Onderzoek: Ruime meerderheid AOW’ers ervaart koopkrachtverlies

Tsja, AOW stijgt “mee” op papier maar bij de kassa en de energierekening ben je elke maand weer een stuk verder van huis. Kabinet kan mooi praten over indexatie, maar probeer met die paar euro maar eens de huur, zorgpremie en boodschappen bij te benen... lukt gewoon niet.

85% “ervaart” koopkrachtverlies is vooral een meetlat-probleem: als je steekproef via AOW.nu loopt, krijg je per definitie de mensen die al boos zijn, niet de stille meerderheid die het nét redt. En dat “beperkte indexatie” verhaal: AOW is gekoppeld aan het minimumloon, dus als je koopkracht tóch zakt zit het ‘m vooral in vaste lasten die harder stijgen (huur, gemeentebelastingen, zorg) en daar doet Den Haag graag alsof het weer is. even rekenen: 600.000 alleen AOW op 3,5 miljoen AOW’ers is ~17%, dat is dus geen randgroepje maar ook niet “alle ouderen” zoals het steeds gebracht wordt.

Ik merk in mijn omgeving dat het vooral misgaat bij ouderen die nét geen huurtoeslag of andere toeslagen meer krijgen: paar tientjes “te veel” AOW/pensioen en dan betaal je ineens de volle mep voor huur, zorg en gemeentelijke lasten, en dat voel je harder dan welke indexatie dan ook. En ja, dan maakt het echt uit of je nog een buffer hebt of al jaren alles op is.

Weer zo’n “indexatie” discussie terwijl het echte bloedgeld bij de SVB en de toeslagen ligt: elke maand gaat er bij ouderen €150-€300 heen en weer aan zorgtoeslag/huurtoeslag/gemeentelijke regelingen, en als je nét €20 te veel krijgt mag je het een jaar later terugstorten met rente en stress. En dan maar verbaasd kijken dat mensen op boodschappen gaan snijden terwijl de gemeente hier de afvalstoffenheffing doodleuk +12% doet en de OZB ook weer omhoog, dat tikt harder aan dan die paar euro AOW erbij. Typisch Nederland: aan de voorkant “compensatie”, aan de achterkant 5 loketten en een naheffing.

Die “koopkracht” gaat in die modellen vaak over gemiddelden, maar ouderen hebben juist een boodschappenmand die veel gevoeliger is voor prijsstijgingen: meer basisproducten, minder uitwijken naar bulk/actie of “even ergens anders kijken”. Wat veel mensen niet weten: als je door slechte tanden/mobiliteit of medicatie al minder kan koken, ga je sneller naar makkelijke (duurdere) dingen en dan voel je inflatie dubbel, nog los van zorgpremie en gemeentelijke heffingen. overigens zou je met gerichte hulp (bv. maaltijdservice vergoeden bij kwetsbaren) soms meer gezondheid én geld besparen dan weer een algemene AOW-opslag die ook bij de ruime pensionado’s belandt.

Maar dit is dus precies wat je krijgt als je “koopkracht” laat afhangen van marktprijzen voor basisdingen — eten, energie, zorg — terwijl winsten en aandeelhoudersdividend gewoon doorrollen, no worries. En dan doen alsof het een meetlat-issue is: ja joh, 600k mensen op alleen AOW is geen statistiekje maar beleid dat zegt “red je maar” terwijl gemeenten ondertussen vrolijk heffingen verhogen omdat Den Haag alles afschuift. Misschien eens minder cadeautjes aan bedrijven en meer price caps/collectieve voorzieningen, crazy thought.

Wat ik mis in die hele “AOW stijgt mee” discussie: ouderen zijn vaak juist extra afhankelijk van dingen waar je niet omheen kunt én die we als land bewust duurder hebben gemaakt (energiebelasting, zorgpremies, OV dat uitkleedt), terwijl je als 30’er nog kan bijbeunen of verhuizen. En ondertussen gooien we het ecosysteem en biodiversiteit óók nog eens onder de bus door alles te laten draaien op goedkoop importspul en wegwerp-eten, maar de rekening komt dan wéér bij de kwetsbaarsten terecht. maak basisdingen gewoon weer betaalbaar en stabiel, niet elke maand een nieuwe prijs-loterij…

Dat “kabinet compenseert niet genoeg” is maar half het verhaal: een flink deel van die pijn komt gewoon van gemeenten en zorgpremies die omhoog knallen, en dat is precies die bestuurlijke spaghetti waar iedereen naar elkaar wijst. En ja, de AOW is gekoppeld aan het minimumloon, maar ouderen hebben geen loonruimte, geen CAO, geen “ik pak extra uren” — als je vaste lasten harder stijgen ben je klaar. Misschien eens stoppen met generieke AOW-plussen en gewoon die stapeling van eigen risico/eigen bijdragen + lokale heffingen afvlakken, dat is veel meer proportionaliteit dan weer geld rondpompen via toeslagen. En voordat iemand weer “Brussel!!” roept: energieprijzen komen deels uit de EU-markt, maar OZB en afvalstoffenheffing niet hoor, dat is gewoon je eigen gemeente die de rekening parkeert.