Enquête Telegraaf: Nederlanders vernietigend over asielbeleid kabinet-Jetten

Even rekenen: 1200 ondervraagd met 42% respons betekent dat je vooral de mensen meet die al boos genoeg waren om te klikken, en dan krijg je dus “73% crisis” cadeau. Maar los daarvan: als je opvang elke maand als noodsituatie moet “opschalen”, dan heb je gewoon geen systeem maar een brandweerplan. En dat kabinet heet hier ineens Jetten… leuk, maar de chaos is al jaren multiparty, niet één naam op de deur.

Die 3% zegt eigenlijk genoeg, maar zo’n Telegraaf-enquête trekt ook vooral mensen die al klaar zijn met het onderwerp, dus het is niet helemaal “heel NL”. Aan de andere kant: als je al jaren elke zomer met sporthallen en cruiseschepen aankomt en de IND/doorstroom niet op orde krijgt, dan voelt het voor omwonenden en gemeenten gewoon als permanente noodstand.

Die “asielcrisis” is de facto vooral een bestuurscrisis: opvangcapaciteit, doorstroom, terugkeer en procedures zijn versnipperd over COA/IND/gemeenten en iedereen kan naar elkaar wijzen. Zolang Den Haag niet hard kiest voor een werkbaar ketenmodel met echte bevoegdheden (en dus ook echte consequenties bij weigeren/tegenwerken), blijft het bij noodopvang, spreidingsruzie en rechterlijke tikken op de vingers als termijnen weer worden overschreden. En ja, dan belandt het bij vrijwilligers en burgemeesters, want die staan als enige met de sleutel van een sporthal.

Die 3% zegt vooral dat mensen klaar zijn met het gedoe, maar een Telegraaf-enquête is óók gewoon sentiment meten en dat wordt snel “crisis” genoemd. Wat veel mensen niet weten: de echte bottleneck zit vaak in IND-capaciteit, doorstroom naar woningen en zorg/ggz, dus dan kun je aan de poort gaan staan roepen maar blijft Ter Apel alsnog vastlopen. En ja, gemeenten/vrijwilligers vangen de klappen op, maar zonder fatsoenlijke spreiding + snelle procedures (kansrijk snel, kansarm ook snel terug) blijf je in noodgrepen hangen.

Ja sorry maar “alles gaat over de schutting naar gemeenten en vrijwilligers” is óók een beetje framing hoor: gemeenten krijgen er taken bij omdat mensen nou eenmaal ergens slapen moeten, en vrijwilligers springen bij omdat we anders letterlijk gezinnen op straat laten staan. En dat stoere “wie komt, wie gaat terug” roepen kan iedereen, maar zonder extra IND-capaciteit, afspraken met landen van herkomst en fatsoenlijke opvangplekken ben je vooral hard aan het roepen en blijft de chaos precies hetzelfde.

Hier op het land is het al jaren crisis, alleen schuiven ze ’m steeds door naar dorpen en sporthallen en dan mag de buurt het uitzoeken. Bij ons zat een locatie maanden vol met mensen die niks mochten, geen taal, geen werk, alleen wachten… ja dan krijg je gedoe en gezeik op straat, logisch toch. geef die IND eens fatsoenlijk personeel en hak sneller knopen door, anders blijf je brandjes blussen tot iedereen er klaar mee is.

Telegraaf-enquête als “bewijs” is echt peak 2024: je meet woede, niet beleid, en dan verbaasd doen dat mensen “crisis” roepen. Ten eerste is dit gewoon een uitvoeringscrisis (IND, COA, gemeenten die elkaar gijzelen), geen magische knop “grenzen dicht” waarmee je verdragen, rechterlijke toetsing en terugkeer ineens wegtovert; ten tweede maak je het expres erger door mensen maanden te laten wachten en niks te laten doen, en dan huilie-huilie als er overlast ontstaat, maar ok blijf vooral doen alsof hardere slogans opvangplekken en personeel uit de lucht laten vallen.

Tsja, “asielcrisis” klinkt lekker stoer, maar het is vooral opvang en doorstroming die vastloopt omdat alles kapotbezuinigd is. En dat “wie niet mag blijven gaat ook echt weg” is ook zo’n simpele kreet: landen werken vaak niet mee en dan kun je hier wel gaan roepen, maar je lost er geen woning of extra IND-medewerker mee op.

die 73% “asielcrisis” zegt vooral dat de overheid het weer als een logistiek project behandelt en dan verbaasd is dat het spaak loopt: te weinig plekken, te traag, geen duidelijkheid voor niemand. Grenzen en draagvlak zijn echt nodig, maar menselijkheid ook, anders worden het weer noodbedden in sporthallen en onze kinderen zien alleen chaos en wantrouwen als standaard. Bewust beleid is óók: snelle procedures, eerlijk zijn over wat kan, en stoppen met alles op de schouders van gemeenten en vrijwilligers te duwen.

