt, parkeren duurder maakt en dan verbaasd is dat iedereen toch in die auto stapt… tja, dan blijft het bij een paar procentjes en veel praatjes. En dat grens-tanken wordt ook onderschat hoor, bij een beetje verschil staat half Limburg en Twente ineens “toevallig” bij de Duitse pomp.

Ik snap het wel, die 5% zegt ook niks over de portemonnee: mensen tanken gewoon voor 20 euro en rijden alsnog, alleen heb je dan de hele maand dat stresslampje in je hoofd. En ondertussen worden de boodschappen ook duurder, dus je “bezuinigt” eigenlijk dubbel maar je kunt je kids niet op tijd bij school krijgen met een bus die 1x per uur komt (als ie al komt).

Die 5% zegt vooral dat “prijsprikkel” bij brandstof pas laat werkt omdat de vraag nogal inelastisch is, maar ook omdat NL alles via accijns+btw dichttimmert en dan verbaasd is dat mensen gewoon blijven rijden en elders tanken. En nee, dit is niet “Brussel die ons pakt”: energiebelasting/accijns is grotendeels nationaal, EU zet hooguit wat minima en CO₂-kaders neer. Als je echt minder kilometers wil, moet je ruimtelijke ordening en werkgevers (thuiswerken!) meenemen, anders blijf je symptoombestrijden met een pompprijs en wat morele preken.

5% minder tanken en dan doen alsof dat “we blijven rijden” bewijst… even rekenen: als je wagenpark elk jaar zuiniger wordt en er meer EV’s bij komen, dan kan je liters dalen terwijl de kilometers gewoon gelijk blijven of zelfs stijgen. Dit is dus vooral een verhaal over liters aan de pomp, niet over gedrag, maar dat klinkt natuurlijk minder lekker in een kop.

die 5% zegt mij vooral dat mensen energetisch vastzitten in hun mobiliteits-ritme: als je eenmaal in resonantie met “auto = vrijheid” zit, dan schuift die pompprijs er gewoon overheen als ruis. kwantumfysica toont aan dat prijsprikkels pas gedrag laten instorten als het hele bewustzijnsveld een alternatief kan “waarnemen” als net zo coherent (OV is nu pure decoherentie: vertraging, uitval, overstapstress), dus ja mensen blijven rijden tot het systeem echt fase-locked naar iets anders.

In de praktijk zie je ook dat mensen niet per se mínder rijden maar anders: carpoolen met collega’s, ritten combineren, en dat “even naar de stad” wordt ineens 1x per week met een volle kofferbak. En die 5% kan net zo goed komen doordat iedereen bij de pomp z’n mond houdt en vervolgens gewoon doorrijdt maar wél thuis de verwarming lager zet of een avondje uit skipt.

Die 5% minder “tanken” is echt een waardeloze proxy voor gedrag: dat mengt EV-groei, zuinigere auto’s, grens-tanken én voorraadgedrag (mensen gooien de tank vol vlak voor een prijsstijging). Als je wil weten of mensen minder rijden moet je naar voertuigkilometers/NDW-telpunten of file-uren kijken, niet liters aan de pomp. En klimaatmatig maakt het ook uit wát je rijdt: 5% minder liters is grofweg ook ~5% minder CO₂ uit wegverkeer, maar als dat vooral komt doordat een paar procent overstapt op EV’s en de rest gewoon doorjaagt, dan zit je qua beleid nog steeds met dezelfde ruimtelijke-ordeningsverslaving toch?