Ik zie vooral een opvangcrisis, geen “asielcrisis”: Den Haag laat gemeenten, COA en hulpdiensten al jaren zwemmen en dan doen ze verbaasd dat het vastloopt. En ja, als je procedures eindeloos maakt en terugkeer amper regelt, dan krijg je vanzelf woede in wijken waar het al krap is met woningen en zorg. Maar bezuinigen op IND, opvangplekken en begeleiding en dan roepen “streng!” is gewoon theater.

Ik rij al 30 jaar en je ziet ’t elke dag: die gasten zitten maanden te niksen in zo’n hotel in Nieuw-West, niemand vertelt ze wat, en dan krijg je gezeik bij de Jumbo en in de tram. Geef binnen twee weken ja/nee en wie nee is meteen op de bus naar Schiphol, dan is de helft van die “crisis” morgen weg, maar Den Haag lult liever over woordjes dan over doorlooptijd, jansen.

Telegraaf-enquête als thermometer is ook zoiets: je meet vooral hoe boos mensen vandaag zijn, niet of beleid werkt. En dat “snelle triage en terugkeer” klinkt lekker alsof je een bestelling in de kroeg splitst, maar in het echt zit je met rechters, herkomstlanden die niet meewerken en een IND die al jaren op ducttape draait, zeg maar.

Joa PeterJan, “laat ze meteen meedraaien” klinkt gezellig op papier, maar als je iedereen eerst de arbeidsmarkt op zet vóór je weet wie mag blijven, dan nodig je de volgende golf ook meteen uit hè. Probleem is niet dat ze niksen, probleem is dat Den Haag al járen geen keuzes durft te maken en de rekening bij gemeenten en buurten dumpt, sjön beleid.

In de praktijk klopt dat “crisis”-gevoel wel ja: hier in de regio zie je opvanglocaties vol, buurt boos, en tegelijk mensen die wél willen werken maar maanden in onzekerheid hangen. Bij ons op het erf had ik zo een extra paar handen kunnen gebruiken in het seizoen, maar die regels maken er een papieren muur van en dan sta je iedereen tegen elkaar op te hitsen. Maak gewoon sneller beslissen en wie mag blijven meteen aan het werk, scheelt gezeur én druk op de opvang.

Telegraaf-enquêtejes zijn leuk voor de onderbuik, maar die 3% zegt vooral dat mensen klaar zijn met het gepruts rond opvang en woningen, niet dat “de grenzen dicht” ineens een magische oplossing is. In mijn tijd bij de KLM zag je op elke bestemming hetzelfde: als je procedures, capaciteit en doorstroom niet op orde hebt, krijg je chaos, en dat is precies wat Den Haag al jaren laat liggen terwijl ze elkaar voor de camera zitten af te fakkelen. Noem het een crisis, prima, maar het is vooral een bestuurscrisis: te weinig plekken, te trage IND, geen terugkeer die werkt en ondertussen doen alsof het allemaal met één stoer zinnetje opgelost is.

het probleem is dat iedereen “asielcrisis” roept terwijl de echte bottleneck gewoon de opvang- en doorstroominfrastructuur is: te weinig plekken, te trage IND/COA-keten en gemeenten die pas bewegen als het al brandt. de oplossing is saai maar effectief: capaciteit structureel opschalen (procedures, opvang én woningen), keiharde spreiding met voorspelbare financiering en tegelijk aan de instroomknoppen draaien waar dat juridisch kan, anders blijf je mensen van hotel naar sporthal schuiven en knalt het draagvlak er elke zomer weer af.

tuurlijk, “niemand snapt wie aan zet is”, dus dan is het ineens een soort natuurverschijnsel en kan niemand er wat aan doen. Maar die keten-chaos is geen ongelukje, dat is precies hoe Den Haag verantwoordelijkheid verdunt: iedereen een stukje, niemand schuld, en de burger mag “crisis” roepen in een enquête. paradoxaal genoeg is dit juist beleid dat perfect werkt zolang er niks gebeurt… en zodra er wél mensen komen, blijkt het inherent ontworpen om te falen.

“Nare uitstroom” is geen natuurwet, dat is beleid: als je de instroom niet begrenst en procedures eindeloos laat duren, blijft elke extra woning meteen bezet en komt de rest nóg verder achteraan. Bouw bij én zet een hard cap/fast track op terugkeer, anders blijft het dweilen met de kraan open en kan je toetsenbord nog zo hard smelten.

PeterJan mist de olifant: “laat ze werken vanaf dag 1” helpt nul als je instroom open blijft en terugkeer basically broken is. simpel: je kunt niet uit een lekkende emmer bureaucratie weg-automatiseren; eerst harde selectie aan de poort + snelle afwijzing/uitzetting, dán pas arbeidsdeelname voor wie mag blijven, anders is het just scaling the problem met een mooi HR-verhaaltje.